Οταν ο Αντώνης Σαμαράς ζητούσε win win συνεργασία με τους Τούρκους για το Αιγαίο! Πληρωμένη απάντηση με στοιχεία, ονόματα και διευθύνσεις

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Η δημόσια επανεμφάνιση του Αντώνη Σαμαρά στο προσκήνιο της πολιτικής αντιπαράθεσης ήταν εκκωφαντική. Με δηλώσεις που ξεπέρασαν κατά πολύ τα όρια της συνήθους εσωκομματικής κριτικής, ο πρώην πρωθυπουργός εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση στον Κυριάκο Μητσοτάκη, αποδίδοντάς του συνολικά τα αδιέξοδα της χώρας και χαρακτηρίζοντας την κυβέρνησή του πηγή πολιτικού «χάους». Στο επίκεντρο της κριτικής του βρέθηκε η εξωτερική πολιτική και, ειδικότερα, η διαχείριση των ελληνοτουρκικών σχέσεων.

Η κριτική του σήμερα

Ο κ. Σαμαράς υποστήριξε ότι η Ελλάδα εκπέμπει εικόνα αδυναμίας, ότι σύρεται πίσω από τις τουρκικές πρωτοβουλίες και ότι επιλέγει τον διάλογο ακόμη και όταν η Άγκυρα κλιμακώνει προκλήσεις, από τις NAVTEX και τη ρητορική περί «Γαλάζιας Πατρίδας», έως τις αναφορές σε «τουρκική μειονότητα» στη Θράκη. Κατά την άποψή του, η συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν υπό αυτές τις συνθήκες συνιστά σοβαρό πολιτικό λάθος και υπονομεύει τα εθνικά συμφέροντα.

Πρόκειται για μια θέση απόλυτη, σχεδόν καταγγελτική. Όμως, ακριβώς αυτή η απόλυτη στάση αναδεικνύει μια βαθιά αντίφαση, όταν αντιπαραβληθεί με τις επιλογές που έκανε ο ίδιος ο Αντώνης Σαμαράς την περίοδο που ασκούσε την πρωθυπουργική εξουσία. Άλλωστε, όπως επισημαίνει ο Γιάννης Σιδέρης σε δημοσίευμά του στο liberal.gr: Είναι δύσκολη η διαχείριση της αποστρατείας. Όταν οι προβολείς της δημοσιότητας αποσύρονται και οι κάμερες δεν αναμένουν την κάθε σου δήλωση. Το νιώθουν όλοι οι προβεβλημένοι, και ιδιαίτερα αυτοί που ευτύχησαν να κατέχουν εξουσία. Το εκδήλωσε εμφατικά κάποτε ο Αλέκος Αλαβάνος. Έδωσε το δαχτυλίδι της αρχηγίας στον Αλέξη Τσίπρα, αλλά είχε την απαίτηση να τον «πατρονάρει». Και όταν ο Τσίπρας, ως νεαρός πρόεδρος του κόμματος, αντέδρασε και σήκωσε ανάστημα, ο πρώην στράφηκε εναντίον του (και αυτό είναι άσχετο με τη μετέπειτα πολιτική κριτική Αλαβάνου στον πρωθυπουργό πλέον Τσίπρα).

Παρόμοια συμπτώματα παρουσιάζουν και οι δύο πρώην αρχηγοί και πρωθυπουργοί, Καραμανλής και Σαμαράς. Ο Καραμανλής πιο μειλίχιος και σιωπηλός, έριξε το καρφί του υπέρ Σαμαρά από την Καλαμάτα όπου έγινε επίτιμος δημότης: «Ενίοτε να ακούμε τους πιο έμπειρους, αντί να τους διαγράφουμε κυριολεκτικά και μεταφορικά». Ένα… δίκιο το έχει. Ποιος θα ήταν καταλληλότερος αυτού του ιδίου, να εξηγήσει την υψηλής διπλωματικής αξίας κουμπαριά του με τον Ερντογάν, που… έλυσε όλα τα ελληνοτουρκικά προβλήματα;

Όσο για τον Σαμαρά άστραψε και βρόντηξε. Στην τοπική τηλεόραση BEST, ανήγγειλε «περίλυπος» και αγανακτισμένος ότι «πέθανε η λαϊκή ψυχή της παράταξης», ενώ όλα τα γνωστά προβλήματα της χώρας, που όλοι εντοπίζουμε, τα απέδωσε ολοκληρωτικά στον Μητσοτάκη! Άλλωστε τον χαρακτήρισε… χάος, κατηγορώντας την κυβέρνηση ότι προωθεί το Μητσοτάκης ή χάος: «Το χάος είναι ο κ. Μητσοτάκης που δημιούργησε επίτηδες συνθήκες πολιτικής αναρχίας… δεν ακούνε… δεν τους νοιάζει ο κόσμος της ΝΔ», είπε στη χειμαρρώδη συνέντευξη, εφ’ όλης της ύλης, με στόχο την αποδόμηση του πρωθυπουργού.

Δεν κατανοούμε πως ορίζει τη λαϊκή ψυχή της παράταξης. Πάντως, το κύριο χαρακτηριστικό της παράταξης με τη λαϊκή ψυχή της, ήταν η διαχρονική ιδιοκτησία του κράτους έως το 1981. Και επίσης, από όσο έδειξαν τα αποτελέσματα των εκλογικών αναμετρήσεων από το 1974, η παράταξη ήταν πάντα μειοψηφική έναντι της Κεντροαριστεράς. Ο Μητσοτάκης τους έφερε κόσμο εκτός παράταξης και απολαμβάνουν τώρα την εξουσία.

Όσο για τον απλοϊκό, μηχανιστικό ισχυρισμό ότι «ο Μητσοτάκης στοχεύει στην αποχή του κόσμου», του διαφεύγει ότι ο ίδιος μπορεί να συνέβαλε στην αποστροφή του κόσμου προς την πολιτική. Για τότε λέμε που σήκωσε την παντιέρα στα Ζάππεια με αντιμνημονιακό κρεσέντο (νομιμοποιώντας έμμεσα και την απορριπτική στάση ΣΥΡΙΖΑ), για να γίνει ένθερμος και περήφανος θιασώτης των Μνημονίων, που «τα έσκιζε κάθε μέρα», υλοποιώντας τα. Εντυπωσιακή ήταν η καταγγελία της επικείμενης συνάντησης Μητσοτάκη – Ερντογάν: «Πάει ο κ. Μητσοτάκης στον Ερντογάν, δεν καταλαβαίνει τι κακό κάνει στον τόπο όταν πάει να τον συναντήσει την ίδια στιγμή που ανακοινώνουν ότι μας βάζουν NAVTEX επ’ αόριστον… να μιλάνε καθημερινά για Τούρκους της Θράκης… να μιλάνε για Γαλάζια Πατρίδα, και μεις να μιλάμε για ήρεμα νερά».

Όμως ο «ασυμβίβαστος αγωνιστής για τα εθνικά δίκαια» κατά τον Καραμανλή (συντοπίτες πλέον), δεν απέφυγε να πράξει αυτά που τώρα καταγγέλλει, αφού η επιθετική συμπεριφορά έναντι της Ελλάδας, με διάφορα αιτήματα, είναι μόνιμη τουρκική επωδός. Τον Μάρτιο του 2013 πραγματοποίησε επίσκεψη στην Κωνσταντινούπολη, κατά το 2ο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας Ελλάδας-Τουρκίας. Συνοδευόταν από 12 υπουργούς. Υπεγράφησαν 25 διμερείς συνεργασίες. Την αποστολή συνόδευσαν δεκάδες Έλληνες επιχειρηματίες.

Ο ίδιος από το Ντολμά Μπαξέ είχε δηλώσει πως πρόκειται για μία «καλή μέρα» για τις σχέσεις Ελλάδας – Τουρκίας, και ζήτησε λύση «win – win» για τα ενεργειακά κοιτάσματα του Αιγαίου (αυτό άραγε δεν εναρμονιζόταν με τη μόνιμη επιδίωξη της Άγκυρας να συμμετάσχει στην ενεργειακή εκμετάλλευση του Αιγαίου;). Δυο ημέρες μετά την επιστροφή του από την Κωνσταντινούπολη ψηφίστηκε στη Βουλή Μνημόνιο Συνεργασίας ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία, για συνεργασία σε θέματα ενέργειας στο Αιγαίο. Η ρύθμιση αφορούσε και το ζωτικό θέμα των αγωγών φυσικού αερίου.

Προηγουμένως, τον Ιανουάριο του ίδιου έτους, είχε συνάντηση 40 λεπτών στην Ντόχα του Κατάρ, στην οποία ο Τούρκος ηγέτης έθεσε θέματα όπως η ρύθμιση για τους Ιμάμηδες τη Θράκης, ενώ πρότεινε και δημιουργία τζαμιού στην Αθήνα. Συνάντηση 50 λεπτών είχαν και το 2014, στο Νιούπορτ της Ουαλίας, στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ. Και τότε ο Ερντογάν που ζήτησε τη συνάντηση, έκανε λόγο για «δυο κράτη στην Κύπρο», πράγμα που φυσικά απέρριψε ο κ. Σαμαράς. Σημειωτέον ότι η συνάντηση έγινε στον απόηχο της πρόσφατης τότε, επίσκεψης του Τούρκου ηγέτη στα κατεχόμενα, και των δηλώσεών του με τις οποίες απέδιδε ευθύνη στην Ελλάδα και την Κύπρο για την έλλειψη προόδου στις συνομιλίες για το Κυπριακό. Ως πρωθυπουργός, ο Σαμαράς επέμεινε στις πάγιες ελληνικές θέσεις, όπως όλοι οι Έλληνες πρωθυπουργοί, άλλωστε, αλλά σε ήπιους τόνους, επειδή εκκρεμούσε η επίσκεψη της τουρκικής κυβέρνησης στην Αθήνα, σε ανταπόδοση της διακυβερνητικής του 2013 στην Κωνσταντινούπολη.

Όντως η διάσκεψη του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας-Τουρκίας έγινε τον Δεκέμβριο του 2014. Η τουρκική αντιπροσωπεία εκτός του πρωθυπουργού Αχμέτ Νταβούτογλου αποτελείτο και από πλειάδα υπουργών μεταξύ των οποίων των Εξωτερικών, των Οικονομικών και της Ενέργειας. Σαμαράς και Νταβούτογλου έκαναν από κοινού δηλώσεις, ενώ υπέγραψαν συμφωνίες σε οικονομικά, ενεργειακά, και άλλα θέματα Ο Νταβούτογλου λίγες ημέρες αργότερα (24/12) πραγματοποίησε αιφνιδιαστική επίσκεψη στις Καστανιές του Έβρου, ενώ βρισκόταν σε προγραμματισμένη επίσκεψη στην Αδριανούπολη! Δεν αφορούν τον υποφαινόμενο τα εσωκομματικά της ΝΔ. Τις αντιφάσεις επισημαίνουμε.

Από τις καταγγελίες για «εθνικό χάος» στην περίοδο των συμφωνιών

Κατά τη διάρκεια της θητείας του, από το 2012 έως το 2015, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις δεν βρέθηκαν ποτέ σε «ιδανικό» περιβάλλον. Τα ανοιχτά ζητήματα ήταν τα ίδια που παραμένουν έως σήμερα: το Αιγαίο, η Ανατολική Μεσόγειος, το Κυπριακό, η Θράκη. Παρ’ όλα αυτά, η στρατηγική που ακολουθήθηκε τότε δεν ήταν η αποφυγή επαφών ούτε η πολιτική της αποστασιοποίησης.

Αντιθέτως, τον Μάρτιο του 2013, ο Αντώνης Σαμαράς ταξίδεψε στην Κωνσταντινούπολη για τη συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας–Τουρκίας, συνοδευόμενος από δώδεκα υπουργούς και πολυμελή επιχειρηματική αποστολή. Η εικόνα εκείνης της επίσκεψης κάθε άλλο παρά «ψυχρή» ήταν. Υπεγράφησαν περισσότερες από είκοσι διμερείς συμφωνίες, που αφορούσαν την οικονομία, τις μεταφορές, τον τουρισμό, την παιδεία και –κομβικά– την ενέργεια.

Από το Ντολμά Μπαχτσέ, ο τότε πρωθυπουργός μίλησε δημόσια για μια «καλή ημέρα» στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και διατύπωσε τη θέση ότι μπορεί να υπάρξει λύση αμοιβαίου οφέλους στα ενεργειακά ζητήματα του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσόγειου. Ο όρος «win–win», που σήμερα αντιμετωπίζεται από τον ίδιο ως ένδειξη αφέλειας ή υποχωρητικότητας, αποτελούσε τότε μέρος της επίσημης κυβερνητικής ρητορικής.

Λίγο αργότερα, η ελληνική Βουλή ενέκρινε μνημόνιο συνεργασίας Ελλάδας–Τουρκίας στον τομέα της ενέργειας, το οποίο περιελάμβανε και ζητήματα αγωγών φυσικού αερίου. Επρόκειτο για μια κίνηση που αναγνώριζε έμπρακτα ότι, ανεξαρτήτως των διαφορών, οι δύο χώρες μπορούσαν να αναζητήσουν πεδία συνεννόησης σε στρατηγικούς τομείς.

Οι επαφές με την τουρκική ηγεσία δεν περιορίστηκαν σε εκείνη την επίσκεψη. Συναντήσεις του Αντώνη Σαμαρά με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν πραγματοποιήθηκαν στο περιθώριο διεθνών συνόδων, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη συνάντηση στο Νιούπορτ της Ουαλίας το 2014, στο πλαίσιο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ. Ακόμη και τότε, όταν το κλίμα ήταν βαρύ λόγω του Κυπριακού και των τουρκικών δηλώσεων περί «δύο κρατών», η ελληνική πλευρά δεν απέφυγε τον διάλογο. Τον Δεκέμβριο του 2014, το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας συνεδρίασε στην Αθήνα, με τη συμμετοχή του τότε Τούρκου πρωθυπουργού Αχμέτ Νταβούτογλου και πλήθους υπουργών. Υπογράφηκαν νέες συμφωνίες και έγιναν κοινές δηλώσεις, επιβεβαιώνοντας ότι η επιλογή της θεσμικής επικοινωνίας παρέμενε κεντρική.

Όλα αυτά δεν συνιστούν κατηγορία. Αντιθέτως, αποτυπώνουν τη σταθερή ελληνική γραμμή που ακολούθησαν διαχρονικά όλες οι κυβερνήσεις: υπεράσπιση των εθνικών θέσεων, αλλά ταυτόχρονα διατήρηση ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας, ακόμη και σε δύσκολες συγκυρίες. Ακριβώς αυτή η πραγματικότητα καθιστά προβληματική τη σημερινή απόλυτη καταγγελία της διπλωματικής επαφής ως εθνικά επιζήμιας.

Η πολιτική κριτική είναι αναφαίρετο δικαίωμα κάθε πρώην πρωθυπουργού. Όταν όμως συνοδεύεται από πλήρη αποκοπή από τα ίδια του τα πεπραγμένα, τότε μετατρέπεται σε αφήγημα επιλεκτικής μνήμης. Και η επιλεκτική μνήμη, στην πολιτική, δεν πείθει εύκολα. Γιατί αν κάτι διδάσκει η πρόσφατη ιστορία των ελληνοτουρκικών σχέσεων, είναι ότι ο διάλογος δεν αποτελεί ένδειξη αδυναμίας από μόνος του – ούτε όταν τον εφαρμόζει μια σημερινή κυβέρνηση, ούτε όταν τον υπηρέτησε στο παρελθόν ο ίδιος ο Αντώνης Σαμαράς.