Σάλος με το σπέρμα Δανού δότη: Πώς «διέφυγε» ο εντοπισμός του καρκινικού γονιδίου σε 197 γεννήσεις παιδιών

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Σάλος έχει προκληθεί από το γεγονός ότι το σπέρμα ενός Δανού άνδρα, γνωστού ως «Δότης 7069» ή «Kjeld», για 17 χρόνια διατέθηκε σε κλινικές γονιμότητας σε όλη την Ευρώπη, με αποτέλεσμα να γεννηθούν τουλάχιστον 197 παιδιά, παρά τους νομικούς περιορισμούς σε ορισμένες χώρες για τον αριθμό των γεννήσεων ανά δότη.

18 παιδιά έχουν γεννηθεί στην Ελλάδα από το σπέρμα δότη με καρκινογόνο γονίδιο

Το 2023, εντοπίστηκε στο σπέρμα του μια νέα, δυνητικά θανατηφόρα γενετική μετάλλαξη (TP53), η οποία αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου. Η ανακάλυψη αυτή προκάλεσε διεθνή ανησυχία σε υγειονομικές αρχές και κλινικές υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, οι οποίες πλέον προσπαθούν να εντοπίσουν όλα τα παιδιά που ενδέχεται να φέρουν τη μετάλλαξη.

Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Σπέρματος της Δανίας (ESB), η οποία είναι υπεύθυνη για την προμήθεια των δειγμάτων, παραδέχθηκε ότι η μετάλλαξη δεν θα μπορούσε να ανιχνευθεί κατά τους ελέγχους και πως ο συγκεκριμένος άνδρας «αποκλείστηκε αμέσως» μόλις εντοπίστηκε το γονίδιο.

«Κάθε σπερματοζωάριο είναι ελαφρώς διαφορετικό»

«Ο έλεγχος δεν μπορεί ποτέ να γίνει με αίμα. Κάθε σπερματοζωάριο είναι ελαφρώς διαφορετικό, οπότε και ο έλεγχός τους δεν είναι απλός», δήλωσε ο Jackson Kirkman-Brown, καθηγητής στο University of Birmingham. «Στο τέλος, το πρόβλημα εδώ αφορά τα όρια ανά οικογένεια και τη μακροχρόνια, μη ελεγχόμενη χρήση του», πρόσθεσε.

Η Clare Turnbull από το Institute of Cancer Research στο Ηνωμένο Βασίλειο περιέγραψε την κατάσταση ως εξαιρετικά σπάνια, με ελάχιστες πιθανότητες να συμβεί. «Αυτό αντιπροσωπεύει μια πολύ δυσάρεστη σύμπτωση δύο εξαιρετικά σπάνιων γεγονότων: ότι το σπέρμα του δότη φέρει μεταλλάξεις για μια εξαιρετικά σπάνια γενετική κατάσταση… και ότι έχει χρησιμοποιηθεί για τη σύλληψη τόσων πολλών παιδιών», δήλωσε.

Ο κανονισμός για τη δωρεά σπέρματος δεν είναι κοινός σε όλη την Ευρώπη. Ο μέγιστος αριθμός παιδιών από έναν μόνο δότη κυμαίνεται από ένα στην Κύπρο έως 10 σε Γαλλία, Ελλάδα, Ιταλία και Πολωνία, σύμφωνα με έκθεση του 2025 των Nordic National Ethics Councils.Σε άλλα κράτη ο αριθμός των οικογενειών που μπορούν να χρησιμοποιήσουν τον ίδιο δότη περιορίζεται, προκειμένου να έχουν την ευκαιρία να αποκτούν αδέλφια.

Για παράδειγμα, ο ίδιος δότης μπορεί να βοηθήσει 12 οικογένειες στη Δανία και έξι οικογένειες σε Σουηδία ή Νορβηγία. Τέλος, οι δωρεές διατηρούνται ανώνυμες σε 16 χώρες, αν και σε ορισμένες μπορεί να αποκαλυφθεί η ταυτότητα του δότη αν το παιδί έχει σοβαρά προβλήματα υγείας, σύμφωνα με την ίδια έκθεση.