Πόσο αξιόπιστες είναι οι πρώτες εντυπώσεις σε μία γνωριμία;

Οι πρώτες εντυπώσεις δεν είναι πάντα σωστές. Είναι όμως πολύ πιο δυνατές από όσο νομίζουμε. Ένας ειδικός εξηγεί πόσα μπορείς να μάθεις βλέποντας έναν άνθρωπο για πρώτη φορά.
Λέμε συχνά ότι κάποιον τον συμπαθήσαμε ή τον αντιπαθήσαμε «από την πρώτη στιγμή». Μπορεί να τον συναντήσαμε σε μια επαγγελματική συνάντηση ή σε μια βραδινή έξοδο. Αρκούν λίγα δευτερόλεπτα για να νιώσουμε ότι έχουμε ήδη καταλάβει ποιος είναι ο άνθρωπος που βρίσκεται απέναντί μας. Πόση αλήθεια, όμως, κρύβεται σε αυτή την αίσθηση και πόσο εύκολα αλλάζουν οι πρώτες εντυπώσεις;

Ο καθηγητής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο, Nicholas Rule, μελετά εδώ και χρόνια τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος σχηματίζει τις πρώτες εντυπώσεις. Μιλώντας στο podcast της Αμερικανικής Ψυχολογικής Εταιρείας, εξηγεί ότι πριν καν το συνειδητοποιήσουμε έχουμε ήδη κατατάξει τον συνομιλητή μας σε κατηγορίες και έχουμε διαμορφώσει συμπεράσματα για την προσωπικότητα, τις προθέσεις και τα χαρακτηριστικά του.

Αν χαμογελάει διαρκώς ή γελάει ακόμη και με κάτι που δεν είναι ιδιαίτερα αστείο, αυτό μπορεί να αποτελεί ένδειξη

Σε πόση ώρα σχηματίζονται οι πρώτες εντυπώσεις;

«Στην πραγματικότητα όλα συμβαίνουν σχεδόν ακαριαία», λέει ο Rule. Οι πρώτες αξιολογήσεις σχηματίζονται μέσα σε χιλιοστά του δευτερολέπτου, πολύ πριν αντιληφθούμε συνειδητά ότι κρίνουμε τον άνθρωπο απέναντί μας.

Η διαδικασία δεν είναι τυχαία, αλλά ακολουθεί μια εξελικτική ιεράρχηση που εξυπηρετεί την επιβίωση:

VIRAL

Κρήτη: Η Αστυνομία διαψεύδει τα περί επίθεσης σε ανήλικη – Τι συνέβη με τον τουρίστα

Σητεία: Υπό έλεγχο η φωτιά στα Αχλάδια – Ολονύχτια επιχείρηση της Πυροσβεστικής

Θρίλερ στον Λυκαβηττό: Πτώμα βρέθηκε σε σπηλιά κοντά στους Αγίους Ισιδώρους

Το πρώτο ερώτημα που θέτει ο εγκέφαλος είναι αν ο άνθρωπος αυτός είναι ασφαλής ή αποτελεί απειλή.
Αμέσως μετά ακολουθεί μια δεύτερη αξιολόγηση, που αφορά το κατά πόσο μπορεί να μας είναι χρήσιμος. Σε εξελικτικό επίπεδο, αυτό περιλαμβάνει και στοιχεία που σχετίζονται με την πιθανότητα αναπαραγωγής, όπως το φύλο και η ηλικία.
Αφού ολοκληρωθούν αυτές οι βασικές αξιολογήσεις, περνάμε σε πιο σύνθετες κοινωνικές κρίσεις, όπου ο εγκέφαλος εξετάζει αν ο άλλος ανήκει στη δική μας ομάδα, αν μπορεί να γίνει σύμμαχος ή συνεργάτης και προσπαθεί να εκτιμήσει χαρακτηριστικά, όπως π.χ. η εξωστρέφεια και η αξιοπιστία.

Πριν αντιληφθούμε ότι αξιολογούμε κάποιον, ο εγκέφαλος έχει ήδη επεξεργαστεί τα βασικά χαρακτηριστικά του.

Η σημασία της «χημείας» πέρα από τους αριθμούς

Πόσο σωστές είναι οι πρώτες αξιολογήσεις;

Η έρευνα του Rule επικεντρώνεται σε χαρακτηριστικά που δεν είναι εμφανή με μια πρώτη ματιά, όπως η πολιτική τοποθέτηση, ο σεξουαλικός προσανατολισμός, η πιθανότητα κάποιος να εξελιχθεί σε επιτυχημένο ηγέτη.

Το συμπέρασμα είναι ότι οι άνθρωποι είναι, κατά μέσο όρο, σωστοί στο 65% των εκτιμήσεών τους. Η ακρίβεια αυτή, όμως, εξαρτάται από το είδος της πληροφορίας που προσπαθούν να αποκωδικοποιήσουν και από το πόσα στοιχεία έχουν στη διάθεσή τους. Μια φωτογραφία, για παράδειγμα, παρέχει πολύ λιγότερες πληροφορίες από μια δια ζώσης συνάντηση, όπου ο εγκέφαλος αξιοποιεί τις εκφράσεις του προσώπου, τη στάση του σώματος, τη φωνή.

Ωστόσο, ακόμη και από ελάχιστα οπτικά στοιχεία φαίνεται ότι μπορούμε να αντλήσουμε πληροφορίες. Σε ένα από τα πειράματα του εργαστηρίου του Rule, οι συμμετέχοντες έβλεπαν μόνο τα μάτια ενός ανθρώπου σε ασπρόμαυρη φωτογραφία, χωρίς να διακρίνονται καν τα φρύδια. Ακόμη κι έτσι, κατάφερναν να εκτιμήσουν τον σεξουαλικό προσανατολισμό καλύτερα από ότι αν απαντούσαν στην τύχη.

Δεν είναι μόνο η εικόνα που επηρεάζει τις πρώτες εντυπώσεις μας. Συχνά, οι ακουστικές πληροφορίες αποδεικνύονται πιο αξιόπιστες.

Η ακρίβεια, βέβαια, διαφέρει ανάλογα με το χαρακτηριστικό. Η ηλικία εκτιμάται με εντυπωσιακή επιτυχία και η αναγνώριση του φύλου προσεγγίζει το 100%, αν και πάντα υπάρχουν εξαιρέσεις. Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα είναι ότι δεν είναι μόνο η εικόνα που επηρεάζει τις πρώτες εντυπώσεις μας. Παρότι μεγάλο μέρος του εγκεφάλου είναι αφιερωμένο στην όραση, σε αρκετές περιπτώσεις οι ακουστικές πληροφορίες αποδεικνύονται πιο αξιόπιστες.