Σοκαριστική αποκάλυψη από το BBC: Bιομηχανία 2 δισ. δολαρίων πίσω από τον Δανό δότη με την καρκινογόνα μετάλλαξη

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Μια αποκαλυπτική έρευνα του BBC άνοιξε ξανά τη συζήτηση γύρω από τα όρια, τους κινδύνους και τη διαφάνεια στη διεθνή βιομηχανία δωρεάς σπέρματος. Αφορμή στάθηκε η περίπτωση ενός Δανού δωρητή, του οποίου το γενετικό υλικό χρησιμοποιήθηκε σε δεκάδες κλινικές σε όλη την Ευρώπη και πέρα από αυτήν, οδηγώντας στη γέννηση σχεδόν 200 παιδιών σε 14 διαφορετικές χώρες. Ανάμεσά τους, ορισμένα διαγνώστηκαν με καρκίνο, λόγω σπάνιας κληρονομικής μετάλλαξης που έφερε ο ίδιος.

Η συγκεκριμένη υπόθεση δεν αποτελεί απλώς ένα μεμονωμένο περιστατικό, αλλά λειτουργεί ως μεγεθυντικός φακός για να αποκαλυφθεί το πραγματικό μέγεθος μιας αγοράς που αναπτύσσεται ταχύτατα και κινείται πλέον σε επίπεδα δισεκατομμυρίων. Σύμφωνα με διεθνείς εκτιμήσεις, η ευρωπαϊκή αγορά δωρεάς σπέρματος αποτιμήθηκε το 2023 σε περίπου 1,6 δισ. δολάρια και αναμένεται μέσα στην επόμενη δεκαετία να ξεπεράσει τα 2 δισ.

Από ιατρική λύση σε «εμπορικό προϊόν»

Η δωρεά σπέρματος ξεκίνησε ως λύση για ζευγάρια με προβλήματα υπογονιμότητας, για ομόφυλα ζευγάρια ή για γυναίκες που επιλέγουν να αποκτήσουν παιδί χωρίς σύντροφο. Στην πράξη όμως, η διαδικασία έχει εξελιχθεί σε μια πλήρως οργανωμένη και εξαιρετικά επικερδή δραστηριότητα, με τράπεζες σπέρματος να λειτουργούν διεθνώς και να καλύπτουν διασυνοριακές ανάγκες.

Παρά τη μεγάλη ζήτηση, οι κατάλληλοι δωρητές είναι λίγοι. Μόνο ένα μικρό ποσοστό ανδρών που εκδηλώνουν ενδιαφέρον περνά με επιτυχία τα αυστηρά ιατρικά και γενετικά φίλτρα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα το σπέρμα να θεωρείται πλέον «σπάνιος πόρος», τον οποίο οι κλινικές αξιοποιούν στο έπακρο, συχνά χωρίς ενιαία εποπτεία.

Πώς ένας άνθρωπος μπορεί να αποκτήσει εκατοντάδες απογόνους

Η ίδια η βιολογία επιτρέπει τη μαζική χρήση του γενετικού υλικού ενός μόνο δωρητή. Ένα δείγμα μπορεί να καταψυχθεί, να διαχωριστεί και να χρησιμοποιηθεί επανειλημμένα σε διαφορετικές χώρες. Όταν μάλιστα δεν υπάρχει κοινό μητρώο ή συντονισμός μεταξύ κρατών, ο αριθμός των παιδιών ανά δωρητή μπορεί να εκτοξευθεί χωρίς κανείς να έχει πλήρη εικόνα. Η επιλογή του δωρητή από τους υποψήφιους γονείς γίνεται συχνά με κριτήρια που θυμίζουν ψηφιακές πλατφόρμες γνωριμιών: εξωτερική εμφάνιση, ύψος, μόρφωση, φωνή, ακόμη και προσωπικές περιγραφές. Κάποια προφίλ γίνονται ιδιαίτερα δημοφιλή, με αποτέλεσμα συγκεκριμένοι δωρητές να «χρησιμοποιούνται» δυσανάλογα περισσότερο από άλλους.

Η Δανία έχει αναδειχθεί σε παγκόσμιο κόμβο της βιομηχανίας δωρεάς σπέρματος, φιλοξενώντας μερικές από τις μεγαλύτερες τράπεζες διεθνώς. Η φήμη της χώρας, η οργάνωση του συστήματος και η εξαγωγή γενετικού υλικού σε δεκάδες κράτη έχουν δημιουργήσει ένα ισχυρό οικονομικό οικοσύστημα. Ωστόσο, η ίδια αυτή επιτυχία αναδεικνύει και τα κενά ελέγχου, ειδικά όταν το σπέρμα διακινείται πέρα από τα εθνικά σύνορα.

Στην περίπτωση του επίμαχου δωρητή, τα δείγματα κατέληξαν σε δεκάδες κλινικές, με κάθε χώρα να εφαρμόζει διαφορετικούς κανόνες ως προς τον μέγιστο αριθμό παιδιών ή οικογενειών. Το αποτέλεσμα ήταν μια ακραία συσσώρευση απογόνων από έναν μόνο άνθρωπο, χωρίς ενιαία καταγραφή. Μετά τις αποκαλύψεις, πληθαίνουν οι φωνές που ζητούν αυστηρότερη ρύθμιση. Αρχές σε χώρες της ΕΕ προτείνουν τη δημιουργία ενιαίου ευρωπαϊκού μητρώου δωρητών, καθώς και σαφή ανώτατα όρια στον αριθμό οικογενειών ανά δωρητή. Παράλληλα, ειδικοί μιλούν για σοβαρά ηθικά και ψυχολογικά ζητήματα, τόσο για τα παιδιά που μεγαλώνουν με δεκάδες βιολογικά αδέλφια, όσο και για τους ίδιους τους δωρητές.