« Στα μάτια μου έπεσε»: Η ηχηρή αποχώρηση Ιακωβίδη και το πλήγμα για την Καρυστιανού

Η νέα αποχώρηση από το κόμμα «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» της Μαρίας Καρυστιανού δεν μπορεί να εκληφθεί ως ένα μεμονωμένο περιστατικό εσωκομματικής διαφωνίας. Αντιθέτως, συνιστά μία ακόμη ένδειξη των εγγενών δυσχερειών που αντιμετωπίζουν οι νεοσύστατοι πολιτικοί σχηματισμοί όταν καλούνται να μεταβούν από τη συμβολική δυναμική της κοινωνικής κινητοποίησης στη θεσμική συγκρότηση ενός βιώσιμου κομματικού οργανισμού.

Ο Όθωνας Ιακωβίδης γνωστοποιεί την παραίτηση του από το κόμμα της Μαρίας Καρυστιανού

Η περίπτωση του Όθωνα Ιακωβίδη αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς πρόκειται για πρόσωπο που είχε ταυτίσει την πολιτική και κοινωνική του διαδρομή με τον αγώνα κατά των πλειστηριασμών. Η δήλωσή του ότι «Έτρεχα στα δικαστήρια και στους διαδρόμους των δικαστηρίων της Θεσσαλονίκης για να αποτρέψουμε πλειστηριασμούς και να σώσουμε τα σπίτια αδύναμων ανθρώπων. Έδινα μάχες σώμα με σώμα με την αστυνομία και μετά έμαθα ότι η κυρία Καρυστιανού αγόρασε διαμέρισμα από πλειστηριασμό. Αυτό καθιστά αδύνατη τη δική μου συνέχιση στο κόμμα» δεν αποτελεί απλώς μία προσωπική δήλωση απογοήτευσης. Αποτελεί μία πολιτική αποτίμηση περί διάρρηξης της σχέσης μεταξύ αξιακού αφηγήματος και εφαρμοσμένης πολιτικής συμπεριφοράς.

Η παραίτηση Ιακωβίδη και η δοκιμασία της πολιτικής αξιοπιστίας

Στην πολιτική επιστήμη, η αξιοπιστία ενός νεοπαγούς κόμματος δεν θεμελιώνεται μόνο στο πρόγραμμα ή στις οργανωτικές του δομές, αλλά κυρίως στο αποκαλούμενο «ηθικό κεφάλαιο». Πρόκειται για το απόθεμα αξιοπιστίας που αποκτά ένας πολιτικός φορέας, όταν εμφανίζεται ως εναλλακτική πρόταση απέναντι στις πρακτικές που ο ίδιος καταγγέλλει. Όταν, όμως, ανακύπτουν γεγονότα που δημιουργούν, δικαιολογημένα ή μη, την εντύπωση απόκλισης μεταξύ πολιτικού λόγου και πολιτικής πράξης, τότε η απομείωση αυτού του ηθικού κεφαλαίου είναι δυσανάλογα μεγαλύτερη από εκείνη που θα υφίστατο ένα παραδοσιακό κόμμα εξουσίας.

Εξίσου αποκαλυπτική είναι η φράση του ότι: «Στα μάτια μου έπεσε από το ύψος στο οποίο την είχα τοποθετήσει», καθώς αποτυπώνει ένα γνώριμο φαινόμενο της σύγχρονης πολιτικής: την υπερπροσωποποίηση της πολιτικής εκπροσώπησης. Όταν ένας πολιτικός οργανισμός επενδύει σχεδόν αποκλειστικά στο συμβολικό κύρος του αρχηγού του, κάθε πλήγμα στην προσωπική του εικόνα λειτουργεί πολλαπλασιαστικά για τη συνολική αξιοπιστία του εγχειρήματος. Η δε επισήμανση ότι οι εξηγήσεις που δόθηκαν δεν τον κάλυψαν και ότι θα ανέμενε μία δημόσια συγγνώμη υποδηλώνει πως, κατά την εκτίμησή του, το ζήτημα δεν ήταν μόνο ουσιαστικό αλλά και θεσμικό, καθώς αφορούσε την πολιτική λογοδοσία.

VIRAL

Θρήνος στην Κρήτη: Αποκαλύφθηκε η αιτία θανάτου της Μαρίας Αντωνογιαννάκη που βρέθηκε νεκρή μέσα στο αυτοκίνητό της

Άγριος ξυλοδαρμός σε ιατρείο στο Χαϊδάρι: Τον χτύπησε επειδή του ζήτησε να μιλά πιο σιγά στο κινητό – «Με βούτηξε και…»

Πρώην αστυνομικοί τα δύο αδέρφια στο Παγκράτι: Σε προχωρημένη σήψη η σορός – Ήθελαν να τους διώξουν από την πολυκατοικία

Για ποιους λόγους ο Όθωνας Ιακωβίδης στήριξε την Μαρία Καρυστιανού;

Η αποχώρηση Ιακωβίδη και το πολιτικό μήνυμα πίσω από την παραίτηση

Ιδιαίτερη αναλυτική αξία παρουσιάζει και η περιγραφή των λόγων για τους οποίους αρχικά στήριξε τη Μαρία Καρυστιανού. Όπως ανέφερε, αυτή εξέφραζε «ένα ευρύτερο κοινωνικό αίτημα απέναντι στο πολιτικό σύστημα», ενώ το εγχείρημα γεννήθηκε από «ένα κίνημα των ηττημένων Ελλήνων». Η συγκεκριμένη διατύπωση παραπέμπει σε αυτό που η συγκριτική πολιτική ονομάζει «πολιτική της συσσωρευμένης κοινωνικής ματαίωσης»: κοινωνικές ομάδες που, έπειτα από διαδοχικές οικονομικές, θεσμικές και εθνικές κρίσεις, αναζητούν νέους φορείς πολιτικής εκπροσώπησης έξω από το παραδοσιακό κομματικό σύστημα.

Ωστόσο, ακόμη μεγαλύτερη σημασία αποκτά η διαπίστωσή του ότι ανέμενε «ένα λαϊκό, συμμετοχικό κίνημα που θα εξέφραζε τη βούληση της κοινωνικής βάσης και όχι ένα προσωποπαγές κόμμα». Η παρατήρηση αυτή αγγίζει μία από τις κεντρικές αντιφάσεις των αντισυστημικών πολιτικών σχηματισμών. Συχνά εμφανίζονται ως συλλογικές πρωτοβουλίες κοινωνικής εκπροσώπησης, όμως στην πορεία εξελίσσονται σε οργανισμούς υψηλής αρχηγικής συγκέντρωσης, όπου η πολιτική νομιμοποίηση απορρέει περισσότερο από το κύρος του ιδρυτικού προσώπου παρά από συλλογικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων.

Η δεύτερη αποχώρηση και το έλλειμμα πολιτικής συνοχής στο κόμμα Καρυστιανού

Η μετάβαση αυτή δεν αποτελεί απλώς οργανωτική επιλογή συνιστά μεταβολή πολιτικής ταυτότητας. Και όταν η αλλαγή αυτή συμπίπτει με γεγονότα που εγείρουν ζητήματα πολιτικής συνέπειας, οι εσωτερικές αποχωρήσεις αποκτούν χαρακτήρα πολιτικού συμβολισμού, καθώς εκπέμπουν προς την κοινωνία το μήνυμα ότι ακόμη και πρόσωπα που είχαν επενδύσει πολιτικά και ηθικά στο εγχείρημα αμφισβητούν πλέον τη φυσιογνωμία του.

Οι διαδοχικές αποχωρήσεις, επομένως, δεν έχουν πρωτίστως ποσοτική αλλά ποιοτική σημασία. Δεν αποδυναμώνουν μόνο οργανωτικά έναν νέο πολιτικό φορέα δοκιμάζουν τη δυνατότητά του να διατηρήσει τη συμβολική υπεροχή που αποτέλεσε το βασικό συγκριτικό του πλεονέκτημα. Στην πολιτική, άλλωστε, η απώλεια της εμπιστοσύνης σπανίως προκαλείται από ένα και μόνο γεγονός. Συνήθως αποτελεί το αποτέλεσμα της σταδιακής διάβρωσης της αντίληψης περί συνέπειας, αξιοπιστίας και θεσμικής σοβαρότητας. Και αυτή η διαδικασία, όταν ξεκινήσει, είναι πολύ δυσκολότερο να αναστραφεί από ό,τι να προκληθεί.