Γιατί οι πυρκαγιές γίνονται ασταμάτητες και πιο επικίνδυνες; Ο φονικός συνδυασμός που έφερε τον όλεθρο στο Λος Άντζελες
Πάνω από 10 νεκροί, 12.000 κατεστραμμένα κτίρια και 140.000 καμένα στρέμματα δασικών εκτάσεων, είναι ο μέχρι στιγμής απολογισμός της ανυπολόγιστης φυσικής καταστροφής που έχει χτυπήσει το Λος Άντζελες με πολλά να είναι τα ερωτήματα σχετικά με τους λόγους που προκάλεσαν τον Πύρινο Αρμαγεδδώνα στην άλλοτε λαμπερή πόλη της Καλιφόρνιας.
Σε εκτενή ανάλυσή του, το BBC περιγράφει τις αιτίες που οδηγούν σε πυρκαγιές μεγαλύτερης έντασης και ταχύτητας, σαν αυτές που κατέστραψαν το Λος Άντζελες,ενώ η Washington Post «φωτίζει» νέους παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψιν.
BBC: Γιατί οι πυρκαγιές γίνονται ασταμάτητες
«Η πυρκαγιά μπόρεσε να ξεκινήσει, να πάρει σάρκα και οστά, και μετά ήρθε ο άνεμος και την έσπρωξε πραγματικά, πολύ δυνατά», λέει η Ellie Graeden, συνδιευθύνουσα σύμβουλος της RedZone Analytics, η οποία κατασκευάζει προϊόντα μοντελοποίησης πυρκαγιών για την ασφαλιστική βιομηχανία. «Αυτό είναι πραγματικά το χειρότερο που μπορεί να συμβεί».
Η πυρκαγιά πήρε έκταση, ακολουθούμενη από άλλες πυρκαγιές σε κοντινές περιοχές. Χιλιάδες σπίτια και άλλα κτίρια έχουν ισοπεδωθεί. Η λεωφόρος Σάνσετ είναι ερείπια. Την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές, αναφέρει το BBC, οι πυρκαγιές του Λος Άντζελες έχουν προκαλέσει τον θάνατο τουλάχιστον 11 ανθρώπων. Οι αρχές έχουν διατάξει την εκκένωση σχεδόν 180.000 ανθρώπων.
VIRAL
Οι πυρκαγιές θεωρούνται πλέον ως οι πιο καταστροφικές στην ιστορία του Λος Άντζελες, ενώ ορισμένες εκτιμήσεις για τις ζημιές ανέρχονται σε 52-57 δισ. δολάρια.
Ωστόσο, ακόμη δεν γνωρίζουμε γιατί ξεκίνησαν. Μπορεί να ήταν ένα χτύπημα κεραυνού, πεσμένα καλώδια ηλεκτρικού ρεύματος, ένα απρόσεκτα πεταμένο τσιγάρο. Θα μπορούσε να υπάρχει ένας πιο κακόβουλος λόγος, ένας εμπρησμός. Άλλωστε, οι περισσότερες πυρκαγιές προκαλούνται από τον άνθρωπο.
Καθώς όμως οι αρχές του Λος Άντζελες αρχίζουν να συνθέτουν τα κομμάτια για να βρουν τι ήταν αυτό που προκάλεσε αρχικά τις πυρκαγιές, η ταχύτητα με την οποία οι πρώτες φλόγες μετατράπηκαν σε μανιασμένες, ραγδαία εξαπλούμενες πυρκαγιές είναι σύμπτωμα για κάτι που συμβαίνει πολύ ευρύτερα, σύμφωνα με το BBC.
Την ίδια ώρα, δυσοίωνες είναι οι προβλέψεις Λέκκα για τις πυρκαγιές στο Λος Άντζελες
«Μια πραγματικά εκρηκτική κατάσταση»
Σε αυτή την περίπτωση, μια σειρά περιβαλλοντικών συνθηκών συνέπεσε με καταστροφικό συγχρονισμό. Ένας συνδυασμός μακροχρόνιας ξηρασίας και ισχυρών βροχοπτώσεων τις προηγούμενες ημέρες παρείχε την καύσιμη ύλη, ενώ οι ισχυροί -και κατά περιόδους τυφώνας- άνεμοι υποδαύλισαν τις πυρκαγιές και τις οδήγησαν να ξεφύγουν από τον έλεγχο.
Στην αρχή, οι άνεμοι της Santa Ana, όπως είναι γνωστοί -ισχυροί και θυελλώδεις άνεμοι που πνέουν από την ενδοχώρα προς την ακτή- έφθασαν ταχύτητες 80 μιλίων/ώρα (129 χλμ/ώρα), ενισχύοντας την κόλαση.
Καταστροφικά, οι ισχυροί άνεμοι εμπόδισαν ορισμένα πυροσβεστικά ελικόπτερα και αεροπλάνα να απογειωθούν στον ουρανό προκειμένου να ρίξουν νερό στις φλεγόμενες περιοχές.
«Χωρίς αυτή την αεροπορική υποστήριξη, είναι πολύ δύσκολο να αποτρέψουμε απώλειες σε συγκεκριμένα σημεία», λέει η κ. Graeden.
Οι συνθήκες αυτές έρχονται με φόντο την κλιματική αλλαγή, η οποία όχι μόνο αυξάνει τον κίνδυνο πυρκαγιών σε όλο τον κόσμο, αλλά και τις καθιστά ιδιαίτερα εκρηκτικές. Αυτό συμβαίνει όταν σχετικά μικρές πυρκαγιές «εκρήγνυνται» γρήγορα, τόσο ξαφνικά και με τέτοια σφοδρότητα που καθίσταται δύσκολο να ελεγχθούν.
Στην Καλιφόρνια, ο κίνδυνος τέτοιων πυρκαγιών εξαιρετικά ταχείας ανάπτυξης έχει αυξηθεί κατά περίπου 25% λόγω της κλιματικής αλλαγής που προκαλείται από τον άνθρωπο, σύμφωνα με ορισμένα μοντέλα.
Η άνοδος των θερμοκρασιών και οι παρατεταμένες περίοδοι ξηρασίας αφαιρούν από τη βλάστηση και το νεκρό φυτικό υλικό την υγρασία τους, πράγμα που σημαίνει ότι όταν μια πυρκαγιά ξεκινήσει, δεν μπορεί να σταματήσει.
Ο Ματ Τζόουνς, επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο της Ανατολικής Αγγλίας, ο οποίος μελετά τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στις πυρκαγιές, σημειώνει ότι, το 2022 και το 2023, το Λος Άντζελες δέχθηκε εξαιρετικές ποσότητες βροχής. Περίπου 133 εκατοστά βροχόπτωσης έπεσαν στο κέντρο του Λος Άντζελες κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, που ήταν σχεδόν ρεκόρ.
Αυτή η υπερβολική βροχή βοήθησε τα φυτά στην περιοχή να αναπτυχθούν, αλλά στη συνέχεια, το 2024, ο καιρός άλλαξε. Το περασμένο έτος ήταν εξαιρετικά ξηρό σε αντίθεση με τα δύο προηγούμενα έτη. Αυτό σημαίνει ότι σήμερα υπάρχει ένας μεγάλος όγκος ξεραμένης βλάστησης διάσπαρτος στη νότια Καλιφόρνια.
«Έχουμε μείνει με μια πραγματικά εκρηκτική κατάσταση», λέει ο κ. Τζόουνς.
Φωτιά και άνεμος: Το φαινόμενο Santa Ana
Υπήρξε επίσης η σημαντική επίδραση της ανεμοθύελλας. Οι άνεμοι της Santa Ana έχουν διάφορα ονόματα, ανάλογα με το πού ζει κανείς. Είναι γνωστοί ως Föhn ή Föhnwind στις αλπικές περιοχές της Γερμανίας, της Αυστρίας και της Ελβετίας.
Μια αναφορά που δημοσιεύτηκε σε επιστημονικό περιοδικό το 1911 αποκαλύπτει τα δραματικά αποτελέσματα του Föhnwind στο Ίνσμπρουκ της Αυστρίας: «Αυτός ο άνεμος φυσά συχνά με μεγάλη σφοδρότητα, και αν δεν κλείσει κανείς αμέσως τα παράθυρα, τα πάντα στο σπίτι καλύπτονται γρήγορα με ένα παχύ στρώμα σκόνης».
Η κλιματική αλλαγή δημιουργεί θερμότερες συνθήκες σε ορισμένες τοποθεσίες όπου εμφανίζονται άνεμοι τύπου Santa Ana, πράγμα που σημαίνει ότι οι επιπτώσεις ή οι πιθανές συνέπειες -ιδίως όσον αφορά την ταχεία κλιμάκωση των πυρκαγιών- επιδεινώνονται.
Σύμφωνα με ορισμένες έρευνες, αυτοί οι άνεμοι γίνονται όλο και πιο συνηθισμένοι σε ορισμένα μέρη του κόσμου λόγω της κλιματικής αλλαγής.
Οι επιπτώσεις μιας τέτοιας αύξησης στις πυρκαγιές θα μπορούσαν να είναι βαθιές. Στην Ελβετία, για παράδειγμα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι άνεμοι Föhn οδήγησαν σε πυρκαγιές που έκαψαν τριπλάσια έκταση σε σχέση με τις ημέρες που δεν υπήρχαν τέτοιοι άνεμοι.
Οι πυρκαγιές που εξαπλώνονται πολύ γρήγορα είναι ιδιαίτερα επικίνδυνες -όχι μόνο λόγω της απειλής για την ανθρώπινη ζωή και την περιουσία, αλλά και λόγω του πόσο εκτεταμένες μπορούν να γίνουν αυτές οι πυρκαγιές.
Οι πυρκαγιές «φτιάχνουν τον δικό τους καιρό»
Ενώ οι καθοδικοί άνεμοι της Santa Ana φαίνεται ότι επιτάχυναν τις πυρκαγιές του Λος Άντζελες, πολύ διαφορετικές συνθήκες μπορούν επίσης να προκαλέσουν την έκρηξη πυρκαγιών. Ελλείψει ισχυρών ανέμων, οι πυρκαγιές μπορούν μερικές φορές να δημιουργήσουν τον δικό τους καιρό, λέει ο κ. Τζόουνς.
«Δημιουργούν τους δικούς τους, ισχυρούς, τοπικούς ανέμους, οι οποίοι μπορούν να επηρεάσουν τόσο τον ρυθμό με τον οποίο εξαπλώνεται η πυρκαγιά όσο και να προκαλέσουν ακανόνιστες αλλαγές κατεύθυνσης», εξηγεί.
Καθώς μια πυρκαγιά θερμαίνει τον αέρα από πάνω της, μπορεί να δημιουργήσει ανοδικά ρεύματα αρκετά ισχυρά ώστε να σχηματίσουν τεράστια σύννεφα στον ουρανό από πάνω. Η εμφάνιση ενός τέτοιου σύννεφου μπορεί να υποδηλώνει ότι μια πυρκαγιά πρόκειται να κλιμακωθεί ραγδαία ή ότι η διαδικασία αυτή έχει ήδη ξεκινήσει, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε το 2021.
Τέτοια σύννεφα καταιγίδας μπορεί να προκαλέσουν κεραυνούς, οι οποίοι θα μπορούσαν να αναφλέξουν ακόμη περισσότερες πυρκαγιές σε κοντινή απόσταση.
Washington Post: Οι λόγοι που έφεραν την καταστροφή
Παράλληλα, η Washington Post καταγράφει άλλα τρία αίτια που προκάλεσαν ανυπολόγιστη καταστροφή και σάρωσαν ολόκληρες κοινότητες μέσα σε λίγα λεπτά.
Το πολεοδομικό
Οι κοινότητες που κάηκαν δεν ήταν φτιαγμένες για να μπορούν να αντιμετωπίσουν μεγάλες πυρκαγιές, λένε στην αμερικανική εφημερίδα ειδικοί.
Μάλιστα, οι δύο κοινότητες που κυριολεκτικά ισοπεδώθηκαν από τις πυρκαγιές, η Αλταντίνα και το Πασίφικ Παλισέιντς, χτίστηκαν πριν από δεκαετίες στους πρόποδες βουνών που καίγονται συχνά. Είχαν κατά κύριο λόγο μονοκατοικίες σε στενούς, ελικοειδείς δρόμους, που είναι δύσκολο να εκκενωθούν, αλλά και δύσκολο να τις «υπερασπιστούν» οι πυροσβέστες.
Μερικά από τα πιο επιθυμητά σπίτια στο Παλισέιντς χτίστηκαν ψηλά σε γκρεμούς ή σε βαθιές κοιλάδες που ξεκινούν από τα βουνά και καταλήγουν στον ωκεανό.
Ωστόσο τα σπίτια αυτά ήταν είναι τέλεια ευθυγραμμισμένα με την κατεύθυνση των ανέμων Santa Ana, που σαρώνουν τη νότια Καλιφόρνια με ανέμους 80-100 χιλιομέτρων την ώρα και ριπές που φτάνουν τα 160 χιλιόμετρα την ώρα. Την ώρα της φωτιάς τα σπίτια ήταν εύκολα θύματα των μετώπων που «έτρεχαν» με απίστευτες ταχύτητες.
Αν και η κομητεία λαμβάνει πλέον υπόψη τις πυρκαγιές κατά την εξέταση των πολεοδομικών σχεδίων, σχεδόν το 90% των κατοικιών χτίστηκε πριν από το 1990, προτού τεθούν σε ισχύ οι νέες και πιο αυστηρές απαιτήσεις .
Η υποχρηματοδότηση
Οι επιστήμονες λένε ότι, ενώ η κλιματική αλλαγή κάνει τις πυρκαγιές μεγαλύτερες και πιο καταστροφικές. Η σοβαρότητα των πυρκαγιών αυξήθηκε μάλιστα στην Καλιφόρνια κατά 30% μεταξύ της δεκαετίας του ‘80 και του 2010. Υπάρχει και ένας άλλος παράγοντας που συμβάλλει σε αυτές: οι κρατικές και τοπικές πολιτικές.
Για πάνω από έναν αιώνα οι ομοσπονδιακές πολιτικές απαιτούσαν την κατάσβεση όλων των πυρκαγιών, όσο μικρές κι αν ήταν, γεγονός που συνέβαλε στη συσσώρευση νεκρής βλάστησης. Σε ομοσπονδιακό και πολιτειακό επίπεδο η προσέγγιση έχει αλλάξει καθώς επιστρατεύουν την αραίωση και τις ελεγχόμενες πυρκαγιές για την απομάκρυνση της καύσιμης ύλης.
Αυτή όμως είναι δαπανηρή εργασία και σε ομοσπονδιακό επίπεδο υποχρηματοδοτημένη.
Οικόπεδα που δεν καθαρίστηκαν
Πριν απειληθεί ένα σπίτι, οι ειδικοί λένε ότι ένα από τα λίγα βήματα πυροπροστασίας που μπορούν να κάνουν οι ιδιοκτήτες του είναι ο καθαρισμός της από χόρτα και θάμνους που αποτελούν καύσιμη ύλη.
Στην Καλιφόρνια, οι άνθρωποι που ζουν σε επικίνδυνες περιοχές είναι υποχρεωμένοι να διατηρούν καθαρή μια ζώνη 1,5 μέτρου (5 πόδια) γύρω από τα σπίτια τους.
Στην πράξη, οι κανόνες δεν τηρούνται ομοιόμορφα. Πολλοί ιδιοκτήτες σπιτιών διστάζουν να αφαιρέσουν ξύλινους φράχτες, να ξαναφυτέψουν τους κήπους τους και να κλαδέψουν τα χαμηλότερα κλαδιά στα πεύκα. Αεροφωτογραφίες της γειτονιάς Παλισέιντς που ελήφθησαν πριν από την πυρκαγιά δείχνουν σπίτια περιτριγυρισμένα από πράσινο, ένα συνηθισμένο θέαμα σε πλούσιες περιοχές όπου οι κάτοικοι δίνουν ιδιαίτερη σημασία στην ιδιωτικότητα.
Εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες, εθελοντές στην Αλταντίνα συγκεντρώνονται κάθε άνοιξη για να κόψουν το γρασίδι και να απομακρύνουν τα ζιζάνια γύρω από τη γειτονιά τους. Δεν εκτιμούσαν όλοι οι γείτονες την κίνησή τους – πολλοί δεν έκαναν απολύτως τίποτα.
Δεν λείπουν, όμως, και αυτοί που τα έκαναν όλα σωστά, αλλά το σπίτι τους κάηκε.
0 ΣΧΟΛΙΑ