Δεν είναι μόνο ο Τζάκσον και ο Μαζωνάκης: Η διάσημη σταρ που κατέρρευσε μετά τη χορήγηση προποφόλης

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Η λέξη «προποφόλη» είναι άρρηκτα συνδεδεμένη στη συλλογική μνήμη με τον αιφνίδιο θάνατο του Michael Jackson το 2009. Πρόκειται, όμως, για ένα φάρμακο που χρησιμοποιείται καθημερινά στην Ιατρική ως ισχυρό ενδοφλέβιο αναισθητικό και το οποίο, όταν χορηγείται υπό τις προβλεπόμενες συνθήκες και με την κατάλληλη παρακολούθηση, αποτελεί βασικό εργαλείο της σύγχρονης αναισθησιολογίας.

Η προποφόλη έχει επανέλθει κατά καιρούς στην επικαιρότητα μέσα από υποθέσεις διάσημων προσώπων. Και μπορεί ο Michael Jackson να αποτελεί μακράν την πιο γνωστή περίπτωση θανάτου που αποδόθηκε επίσημα σε οξεία δηλητηρίαση από προποφόλη, όμως δεν είναι ο μόνος σταρ του οποίου το όνομα συνδέθηκε δημοσίως με το συγκεκριμένο αναισθητικό.

Μία από τις γνωστότερες περιπτώσεις είναι εκείνη της θρυλικής Αμερικανίδας κωμικού και παρουσιάστριας Joan Rivers, η οποία πέθανε το 2014, σε ηλικία 81 ετών, μετά από σοβαρή επιπλοκή κατά τη διάρκεια ιατρικής διαδικασίας. Υπάρχει, ωστόσο, μία καθοριστική διευκρίνιση: η Joan Rivers δεν καταγράφηκε επισήμως ότι πέθανε από δηλητηρίαση ή υπερδοσολογία προποφόλης. Το φάρμακο είχε χρησιμοποιηθεί για την καταστολή της πριν από την καρδιακή ανακοπή που οδήγησε σε παρατεταμένη έλλειψη οξυγόνου στον εγκέφαλο.

Τι ακριβώς είναι η προποφόλη

Η προποφόλη είναι ένα ισχυρό ενδοφλέβιο γενικό αναισθητικό. Χορηγείται απευθείας στη φλέβα και χρησιμοποιείται για την έναρξη και διατήρηση της γενικής αναισθησίας, αλλά και για καταστολή σε συγκεκριμένες ιατρικές πράξεις και σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς σε μονάδες εντατικής θεραπείας. Ο FDA την κατατάσσει στα γενικά αναισθητικά. Ένα από τα χαρακτηριστικά της είναι η ταχεία δράση της. Ο ασθενής μπορεί να χάσει πολύ γρήγορα τις αισθήσεις του μετά την ενδοφλέβια χορήγηση, ενώ η δράση της μπορεί επίσης να υποχωρήσει σχετικά γρήγορα όταν σταματήσει η χορήγηση.

Ακριβώς αυτή η ισχυρή και γρήγορη δράση είναι που απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή. Η προποφόλη μπορεί να προκαλέσει σημαντική πτώση της αρτηριακής πίεσης και καταστολή της αναπνευστικής λειτουργίας, ενώ στις επίσημες προειδοποιήσεις του φαρμάκου περιλαμβάνονται επίσης βραδυκαρδία, ασυστολία και καρδιακή ανακοπή. Γι’ αυτό και η εικόνα της προποφόλης ως ενός απλού «δυνατού υπνωτικού» είναι παραπλανητική. Πρόκειται για αναισθητικό φάρμακο, η χορήγηση του οποίου απαιτεί κατάλληλες συνθήκες, εξοπλισμό και συνεχή παρακολούθηση του ασθενούς.

Michael Jackson: Η υπόθεση που έκανε την προποφόλη γνωστή σε όλο τον κόσμο

Στις 25 Ιουνίου 2009, ο Michael Jackson πέθανε σε ηλικία μόλις 50 ετών στο σπίτι του στο Λος Άντζελες. Η υπόθεση πήρε τεράστιες διαστάσεις όταν έγινε γνωστό ότι ο προσωπικός του γιατρός, Conrad Murray, του είχε χορηγήσει προποφόλη σε μια προσπάθεια να τον βοηθήσει να κοιμηθεί. Στην περίπτωση του Jackson δεν υπάρχει αμφιβολία ως προς το τι καταγράφηκε επισήμως: το γραφείο του ιατροδικαστή του Los Angeles County προσδιόρισε ως αιτία θανάτου την «οξεία δηλητηρίαση από προποφόλη», με τη δράση βενζοδιαζεπινών να αναφέρεται ως επιπλέον παράγοντας. Ο θάνατος χαρακτηρίστηκε ανθρωποκτονία.

Η περίπτωση ήταν εξαιρετικά ασυνήθιστη επειδή η προποφόλη χρησιμοποιήθηκε εκτός του συνηθισμένου νοσοκομειακού/ιατρικού πλαισίου και ως μέσο για την αντιμετώπιση της αϋπνίας. Στοιχεία που παρουσιάστηκαν στην έρευνα υπογράμμιζαν ότι απαιτείται πλήρης παρακολούθηση του ασθενούς όταν χορηγείται προποφόλη λόγω του κινδύνου αναπνευστικών και καρδιακών επιπλοκών. Μάλιστα, η λευκή όψη του ενέσιμου γαλακτώματος είχε οδηγήσει τον Jackson να αποκαλεί, σύμφωνα με τα στοιχεία της υπόθεσης, την προποφόλη «milk» – «γάλα».

Joan Rivers: Η άλλη διάσημη υπόθεση

Πέντε χρόνια μετά τον θάνατο του Jackson, ένα ακόμη τεράστιο όνομα της αμερικανικής showbiz συνδέθηκε με την προποφόλη. Η Joan Rivers, μία από τις πιο αναγνωρίσιμες κωμικούς και τηλεοπτικές προσωπικότητες των ΗΠΑ, υποβλήθηκε στις 28 Αυγούστου 2014 σε ιατρική διαδικασία σε κλινική της Νέας Υόρκης. Σύμφωνα με τα ευρήματα του ιατροδικαστή που δημοσιοποιήθηκαν τότε, η Rivers είχε λάβει προποφόλη για καταστολή.

Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας υπέστη καρδιακή ανακοπή. Η ανεπαρκής οξυγόνωση του εγκεφάλου της για παρατεταμένο χρονικό διάστημα προκάλεσε εγκεφαλική βλάβη. Μεταφέρθηκε αναίσθητη στο νοσοκομείο και τέθηκε σε μηχανική υποστήριξη. Πέθανε στις 4 Σεπτεμβρίου 2014, σε ηλικία 81 ετών. Πέθανε όμως η Joan Rivers από προποφόλη; Το γραφείο του ιατροδικαστή της Νέας Υόρκης χαρακτήρισε τον τρόπο θανάτου ως «therapeutic complication» – θεραπευτική επιπλοκή. Η Rivers υπέστη καρδιακή ανακοπή και παρατεταμένη υποξία, δηλαδή ανεπαρκή παροχή οξυγόνου στον εγκέφαλο. Μάλιστα, σύμφωνα με τα στοιχεία που είχαν δημοσιοποιηθεί τότε, η έκθεση δεν προσδιόρισε τι ακριβώς προκάλεσε την αιφνίδια έλλειψη οξυγόνου.

Γιατί μπορεί να γίνει επικίνδυνη

Η προποφόλη δεν είναι από μόνη της ένα «θανατηφόρο φάρμακο». Είναι ένα καθιερωμένο γενικό αναισθητικό που χρησιμοποιείται στην ιατρική. Το κρίσιμο ζήτημα είναι πού, γιατί, σε ποια ποσότητα και υπό ποια παρακολούθηση χορηγείται. Καθώς βαθαίνει η καταστολή, μπορεί να επηρεαστούν η αναπνοή και το καρδιαγγειακό σύστημα. Η επίσημη πληροφόρηση του FDA αναφέρει μεταξύ άλλων κινδύνους υπότασης και καρδιοαναπνευστικής καταστολής, ενώ η ταυτόχρονη χρήση άλλων κατασταλτικών ουσιών μπορεί να ενισχύσει αυτές τις επιδράσεις. Αυτός είναι και ο λόγος που κατά τη χορήγησή της η δυνατότητα άμεσης παρακολούθησης και αντιμετώπισης προβλημάτων στην αναπνοή ή την κυκλοφορία είναι ζωτικής σημασίας.