«Κλέφτες και αστυνόμοι» στην πλάτη του καταναλωτή: Το θέατρο του παραλόγου με τα πλαφόν-κοροϊδία και την ενοχοποίηση της αγοράς

Ο Απρίλιος βρίσκει την ελληνική οικονομία σε μια εξαιρετικά εύθραυστη ισορροπία, με το εσωτερικό μέτωπο μεταξύ της κυβέρνησης και των εκπροσώπων της αγοράς να θυμίζει πλέον ανοιχτό πόλεμο. Η αντιπαράθεση, η οποία υποβόσκει εδώ και μήνες λόγω των συνεχιζόμενων πληθωριστικών πιέσεων, οδηγήθηκε σε πλήρη κλιμάκωση κατά τη διάρκεια του 16ου Food Retail Conference. Εκεί, οι επικεφαλής της βιομηχανίας και του λιανεμπορίου εξαπέλυσαν μια κατά μέτωπο επίθεση κατά των κυβερνητικών επιλογών, κατηγορώντας το οικονομικό επιτελείο για «αστυνομικές» πρακτικές και σκόπιμη ενοχοποίηση του επιχειρείν, με αφορμή την επαναφορά του πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους σε 61 κατηγορίες βασικών προϊόντων.

Το κλίμα είναι βαρύ, όχι μόνο λόγω των περιοριστικών μέτρων, αλλά και εξαιτίας μιας αίσθησης αθέτησης υποσχέσεων. Η βιομηχανία περίμενε με αγωνία τις ανακοινώσεις για τη στήριξη έναντι του ενεργειακού κόστους, οι οποίες είχαν τοποθετηθεί χρονικά από τον ίδιο τον Πρωθυπουργό εντός ενός δεκαπενθημέρου από τις 16 Μαρτίου. Η προθεσμία αυτή παρήλθε χωρίς αποτέλεσμα, εντείνοντας τη δυσαρέσκεια των παραγωγικών φορέων που βλέπουν το κόστος λειτουργίας τους να παραμένει σε δυσθεώρητα ύψη, την ώρα που καλούνται να λειτουργήσουν υπό ένα αυστηρό και, κατά πολλούς, αναχρονιστικό κανονιστικό πλαίσιο.

Η ενοχοποίηση των επιχειρήσεων και ο ρόλος του «καλού αστυνομικού»

Ο πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών (ΣΕΒ), Σπύρος Θεοδωρόπουλος, χρησιμοποίησε ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα, περιγράφοντας μια στρατηγική από πλευράς πολιτείας που στοχεύει στη δημιουργία εντυπώσεων παρά στην ουσία του προβλήματος. Σύμφωνα με τον κ. Θεοδωρόπουλο, η κυβέρνηση αρνείται πεισματικά να εξετάσει τη μείωση του ΦΠΑ, προβάλλοντας το επιχείρημα ότι η μείωση αυτή δεν θα φτάσει ποτέ στον καταναλωτή επειδή οι επιχειρήσεις θα την «κλέψουν». Με αυτόν τον τρόπο, η πολιτεία αυτοαναγορεύεται σε «καλό αστυνομικό» που προστατεύει τον πολίτη από τους υποτιθέμενους κερδοσκόπους, μετατρέποντας τις επιχειρήσεις σε εξιλαστήρια θύματα για μια ακρίβεια που έχει βαθιά δομικά και διεθνή αίτια.

Η κριτική του ΣΕΒ εστιάζει στο γεγονός ότι αυτή η πρακτική όχι μόνο δεν φέρνει αποτέλεσμα στις τιμές των ραφιών, αλλά διαβρώνει το κλίμα εμπιστοσύνης που είναι απαραίτητο για τις επενδύσεις. Η παρότρυνση του κ. Θεοδωρόπουλου προς την πολιτεία να «ανακατεύεται λιγότερο με τις επιχειρήσεις» αντηχεί την ευρύτερη αγωνία της αγοράς για έναν κρατικό παρεμβατισμό που μοιάζει να αγνοεί τους κανόνες της ελεύθερης οικονομίας. Η εμμονή σε ελεγκτικούς μηχανισμούς και πρόστιμα, αντί για την ουσιαστική ελάφρυνση του κόστους παραγωγής, θεωρείται από τη βιομηχανία ως μια κοντόφθαλμη πολιτική με ημερομηνία λήξης.

VIRAL

Δραματικές εξελίξεις στην Καλαμάτα: Δεν μπορεί να αναλάβει τις κόρες της 39χρονης η θεία τους – Τι συμβαίνει

Τι είπε ο 75χρονος στην Ναύπακτο: «Κόλλησε το γκάζι, τι έγινε… και πήγα κι έπεσα πάνω στα 3 μηχανάκια» – Ξέσπασε ο Ευαγγελάτος

Θανατική ποινή για τους άνδρες που κακοποίησαν τουρίστρια μπροστά στα παιδιά της αφού το αυτοκίνητό της έμεινε από καύσιμα

Πηγή φωτογραφίας: unsplash

Διοικητικό κόστος και η απειλή της κοινωνικής έκρηξης

Από την πλευρά του λιανεμπορίου, ο πρόεδρος της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας (ΕΣΕ), Αριστοτέλης Παντελιάδης, χαρακτήρισε το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους ως «καταστροφικό» για τη λειτουργία των καταστημάτων. Η βασική ένσταση του κλάδου δεν αφορά μόνο τον περιορισμό της κερδοφορίας, αλλά το τεράστιο διοικητικό και γραφειοκρατικό βάρος που συνεπάγεται η εφαρμογή αυτών των μέτρων. Για να μπορέσει μια επιχείρηση να παρακολουθήσει και να εφαρμόσει τις περίπλοκες νομοθεσίες για δεκάδες κατηγορίες προϊόντων, αναγκάζεται να καταναλώνει πόρους που θα μπορούσαν να κατευθυνθούν στην ανάπτυξη ή στη μείωση των τιμών.

Ο κ. Παντελιάδης έθεσε και μια άλλη διάσταση: την ανάγκη αύξησης των μισθών στην Ελλάδα για την αποφυγή μιας επικείμενης κοινωνικής έκρηξης. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι για να αυξηθούν οι αμοιβές και να βελτιωθεί η παραγωγικότητα μέσω επενδύσεων, οι επιχειρήσεις πρέπει να είναι κερδοφόρες. Η δαιμονοποίηση της κερδοφορίας από την κυβέρνηση θεωρείται από την ΕΣΕ ως ένα επικίνδυνο παιχνίδι που υπονομεύει τη βιωσιμότητα του κλάδου. Οι εκπρόσωποι των σούπερ μάρκετ εκτιμούν ότι τα περιοριστικά αυτά μέτρα δεν έχουν οικονομική λογική αλλά υπηρετούν πολιτικές σκοπιμότητες, με ορίζοντα τις επόμενες εκλογικές αναμετρήσεις.

Κρατικός παρεμβατισμός εναντίον Ευρωπαϊκής απορρύθμισης

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Τροφίμων (ΣΕΒΤ), Ιωάννης Γιώτης, ο οποίος επεσήμανε ένα παράδοξο: την ώρα που στην υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση επικρατεί μια τάση απορρύθμισης στον κλάδο των τροφίμων για να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα, η Ελλάδα κινείται στην αντίθετη κατεύθυνση, ενισχύοντας τον κρατικό παρεμβατισμό. Η συνεχής μεταβολή του κανονιστικού και ρυθμιστικού πλαισίου δημιουργεί ένα περιβάλλον αστάθειας, όπου η επιχειρηματική πρόβλεψη γίνεται αδύνατη.

Η βιομηχανία τροφίμων προειδοποιεί ότι η ανθεκτικότητά της δεν είναι ανεξάντλητη. Το κόστος των υλικών συσκευασίας έχει ήδη καταγράψει αυξήσεις της τάξης του 30%, ενώ οι τιμές των πρώτων υλών παραμένουν σε ανοδική τροχιά. Ο κ. Γιώτης τόνισε ότι η ακρίβεια είναι ο χειρότερος εχθρός και των ίδιων των επιχειρήσεων, καθώς μειώνει την αγοραστική δύναμη των πελατών τους, όμως η λύση δεν μπορεί να είναι η μονομερής πίεση στα περιθώρια κέρδους. Ζήτησε κλίμα εμπιστοσύνης και συνεργασίας, υποστηρίζοντας ότι η λογική πρέπει να επικρατήσει των «αστυνομικών» λογικών που φαίνεται να υιοθετεί το Υπουργείο Ανάπτυξης.

Η ακρίβεια αποτελεί βασικό πρόβλημα στα νοικοκυριά

Η κυβερνητική απάντηση και το φάσμα των προστίμων

Η απάντηση της κυβέρνησης, διά στόματος του υπουργού Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκου, ήταν άμεση και αυστηρή. Ο υπουργός, μιλώντας σε ραδιοφωνικό σταθμό, όχι μόνο υπεραμύνθηκε των μέτρων, αλλά προανήγγειλε και ένα νέο κύμα προστίμων σε επιχειρήσεις τροφίμων που διαπιστώνεται ότι παραβιάζουν το πλαφόν. Η κυβερνητική γραμμή παραμένει σταθερή: οι νόμοι ισχύουν για όλους και η τήρησή τους είναι απαραίτητη για την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς και την προστασία των καταναλωτών.

Από το Υπουργείο Ανάπτυξης διαμηνύουν ότι η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς θα συνεχίσει τους εντατικούς ελέγχους χωρίς διακρίσεις. Η κυβέρνηση φαίνεται να θεωρεί ότι η πίεση προς τις επιχειρήσεις είναι το μοναδικό εργαλείο που διαθέτει για να αναχαιτίσει τις ανατιμήσεις, ειδικά από τη στιγμή που τα δημοσιονομικά περιθώρια για γενναίες μειώσεις φόρων ή επιδοτήσεις είναι εξαιρετικά περιορισμένα. Ωστόσο, οι εκτιμήσεις του ίδιου του υπουργού για το μέλλον είναι δυσοίωνες, καθώς χαρακτήρισε την τωρινή κρίση ως τη χειρότερη των τελευταίων επτά ετών, κυρίως λόγω της αστάθειας στη Μέση Ανατολή.

Οι δείκτες της αγοράς προμηνύουν νέα άνοδο τιμών

Πέρα από την πολιτική αντιπαράθεση, τα σκληρά δεδομένα της οικονομίας έρχονται να επιβεβαιώσουν τους φόβους για νέες ανατιμήσεις. Ο δείκτης PMI για την ελληνική μεταποίηση, που καταρτίζει η S&P Global, δείχνει ότι οι τιμές εισροών αυξήθηκαν τον Μάρτιο με τον ταχύτερο ρυθμό των τελευταίων δύο ετών. Οι διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα, σε συνδυασμό με την άνοδο της τιμής του πετρελαίου, δημιουργούν ένα νέο κύμα κόστους που αργά ή γρήγορα θα μετακυλιστεί στην κατανάλωση.

Η κατάσταση επιδεινώνεται από τη μείωση των παραγγελιών από το εξωτερικό, γεγονός που οδήγησε την S&P Global να αναθεωρήσει προς τα κάτω τις προβλέψεις για την αύξηση της βιομηχανικής παραγωγής στην Ελλάδα για το 2026, από το 2% στο 1,6%. Αυτή η επιβράδυνση, σε συνδυασμό με το αυξημένο κόστος, δημιουργεί ένα εκρηκτικό κοκτέιλ στασιμοπληθωριστικών πιέσεων. Με τις δύο πλευρές –κυβέρνηση και αγορά– να βρίσκονται σε πορεία σύγκρουσης και τους εξωγενείς παράγοντες να παραμένουν αρνητικοί, ο Έλληνας καταναλωτής φαίνεται πως θα συνεχίσει να είναι ο μεγάλος χαμένος σε αυτόν τον ακήρυχτο πόλεμο της ακρίβειας.