«Θα βουίξει ο τόπος»: Σπάει η «ομερτά» – Τα μεγάλα ονόματα που κρύβονται στο κύκλωμα των 200 εκατ. ευρώ στη Θεσσαλονίκη

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Νέες εξελίξεις αναμένονται στην υπόθεση της εκτεταμένης φοροδιαφυγής που έχει προκαλέσει αναστάτωση στον επιχειρηματικό κόσμο της Θεσσαλονίκης, καθώς οι έρευνες των Αρχών φαίνεται πως βρίσκονται ακόμη στην αρχή. Το δίκτυο, που φέρεται να συνδέεται με τουλάχιστον 917 επιχειρήσεις και φορολογικές απώλειες που υπολογίζονται σε 200 εκατομμύρια ευρώ, βρίσκεται στο μικροσκόπιο των ελεγκτικών και δικαστικών Αρχών, με τις πληροφορίες να κάνουν λόγο για επικείμενο νέο κύκλο συλλήψεων. «Αυτή ήταν μόλις η αρχή», αναφέρουν πρόσωπα που έχουν γνώση των εξελίξεων, αφήνοντας να εννοηθεί ότι το εύρος της υπόθεσης είναι πολύ μεγαλύτερο από εκείνο που έχει αποκαλυφθεί μέχρι σήμερα.

Στο επίκεντρο των ερευνών βρίσκονται επιχειρηματίες, λογιστές, δικηγόροι και πρόσωπα που εμφανίζονταν στα χαρτιά ως υπεύθυνοι εταιρειών, χωρίς απαραίτητα να ασκούν τον πραγματικό έλεγχό τους. Ήδη έχουν συλληφθεί τρεις λογιστές και ένας δικηγόρος, οι οποίοι φέρονται να διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στην οργάνωση του μηχανισμού. Ωστόσο, οι ερευνητές εξετάζουν την εμπλοκή και άλλων επαγγελματιών, με τον συνολικό αριθμό όσων συμμετείχαν στον σχεδιασμό αντίστοιχων πρακτικών να εκτιμάται ότι ενδέχεται να είναι έως και τριπλάσιος. Οι καταθέσεις που έχουν συγκεντρωθεί φαίνεται πως ανοίγουν νέους δρόμους στην έρευνα, ενώ η αποκάλυψη περισσότερων προσώπων θεωρείται πιθανή. «Όταν βγουν όλα τα ονόματα στη φόρα, θα βουίξει ο τόπος», είναι η χαρακτηριστική εκτίμηση που μεταφέρεται από πρόσωπα με γνώση της υπόθεσης.

Πώς λειτουργούσε η μέθοδος «μπάμπουσκα» και πώς εξαφανίζονταν οι φορολογικές υποχρεώσεις

Ο μηχανισμός που εξετάζουν οι Αρχές βασιζόταν σε μία ιδιαίτερα σύνθετη πρακτική, η οποία επέτρεπε τη διαδοχική λειτουργία διαφορετικών εταιρειών στον ίδιο επαγγελματικό χώρο. Η συγκεκριμένη τεχνική έχει χαρακτηριστεί ως μέθοδος «μπάμπουσκα», καθώς θυμίζει τις γνωστές ρωσικές κούκλες, όπου η μία βρίσκεται μέσα στην άλλη. Στην πράξη, ένας επιχειρηματίας εξασφάλιζε αρχικά την εκμετάλλευση ενός ακινήτου, συχνά χρησιμοποιώντας κάποιο τρίτο πρόσωπο ή εταιρεία που βρισκόταν υπό τον έλεγχό του. Στη συνέχεια, ο επαγγελματικός χώρος παραχωρούνταν μέσω υπεκμίσθωσης σε μία άλλη εταιρεία, συνήθως Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία (ΙΚΕ), η οποία εμφανιζόταν ως υπεύθυνη για τη λειτουργία του καταστήματος.

Στη διοίκηση αυτής της εταιρείας τοποθετούνταν ένας λεγόμενος «αχυράνθρωπος», δηλαδή ένα πρόσωπο που αναλάμβανε τυπικά τις υποχρεώσεις της επιχείρησης, ενώ ο πραγματικός έλεγχος φέρεται να ασκούνταν από άλλους. Το κατάστημα συνέχιζε να λειτουργεί κανονικά, εξυπηρετώντας πελάτες και απασχολώντας προσωπικό. Ωστόσο, η εταιρεία φέρεται να μην απέδιδε τον ΦΠΑ, να μην εξοφλούσε φόρους εισοδήματος και να άφηνε απλήρωτες ασφαλιστικές εισφορές. Όταν τα χρέη έφταναν σε υψηλά επίπεδα, η εταιρεία σταματούσε τη δραστηριότητά της και αντικαθίστατο από μία καινούργια.

Η νέα επιχείρηση λειτουργούσε στον ίδιο χώρο, συχνά με τους ίδιους εργαζομένους και με διαφορετικό πρόσωπο στη διοίκησή της. Με αυτόν τον τρόπο, οι πραγματικοί εκμεταλλευτές φέρονται να συνέχιζαν τη δραστηριότητά τους, αφήνοντας πίσω συσσωρευμένες οφειλές. Η πρακτική αυτή φέρεται να είχε αρχίσει να εξαπλώνεται πριν από περίπου πέντε χρόνια, κυρίως σε καταστήματα εστίασης και νυχτερινής διασκέδασης. Το τελευταίο διάστημα, μάλιστα, εκτιμάται ότι η εφαρμογή της έγινε ακόμη πιο εκτεταμένη, καθώς επιχειρηματίες αναζητούσαν τρόπους να αποφύγουν φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις.

Παρά τη μεγάλη κλίμακα της υπόθεσης, δεν έχει προκύψει μέχρι στιγμής ότι όλοι οι εμπλεκόμενοι λογιστές και δικηγόροι αποτελούσαν μέλη μιας ενιαίας οργανωμένης ομάδας. Αντίθετα, εξετάζεται το ενδεχόμενο διαφορετικοί επιχειρηματίες να υιοθετούσαν την ίδια πρακτική, αξιοποιώντας επαγγελματίες και παρένθετα πρόσωπα που χρησιμοποιούνταν και σε άλλες περιπτώσεις.

Η καταγγελία που αποκάλυψε το δίκτυο και οι νέες συλλήψεις που αναμένονται

Η αντίστροφη μέτρηση για την αποκάλυψη του μηχανισμού ξεκίνησε περίπου έναν χρόνο πριν, όταν μία καταγγελία για συγκεκριμένη επιχείρηση έφτασε στην Οικονομική Εισαγγελία. Ακολούθησε εντολή προς τη Διεύθυνση Ερευνών Οικονομικού Εγκλήματος (ΔΕΟΣ) της ΑΑΔΕ, προκειμένου να εξεταστούν τα καταγγελλόμενα. Οι πρώτοι έλεγχοι οδήγησαν τους ερευνητές σε στοιχεία που έδειχναν ότι δεν επρόκειτο για μεμονωμένη περίπτωση, αλλά για πρακτική που ενδεχομένως εφαρμοζόταν σε μεγάλο αριθμό επιχειρήσεων. Καθοριστική αποδείχθηκε η επιλογή των ελεγκτών να ξεκινήσουν από τους ιδιοκτήτες των ακινήτων όπου στεγάζονταν τα καταστήματα. Μέσα από τα μισθωτήρια και τις υπεκμισθώσεις εντοπίστηκαν τα πρόσωπα που εμφανίζονταν ως διαχειριστές των εταιρειών.

Οι καταθέσεις τους, σε συνδυασμό με μαρτυρίες εργαζομένων, βοήθησαν να αποκαλυφθούν οι πραγματικές επιχειρηματικές σχέσεις που κρύβονταν πίσω από τις διαδοχικές εταιρικές αλλαγές. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, οι ίδιοι οι επιχειρηματίες φέρονται να παρουσίαζαν δημόσια τον εαυτό τους ως ιδιοκτήτη καταστημάτων μέσα από αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, παρά το γεγονός ότι στα επίσημα έγγραφα εμφανίζονταν διαφορετικά πρόσωπα. Η υπόθεση έχει αναδείξει και ένα σημαντικό ζήτημα σχετικά με τους μηχανισμούς έγκαιρου εντοπισμού της φοροδιαφυγής. Το γεγονός ότι διαφορετικές εταιρείες ανοίγουν και κλείνουν διαδοχικά στην ίδια διεύθυνση δεν αρκεί από μόνο του για να ενεργοποιήσει αυτόματο φορολογικό έλεγχο. Αυτό συμβαίνει επειδή οι αλλαγές επιχειρήσεων στον ίδιο επαγγελματικό χώρο είναι συνηθισμένες, ιδιαίτερα στην εστίαση, ενώ απαιτείται χρόνος μέχρι να καταγραφούν επίσημα οι ανεξόφλητες οφειλές.