Πάπας Φραγκίσκος: Η τελετή της κηδείας και της ταφής του λεπτό προς λεπτό – Οι επικρατέστεροι διάδοχοι και πώς θα αναδειχθεί ο εκλεκτός

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Ο Πάπας Φραγκίσκος, γνωστός ως ο Πάπας των φτωχών, των μεταναστών και των αδυνάμων, έφυγε από τη ζωή τη Δευτέρα (21/4) το πρωί σε ηλικία 88 ετών, αφήνοντας πίσω του ένα βαθύ αποτύπωμα στην Καθολική Εκκλησία. Σήμερα, Σάββατο 26 Απριλίου 2025, η Ρώμη ετοιμάζεται να τον αποχαιρετήσει σε μια συγκινητική κηδεία που θα συγκεντρώσει πλήθος πιστών και ηγέτες από όλο τον κόσμο, με το φέρετρό του να έχει σφραγιστεί για τη διαδικασία.

Γεννημένος ως Χόρχε Μάριο Μπεργκόλιο στην Αργεντινή πριν από 88 χρόνια, ο πρώτος Ιησουίτης και Λατινοαμερικανός Ποντίφικας υπηρέτησε την Εκκλησία για περισσότερα από δέκα χρόνια. Μάχιμος ως το τέλος, ο Πάπας Φραγκίσκος εμφανίστηκε την Κυριακή του Πάσχα στην Πλατεία του Αγίου Πέτρου, καθισμένος στο αναπηρικό του καροτσάκι, για να ευλογήσει τους πιστούς, μόλις μία ημέρα πριν την κοίμησή του τη Δευτέρα του Πάσχα στο Βατικανό.

Η κηδεία του αναμένεται να αποτελέσει ένα διεθνές γεγονός, με την παρουσία δεκάδων χιλιάδων πιστών και υψηλόβαθμων αξιωματούχων. Ωστόσο, οι διπλωματικές προετοιμασίες παραμένουν έντονες, καθώς η κατανομή των θέσεων των ηγετών πρέπει να γίνει με προσοχή για την αποφυγή διπλωματικών παρεξηγήσεων.

Σύμφωνα με τα καθιερωμένα πρωτόκολλα, οι ηγέτες θα καθίσουν με αλφαβητική σειρά, βάσει της γαλλικής ονομασίας των χωρών τους – μια παράδοση που ακολουθείται από την εποχή που η γαλλική γλώσσα αποτελούσε τη γλώσσα της διπλωματίας. Επιπλέον, ισχύει αυστηρός ενδυματολογικός κώδικας: οι άνδρες καλούνται να φορέσουν σκούρο κοστούμι με μαύρη γραβάτα και ένα μαύρο κουμπί στο αριστερό πέτο, ενώ οι γυναίκες πρέπει να φορέσουν μαύρο φόρεμα, μαύρα γάντια και μαύρο πέπλο, με μόνη εξαίρεση στα κοσμήματα μια σειρά μαργαριταριών.

Το Βατικανό έχει υπογραμμίσει ότι η τελετή θα είναι μια σοβαρή και σεμνή διαδικασία, με αυστηρά μέτρα ασφαλείας για την αποφυγή απροόπτων και τη διασφάλιση της τάξης. Πλήθη από πιστούς, Ρωμαίους και επισκέπτες από όλο τον κόσμο, αναμένεται να παραταχθούν κατά μήκος της διαδρομής για να αποχαιρετήσουν τον αγαπημένο τους Ποντίφικα.

Παράλληλα, το βλέμμα της Εκκλησίας στρέφεται ήδη στο μέλλον, καθώς η διαδικασία για την εκλογή του νέου Πάπα ξεκινά άμεσα. Το κονκλάβιο, που θα καθορίσει τον διάδοχο του Πάπα Φραγκίσκου, θα συγκληθεί στις 5 Μαΐου, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο για την Καθολική Εκκλησία.

Ο τόπος της κηδείας και της ταφής του Πάπα Φραγκίσκου και οι επίσημοι καλεσμένοι

Η κηδεία του Πάπα Φραγκίσκου θα τελεστεί στην Πλατεία του Αγίου Πέτρου στη Ρώμη, στις 10:00 τοπική ώρα (11:00 ώρα Ελλάδας), έξι ημέρες μετά τον θάνατό του. Προηγήθηκαν τρεις ημέρες λαϊκού προσκυνήματος, κατά τις οποίες περίπου 130.000 πιστοί συγκεντρώθηκαν στη Βασιλική του Αγίου Πέτρου για να αποτίσουν φόρο τιμής.

Την τελετή θα καθοδηγήσει ο καρδινάλιος Τζιοβάνι Μπατίστα Ρε, ο οποίος σύντομα θα αναλάβει το καθήκον να ηγηθεί της διαδικασίας εκλογής του νέου Πάπα. Στην κηδεία αναμένεται να παραστούν εκπρόσωποι από τουλάχιστον 130 ξένες αντιπροσωπείες, καθώς και χιλιάδες πιστοί που θα συγκεντρωθούν για να τιμήσουν τον Ποντίφικα.

Σύμφωνα με το Βατικανό, περίπου 50.000 πιστοί παρακολούθησαν την κηδεία του προκατόχου του, Πάπα Βενέδικτου ΙΣΤ΄, που επίσης πραγματοποιήθηκε στην Πλατεία του Αγίου Πέτρου τον Ιανουάριο του 2023. Μετά τον θάνατο του Πάπα Φραγκίσκου, το Βατικανό σχεδίασε προσεκτικά την πομπή που θα ξεκινήσει από τη Βασιλική του Αγίου Πέτρου και θα διασχίσει μερικά από τα πιο εμβληματικά σημεία της Ρώμης, δίνοντας την ευκαιρία στους πιστούς να αποχαιρετήσουν για τελευταία φορά τον Ποντίφικα.

Η τελετή θα διεξαχθεί κυρίως στον εξωτερικό χώρο της Πλατείας του Αγίου Πέτρου, ακολουθώντας την παράδοση των προηγούμενων παπικών κηδειών, οι οποίες έχουν προσελκύσει χιλιάδες προσκυνητές στον ιερό αυτό χώρο μπροστά από τη Βασιλική.

Στην κηδεία του Πάπα Φραγκίσκου αναμένεται να συγκεντρωθεί πλήθος ηγετών και βασιλικών προσώπων από όλο τον κόσμο. Μεταξύ αυτών, ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, θα ταξιδέψει στη Ρώμη συνοδευόμενος από τη σύζυγό του, Μελάνια. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο εκλιπών Ποντίφικας είχε ασκήσει έντονη κριτική στην πολιτική του Τραμπ για τη μετανάστευση και τις μαζικές απελάσεις.

Παρόντες θα είναι επίσης ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, ο Πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, ο Πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, καθώς και οι ηγέτες της Ιταλίας, ο Πρόεδρος Σέρτζιο Ματαρέλα και η Πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι. Από την Ισπανία, θα παρευρεθούν ο Βασιλιάς Φελίπε και η Βασίλισσα Λετίθια, ενώ από την Ιρλανδία ο Πρόεδρος Μάικλ Ντι Χίγκινς και ο Πρωθυπουργός Μάικλ Μάρτιν. Το Ηνωμένο Βασίλειο θα εκπροσωπηθεί από τον Πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ και τον Πρίγκιπα Γουίλιαμ, ο οποίος θα παραστεί εκ μέρους του Βασιλιά Καρόλου. Την Ελλάδα θα εκπροσωπήσει ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.

Από την Πολωνία, θα παρευρεθεί ο Πρόεδρος Αντζέι Ντούντα, ενώ την Πορτογαλία θα εκπροσωπήσουν ο Πρόεδρος Μαρτσέλο Ρεμπέλο ντε Σόουζα και ο Πρωθυπουργός Λουίς Μοντενέγκρο. Από τη Λατινική Αμερική, ανάμεσα στους καλεσμένους θα είναι ο Πρόεδρος της Βραζιλίας, Λουίζ Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, και ο Πρόεδρος της Αργεντινής, Χαβιέρ Μιλέι, ο οποίος είχε προηγουμένως χαρακτηρίσει τον εκλιπόντα Πάπα «άθλιο αριστερό». Η Πρόεδρος του Μεξικού, Κλάουντια Σέινμπαουμ, δεν θα παραστεί, αλλά τη χώρα θα εκπροσωπήσει η Υπουργός Εσωτερικών, Ρόσα Ισέλα Ροντρίγκεζ.

Ο πρόεδρος των Φιλιππίνων, Φερντινάντο Μάρκος Τζούνιορ, από τη χώρα με τον μεγαλύτερο καθολικό πληθυσμό στον κόσμο, θα είναι επίσης παρών. Στον αντίποδα, οι μεγάλοι απόντες θα είναι ο Ρώσος Πρόεδρος, Βλαντιμίρ Πούτιν, και ο Ισραηλινός Πρωθυπουργός, Μπενιαμίν Νετανιάχου, καθώς και οι δύο αντιμετωπίζουν διεθνή εντάλματα σύλληψης για εγκλήματα πολέμου. Τη Ρωσία θα εκπροσωπήσει η Υπουργός Πολιτισμού, Όλγα Λιουμπίμοβα. Ο Πούτιν, ο οποίος δεν έχει πραγματοποιήσει καμία επίσκεψη σε χώρα της Δύσης από την εισβολή στην Ουκρανία πριν από τρία χρόνια, παραμένει απομονωμένος από τον διεθνή διπλωματικό χώρο.

Ανάμεσα στους καλεσμένους από την αντιπολίτευση βρίσκονται ο Άλμπερτο Νούνιεθ Φεϊχό, ηγέτης του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος της Ισπανίας, και ο Ζορντάν Μπαρντελά, πρόεδρος του ακροδεξιού κόμματος Εθνικός Συναγερμός της Γαλλίας. Παρά την πολιτική του κατά της μετανάστευσης, ο Μπαρντελά εξήρε τον Πάπα για την «αφοσίωσή του στους ξεχασμένους και την προσήλωσή του στην αξιοπρέπεια των πιο ευάλωτων».

Τον Απρίλιο του περασμένου έτους, ο Πάπας Φραγκίσκος επέλεξε να απομακρυνθεί από τις παραδοσιακές πρακτικές που περιβάλλουν τις παπικές κηδείες, εγκρίνοντας ένα σύνολο απλοποιημένων κανονισμών. Οι νέοι κανόνες επιτρέπουν στον Πάπα να «εκτίθεται και να ταφεί σαν κάθε γιο ή κόρη της Εκκλησίας». Στη διαθήκη του, ο Ποντίφικας περιέγραψε με σαφήνεια τις λιτές επιθυμίες του: «Ο τάφος να είναι απλός, στο έδαφος, χωρίς ιδιαίτερη διακόσμηση, φέροντας μόνο την επιγραφή: Franciscus», το παπικό του όνομα.

Παραδοσιακά, οι παπικές κηδείες περιλάμβαναν τρία φέρετρα: το σώμα του Πάπα τοποθετούνταν αρχικά σε ξύλινο φέρετρο από κυπαρίσσι, το οποίο στη συνέχεια εσωκλειόταν σε μολύβδινο φέρετρο και κατόπιν σε φέρετρο από δρυ. Ωστόσο, ο Πάπας Φραγκίσκος ζήτησε να χρησιμοποιηθεί μόνο ένα απλό ξύλινο φέρετρο, με εσωτερική επένδυση από ψευδάργυρο.

Στο φέρετρο τοποθετούνται δύο συμβολικά αντικείμενα: ένας σάκος με νομίσματα που κόπηκαν κατά τη διάρκεια της θητείας του ως επικεφαλής της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και μια μονοσέλιδη αναφορά της παποσύνης του. Αυτή η αναφορά, η οποία συνοψίζει το έργο του Πάπα, διαβάζεται μεγαλόφωνα από τον υπεύθυνο των τελετών, στην προκειμένη περίπτωση τον Κέβιν Φάρελ.

Με τις επιλογές του, ο Πάπας Φραγκίσκος επιθυμεί να περάσει το μήνυμα της απλότητας, της ταπεινότητας και της ισότητας, ακόμα και στις πιο ιεροτελεστικές περιστάσεις.

Μόλις ολοκληρωθεί η εξόδιος ακολουθία, το φέρετρο του Φραγκίσκου θα μεταφερθεί, με πομπή, στη Σάντα Μαρία Ματζιόρε, μια επιλογή που διαφέρει από την παράδοση των προκατόχων του, οι οποίοι είχαν ταφεί στις κρύπτες κάτω από τη Βασιλική του Αγίου Πέτρου.

«Θέλω να ταφώ στη Σάντα Μαρία Ματζιόρε γιατί είναι η μεγάλη μου λατρεία» δήλωσε σε συνέντευξή του στη μεξικανική τηλεόραση πριν από δύο χρόνια.

Η απόφαση του Πάπα Φραγκίσκου για τον τόπο ταφής του αποτελεί άλλη μια απομάκρυνση από την καθιερωμένη παράδοση. Ενώ η πλειονότητα των Πάπων επιλέγουν να ταφούν στις κατακόμβες κάτω από τη Βασιλική του Αγίου Πέτρου, ο Φραγκίσκος διάλεξε τη Βασιλική της Σάντα Μαρία Ματζιόρε, που βρίσκεται στην περιοχή Εσκουιλίνο της Ρώμης, έξω από τα όρια του Βατικανού.

Η συγκεκριμένη βασιλική, γνωστή για τη διάσημη εικόνα της Παναγίας και το ιερό λείψανο από τη φάτνη που τοποθετήθηκε ο νεογέννητος Ιησούς, υπήρξε αγαπημένος προορισμός του Φραγκίσκου. Συνήθιζε να προσεύχεται εκεί τόσο πριν όσο και μετά τα ταξίδια του στο εξωτερικό.

Πριν από την ταφή, στην είσοδο της Βασιλικής της Σάντα Μαρία Ματζιόρε θα συγκεντρωθεί μια ομάδα «φτωχών και απόρων» της Ρώμης, τιμώντας τον Πάπα Φραγκίσκο για την αφοσίωσή του στους ταπεινούς και τους περιθωριοποιημένους. Το Βατικανό ανακοίνωσε ότι οι πιστοί θα έχουν τη δυνατότητα να επισκεφθούν τον τάφο του Πάπα Φραγκίσκου στη Βασιλική από το πρωί της Κυριακής.

Το Κονκλάβιο και οι διάδοχοι

Η κηδεία θα σηματοδοτήσει την έναρξη των Novemdiales – των εννέα ημερών πένθους και λειτουργιών για την ανάπαυση της ψυχής του Πάπα Φραγκίσκου. Μετά από αυτό, τα βλέμματα θα στραφούν στη διαδικασία εκλογής του διαδόχου του.

Το Κονκλάβιο για την εκλογή νέου Πάπα συνήθως ξεκινά 15 έως 20 ημέρες μετά τον θάνατο του προηγούμενου Ποντίφικα, δηλαδή μετά τις 5 Μαΐου. Στην Καπέλα Σιξτίνα, οι 135 Καρδινάλιοι, όλοι κάτω των 80 ετών, θα συγκεντρωθούν, θα δώσουν όρκο απόλυτης μυστικότητας και θα ξεκινήσουν τις διαβουλεύσεις τους.

Κατά τη διάρκεια του Κονκλαβίου, πραγματοποιούνται τέσσερις ψηφοφορίες την ημέρα, και η διαδικασία συνεχίζεται έως ότου ένας Καρδινάλιος συγκεντρώσει την απαιτούμενη πλειοψηφία των 2/3. Εάν μετά από τρεις ημέρες ψηφοφορίας δεν υπάρχει αποτέλεσμα, γίνεται παύση για προσευχή. Αντίστοιχα, αν το αδιέξοδο παραμείνει έπειτα από επτά ψηφοφορίες, ακολουθεί νέα παύση.

Μετά από κάθε γύρο μυστικής ψηφοφορίας, τα ψηφοδέλτια καίγονται, και ειδικά χημικά προστίθενται στη φωτιά για να χρωματίσουν τον καπνό. Ο μαύρος καπνός που ανεβαίνει από την καμινάδα ενημερώνει ότι δεν έχει αναδειχθεί νέος Πάπας, ενώ ο λευκός καπνός ανακοινώνει ότι τα 1.4 δισεκατομμύρια Καθολικοί παγκοσμίως έχουν πλέον νέο Πάπα.

Το μεγάλο ερώτημα είναι αν οι καρδινάλιοι θα επιλέξουν να διατηρηθεί η πορεία που χάραξε ο Πάπας Φραγκίσκος, ο οποίος υιοθέτησε μια ανοιχτή και συμπεριληπτική προσέγγιση. Δύο υποψήφιοι που θεωρούνται συνεχιστές αυτού του οράματος είναι ο καρδινάλιος Πιέτρο Παρολίν, έμπειρος διπλωμάτης του Βατικανού, και ο καρδινάλιος Ματέο Ζούπι, και οι δύο με καταγωγή από την Ιταλία.

Στον αντίποδα, η συντηρητική πτέρυγα, που επιθυμεί να αλλάξει την κατεύθυνση του Βατικανού, προωθεί τον Ούγγρο καρδινάλιο Πέτερ Έρντο ως βασικό υποψήφιο. Ο Έρντο, το 2015, είχε ταχθεί μαζί με τον Ούγγρο πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν κατά της έκκλησης του Πάπα Φραγκίσκου προς τις εκκλησίες να δεχτούν μετανάστες.

Τρεις καρδινάλιοι από την Αφρική ξεχωρίζουν επίσης ως υποψήφιοι: ο Πίτερ Τέρκσον από την Γκάνα, ο Ρόμπερτ Σάρα από τη Γουινέα και ο Φριντολίν Αμπόνγκο Μπεσούνγκου. Ως υποστηρικτές της παράδοσης, θα έγραψαν ιστορία αν ένας από αυτούς αναδειχθεί επικεφαλής της Καθολικής Εκκλησίας.

Από την Ασία, στη διαμάχη για τη θέση του Ποντίφικα συμμετέχει ο Λουίς Αντόνιο Τάγκλ, επικεφαλής του Γραφείου Ευαγγελισμού του Βατικανού. Ένθερμος υποστηρικτής της προοδευτικής ατζέντας του Πάπα Φραγκίσκου, ο Τάγκλ έχει ταχθεί ενάντια στο δικαίωμα της άμβλωσης στις Φιλιππίνες.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι συχνά οι υποψήφιοι που θεωρούνται φαβορί πριν το κονκλάβιο τελικά δεν εκλέγονται. Αυτό συνέβη και το 2013, όταν αναδείχθηκε Πάπας ο σχετικά άγνωστος τότε καρδινάλιος από το Μπουένος Άιρες, Χόρχε Μπεργκόλιο.