Πληρώνουν εισφορά… και για τους νεκρούς: Μηνιαίο «χαράτσι» 6% υπέρ υγείας του θανόντος πληρώνουν χήρες από το 2016

Ένα ζήτημα που απασχολεί έντονα τους τελευταίους μήνες χιλιάδες οικογένειες συνταξιούχων ανέδειξε το «Καλημέρα Ελλάδα» και αφορά τις κρατήσεις στις συντάξεις χηρείας. Πολλοί δικαιούχοι διαπιστώνουν ότι από το ποσό που λαμβάνουν αφαιρείται μηνιαίως ποσοστό 6% υπέρ υγειονομικής περίθαλψης, το οποίο μάλιστα σε αρκετές περιπτώσεις επιβάλλεται δύο φορές: τόσο στη σύνταξη του αποβιώσαντος όσο και στη σύνταξη που λαμβάνουν οι ίδιοι. Η εισφορά κατευθύνεται προς τον ΕΟΠΥΥ και αφορά παροχές υγείας. Ωστόσο, η εφαρμογή της σε συντάξεις που προκύπτουν από θάνατο ασφαλισμένου έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, καθώς οι δικαιούχοι θεωρούν ότι καλούνται να πληρώσουν για ασφαλιστική κάλυψη προσώπου που δεν βρίσκεται πλέον εν ζωή.

Το παράπονο χηρών και ορφανών

Πώς προκύπτει η παρακράτηση

Το θεσμικό πλαίσιο που ισχύει σήμερα διαμορφώθηκε κυρίως μετά τη μεγάλη μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού συστήματος. Με τον νόμο Νόμος 4387/2016 αυξήθηκε η εισφορά υγείας στις κύριες συντάξεις και επεκτάθηκε σε όλες σχεδόν τις συνταξιοδοτικές παροχές. Στην πράξη, κάθε μορφή σύνταξης – κύρια, επικουρική ή παροχή λόγω θανάτου – επιβαρύνεται με ποσοστό 6%. Αργότερα, με τον Νόμος 4670/2020 διατηρήθηκε η παρακράτηση και εφαρμόστηκε και σε κατηγορίες χαμηλοσυνταξιούχων, συμπεριλαμβανομένων όσων λαμβάνουν σύνταξη λόγω απώλειας συζύγου ή γονέα. Έτσι δημιουργήθηκε μια ιδιαιτερότητα: σε αρκετές περιπτώσεις η ίδια οικογένεια επιβαρύνεται με δύο παράλληλες κρατήσεις υγείας. Πρώτα στη σύνταξη που αντιστοιχεί στον αποθανόντα ασφαλισμένο και έπειτα στο ποσό που καταβάλλεται στον επιζώντα σύζυγο ή στα τέκνα.

Ποιοι επηρεάζονται περισσότερο

Οι συντάξεις χηρείας και ορφανίας ανήκουν συνήθως στις χαμηλότερες κατηγορίες εισοδήματος. Τα ποσά που λαμβάνονται καλύπτουν βασικές ανάγκες διαβίωσης και συχνά αποτελούν το μοναδικό οικονομικό στήριγμα μιας οικογένειας μετά την απώλεια εργαζόμενου μέλους. Για τα παιδιά, η σύνταξη καταβάλλεται έως την ενηλικίωση ή μέχρι την ολοκλήρωση σπουδών σε ορισμένες περιπτώσεις. Για τους συζύγους, το ποσό προορίζεται να αναπληρώσει ένα μέρος του εισοδήματος που χάθηκε. Η μείωση λόγω κρατήσεων, ακόμη κι αν πρόκειται για λίγες δεκάδες ευρώ τον μήνα, έχει ουσιαστική επίπτωση στον οικογενειακό προϋπολογισμό. Ενδεικτικά, σε μια σύνταξη 600 ευρώ, η κράτηση 6% αντιστοιχεί σε 36 ευρώ μηνιαίως. Σε ετήσια βάση το ποσό ξεπερνά τα 430 ευρώ, ενώ αν συνυπολογιστούν όλες οι περιπτώσεις δικαιούχων πανελλαδικά, τα συνολικά έσοδα από την εισφορά φτάνουν εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ.

Οι αντιδράσεις των συνταξιούχων

Σύλλογοι και ενώσεις συνταξιούχων θεωρούν ότι η συγκεκριμένη επιβάρυνση δημιουργεί σοβαρό ζήτημα ισότητας. Επισημαίνουν ότι η εισφορά υγείας προορίζεται να χρηματοδοτεί υπηρεσίες προς τον ασφαλισμένο, επομένως δεν είναι λογικό να υπολογίζεται και σε παροχές που καταβάλλονται μετά τον θάνατό του. Επιπλέον υποστηρίζουν ότι η επιβάρυνση πλήττει κυρίως τους οικονομικά πιο αδύναμους, καθώς οι συντάξεις χηρείας είναι κατά κανόνα μικρότερες από τις συντάξεις γήρατος. Ζητούν την κατάργηση της κράτησης ή τουλάχιστον την εξαίρεση των χαμηλών εισοδημάτων. Από την άλλη πλευρά, η διοίκηση του ασφαλιστικού συστήματος επισημαίνει ότι η εισφορά αποτελεί βασική πηγή χρηματοδότησης της δημόσιας υγείας και εφαρμόζεται οριζόντια για λόγους ισορροπίας του συστήματος.

VIRAL

Γιώργος Καλλιακμάνης: Αποκάλυψε αυτό που όλοι φοβόντουσαν για το γυναικείο πτώμα σε βαλίτσα!

Έθαψε την οικογένειά του κάτω από τη βεράντα και έγινε καπνός: Το άλυτο θρίλερ που παγώνει το αίμα

Τραγωδία στον Πειραιά: Μετά τα αποτελέσματα της ιατροδικαστικής – Ποιο ήταν το μοναδικό «παράθυρο σωτηρίας» των δύο νέων που έχασαν τη ζωή τους στο γκαράζ

Το χαράτσι που ακολουθεί χήρες και ορφανά

Νομικά και κοινωνικά ερωτήματα

Το θέμα δεν είναι μόνο οικονομικό αλλά και νομικό. Ειδικοί του ασφαλιστικού δικαίου αναφέρουν ότι το ζήτημα αφορά την ανταποδοτικότητα των εισφορών: αν δηλαδή υπάρχει άμεση σχέση μεταξύ καταβολής και παροχής. Όταν η εισφορά συνδέεται με παροχή υγείας σε ζώντα ασφαλισμένο, η εφαρμογή της σε σύνταξη που προκύπτει μετά τον θάνατο δημιουργεί ερμηνευτικές αμφιβολίες. Ταυτόχρονα τίθεται και κοινωνικό ερώτημα: κατά πόσο ένα ενιαίο ποσοστό μπορεί να θεωρείται δίκαιο όταν εφαρμόζεται σε εισοδήματα πολύ διαφορετικού ύψους. Για μια μεγάλη σύνταξη η παρακράτηση είναι σχετικά μικρή, ενώ για μια χαμηλή μπορεί να επηρεάζει την κάλυψη βασικών αναγκών.

Το ζήτημα αναμένεται να συνεχίσει να απασχολεί τον δημόσιο διάλογο, καθώς επηρεάζει μεγάλο αριθμό δικαιούχων. Πιθανές αλλαγές θα εξαρτηθούν από δημοσιονομικές αντοχές αλλά και από τη στάση της πολιτείας απέναντι στις κοινωνικές παροχές. Για τις οικογένειες που ζουν με σύνταξη χηρείας ή ορφανίας, πάντως, η συζήτηση δεν είναι θεωρητική. Αφορά άμεσα το εισόδημά τους και την καθημερινότητά τους, σε μια περίοδο όπου κάθε ευρώ αποκτά μεγαλύτερη σημασία.