Η αποστολή των ΗΠΑ πέταξε όλα τα δώρα των Κινέζων στα σκουπίδια: «Την πάτησαν» μια φορά το 1946 – Το μεγαλύτερο φιάσκο στην κατασκοπεία

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Η αυστηρή τήρηση των πρωτοκόλλων ασφαλείας από τις μυστικές υπηρεσίες πληροφοριών των ΗΠΑ και το προσωπικό του Λευκού Οίκου έκανε την εμφάνισή της με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο κατά τη διάρκεια της επίσημης επίσκεψης του Ντόναλντ Τραμπ στο Πεκίνο. Λίγο πριν την επιβίβαση της αμερικανικής αποστολής στο προεδρικό αεροσκάφος Air Force One για το ταξίδι της επιστροφής, έλαβε χώρα μια κίνηση που αποτυπώνει το μέγεθος της καχυποψίας και της ανάγκης για προστασία από πιθανές ενέργειες κατασκοπείας. Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι πέταξαν κυριολεκτικά στον κάλαθο των αχρήστων κάθε αντικείμενο που τους είχε παραδοθεί από την κινεζική πλευρά.

Όπως μετέδωσε το ειδησεογραφικό δίκτυο The Hill, βασιζόμενο σε ενημέρωση από την ομάδα Τύπου του Λευκού Οίκου, οι υπεύθυνοι ασφαλείας των ΗΠΑ συγκέντρωσαν σχολαστικά όλα τα υλικά και τα αναμνηστικά που είχαν διανεμηθεί από Κινέζους αξιωματούχους κατά τη διάρκεια της παραμονής τους στη χώρα. Στη λίστα των αντικειμένων αυτών περιλαμβάνονταν οι ειδικές διαπιστευτήριες κάρτες του τύπου, οι καρφίτσες και τα σήματα που προορίζονταν για τα μέλη της αντιπροσωπείας, καθώς και συσκευές τηλεφώνων που είχαν δοθεί προσωρινά για χρήση στο προσωπικό του Λευκού Οίκου. Όλα αυτά τα αντικείμενα συγκεντρώθηκαν και απορρίφθηκαν σε έναν κάδο ανακύκλωσης κοντά στις σκάλες του αεροσκάφους, προτού κλείσουν οι πόρτες για την αναχώρηση.

Η ιστορία πίσω από την ξύλινη σφραγίδα των Σοβιετικών

Αυτή η δραστική απόφαση των αμερικανικών αρχών δεν στερείται ιστορικού υπόβαθρου, καθώς φέρνει αμέσως στη μνήμη ένα από τα πιο διάσημα και διδακτικά φιάσκα στην ιστορία της παγκόσμιας κατασκοπείας: την υπόθεση με το «δώρο» των Σοβιετικών κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.

Ήταν το 1946 όταν μια ομάδα παιδιών από τη σοβιετική οργάνωση προσκόπων «Βλαντιμίρ Λένιν» προσέφερε ως δώρο μια χειροποίητη, ξύλινη ανάγλυφη αναπαράσταση της Μεγάλης Σφραγίδας των Ηνωμένων Πολιτειών στον Averell Harriman, τον τότε Αμερικανό πρεσβευτή στη Σοβιετική Ένωση. Το δώρο αυτό παρουσιάστηκε ως μια ευγενική χειρονομία φιλίας προς τον σύμμαχο των Σοβιετικών κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο πρεσβευτής, χωρίς να υποψιαστεί το παραμικρό, δέχτηκε το κομψό αντικείμενο και το κρέμασε στον τοίχο του επίσημου γραφείου του, στην πρεσβευτική κατοικία Spaso House στη Μόσχα.

Για επτά ολόκληρα χρόνια, η ξύλινη σφραγίδα κοσμούσε το δωμάτιο όπου γίνονταν οι πιο απόρρητες συζητήσεις, μέχρι που το Στέιτ Ντιπάρτμεντ έκανε μια σοκαριστική ανακάλυψη: η σφραγίδα δεν ήταν ένα απλό διακοσμητικό στοιχείο, αλλά μια εξελιγμένη συσκευή παρακολούθησης. Οι Σοβιετικοί είχαν ενσωματώσει με απόλυτη μυστικότητα έναν κοριό, ο οποίος ονομάστηκε «Το Πράγμα» (The Thing) από την αμερικανική κοινότητα πληροφοριών. Με τον τρόπο αυτό, οι σοβιετικές υπηρεσίες άκουγαν κρυφά κάθε συνομιλία του Harriman και των μετέπειτα διαδόχων του για σχεδόν μια δεκαετία.

Η σχεδίαση του συγκεκριμένου κοριού ήταν μια τεχνολογική επανάσταση για την εποχή του. Το «Πράγμα» αποτελούνταν από μια μικροσκοπική χωρητική μεμβράνη συνδεδεμένη με μια μικρή κεραία τετάρτου κύματος, χωρίς να διαθέτει δική του πηγή τροφοδοσίας ή ενεργά ηλεκτρονικά εξαρτήματα. Η συσκευή λειτουργούσε ως παθητικός αντηχητής κοιλότητας και ενεργοποιούνταν μόνο όταν δεχόταν ένα ραδιοφωνικό σήμα στη σωστή συχνότητα από έναν εξωτερικό πομπό – μια διαδικασία που στην ορολογία της NSA ονομάζεται «φωτισμός» μιας παθητικής συσκευής.

 

Η δομή της περιλάμβανε μια μονοπολική κεραία μήκους 23 εκατοστών και μια ευθεία ράβδο, η οποία περνούσε μέσα από έναν μονωτικό δακτύλιο σε μια κοιλότητα, όπου κατέληγε σε έναν κυκλικό δίσκο που σχημάτιζε τον ένα οπλισμό ενός πυκνωτή. Στο κέντρο της κοιλότητας υπήρχε ένας ρυθμιστικός στύλος σε σχήμα μανιταριού, η κορυφή του οποίου μπορούσε να προσαρμοστεί για να οριστεί η απόσταση μεταξύ της μεμβράνης και του στύλου. Ο στύλος έφερε ειδικές αυλακώσεις στην επιφάνειά του για τη διέλευση του αέρα, ώστε να μειώνεται η πνευματική απόσβεση της μεμβράνης. Η κεραία ήταν χωρητικά συζευγμένη με τον στύλο μέσω του δισκοειδούς άκρου της, ενώ το συνολικό βάρος της μονάδας, μαζί με την κεραία, ήταν μόλις 31 γραμμάρια.

Το μήκος της κεραίας και οι διαστάσεις της κοιλότητας είχαν σχεδιαστεί έτσι ώστε το σήμα επανεκπομπής να αποτελεί ανώτερη αρμονική της συχνότητας «φωτισμού». Αυτός ο σχεδιασμός έκανε τη συσκευή εξαιρετικά δύσκολη στον εντοπισμό, καθώς ήταν πολύ μικρή, δεν απαιτούσε μπαταρίες και δεν εξέπεμπε κανένα σήμα εκτός αν δεχόταν ακτινοβολία από απόσταση. Αυτά τα χαρακτηριστικά, σε συνδυασμό με την απλότητά της, της εξασφάλιζαν απεριόριστη διάρκεια ζωής.

Δημιουργός αυτής της εφεύρεσης ήταν ο Σοβιετικός εφευρέτης Leon Theremin, παγκοσμίως γνωστός για τη δημιουργία του theremin, του πρωτοποριακού ηλεκτρονικού μουσικού οργάνου. Κρυμμένος μέσα στο περίτεχνο ξύλινο ανάγλυφο, ο μηχανισμός επέτρεπε στη σοβιετική κυβέρνηση να υποκλέπτει τις αμερικανικές επικοινωνίες. Αν και το δώρο παραδόθηκε στις 4 Αυγούστου 1945, λίγες εβδομάδες πριν το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, η αποκάλυψή του έγινε τελικά το 1952, κατά τη θητεία του πρεσβευτή George F. Kennan.

Η αντίστροφη μέτρηση για τον εντοπισμό του ξεκίνησε όταν ένας Βρετανός χειριστής ασυρμάτου στη βρετανική πρεσβεία άκουσε τυχαία αμερικανικές συνομιλίες σε μια ανοιχτή ραδιοφωνική συχνότητα της Σοβιετικής Αεροπορίας, η οποία είχε παρεμβληθεί άθελά της στα ραδιοκύματα που κατευθύνονταν προς το γραφείο του πρεσβευτή. Στη συνέχεια, ένας υπάλληλος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ επανέλαβε το περιστατικό χρησιμοποιώντας έναν απλό ευρυζωνικό δέκτη με ανιχνευτή διόδου.

Με τις υποψίες για κατασκοπεία να κορυφώνονται, δύο υπάλληλοι του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ο John W. Ford και ο Joseph Bezjian, στάλθηκαν στη Μόσχα τον Μάρτιο του 1951 για να ερευνήσουν τις πρεσβείες. Κατά τη διάρκεια ενός εξονυχιστικού ελέγχου στο γραφείο του Αμερικανού πρεσβευτή, χρησιμοποιώντας μια γεννήτρια σημάτων και έναν δέκτη που προκαλούσε ακουστική ανάδραση («μικροφωνισμό») όταν μεταδιδόταν ήχος από το δωμάτιο, ο Bezjian έκανε τη μεγάλη ανακάλυψη, εντοπίζοντας τη συσκευή μέσα στη Μεγάλη Σφραγίδα.

Η συσκευή αναλύθηκε διεξοδικά από το FBI, τη CIA και άλλα αμερικανικά εργαστήρια, με τη βοήθεια της βρετανικής MI5 και της εταιρείας Marconi. Ο Peter Wright, επιστήμονας της Marconi και μετέπειτα στέλεχος της MI5, κατάφερε τελικά να θέσει σε λειτουργία το «Πράγμα» με συχνότητα φωτισμού στα 800 MHz, αποκαλύπτοντας πλήρως τα μυστικά του.