Vintage TV: Όταν η Μακρυπούλια έλεγε ατάκες που σήμερα είναι απαγορευτικές 

Πολύ πριν το politically correct μπει δυναμικά στη δημόσια συζήτηση και επηρεάσει το περιεχόμενο της ελληνικής τηλεόρασης, οι σεναριογράφοι και οι δημιουργοί κινούνταν χωρίς ιδιαίτερα «φρένα» στο τι μπορεί να ειπωθεί και τι όχι. Οι ατάκες ήταν πιο ωμές, τα στερεότυπα περνούσαν χωρίς ιδιαίτερη κριτική και το χιούμορ συχνά ακροβατούσε –ή και ξεπερνούσε– τα όρια. Μια χαρακτηριστική περίπτωση εκείνης της εποχής ήταν η σειρά Solo Καριέρα, που προβλήθηκε τη σεζόν 2004/05 από τον ΑΝΤ1.

Πρωταγωνίστρια ήταν η Ζέτα Μακρυπούλια, έναν μόλις χρόνο πριν από τη μεγάλη επιτυχία της στο Παρά Πέντε που την καθιέρωσε ως ένα από τα πιο δημοφιλή πρόσωπα της ελληνικής τηλεόρασης. Στο Solo Καριέρα υποδυόταν τη Φιλιώ, μια γυναίκα που χωρίζει από τον ομοφυλόφιλο σύζυγό της, προσπαθώντας να σταθεί στα πόδια της και να διαχειριστεί τη νέα πραγματικότητα της ζωής της.

Η σειρά, ωστόσο, δεν κατάφερε να κερδίσει το κοινό. Όπως συνέβη και με αρκετές παραγωγές του σταθμού εκείνη την περίοδο, τα νούμερα τηλεθέασης δεν ήταν τα αναμενόμενα και το πρότζεκτ ολοκληρώθηκε πρόωρα και μάλλον άδοξα. Παρ’ όλα αυτά, κάποια αποσπάσματα έχουν μείνει στη μνήμη – κυρίως για τον τρόπο με τον οποίο προσέγγιζαν ζητήματα φύλου και σεξουαλικότητας.

«Από γκέι πατέρα τι να περιμένεις» και «Οι άντρες δεν κλαίνε»

Σε μία από τις πιο χαρακτηριστικές σκηνές, η ηρωίδα της Μακρυπούλια μιλά σε ένα μωρό με έναν μονόλογο που σήμερα θα προκαλούσε, αν μη τι άλλο, έντονες αντιδράσεις. «Σώπα αγάπη μου, σώπα αγόρι μου εσύ, που είσαι σίγουρα αγοράκι εσύ και θα γίνεις ένας άντρας… μεγάλος και τρανός, όχι σαν τους άλλους, που γεννήθηκαν άντρες και στον δρόμο άλλαξαν γνώμη», λέει, χρησιμοποιώντας εκφράσεις που αναπαράγουν στερεότυπα και συγχέουν έννοιες όπως η ταυτότητα φύλου και ο σεξουαλικός προσανατολισμός. Συνεχίζει με αιχμές για τον πατέρα του παιδιού, αφήνοντας να εννοηθεί ότι «από γκέι πατέρα τι να περιμένεις», ενώ επαναλαμβάνει το γνωστό –και βαθιά ριζωμένο– «οι άντρες δεν κλαίνε».

Η σκηνή δεν σταματά εκεί. Όταν ο σύζυγός της μπαίνει στο σπίτι με τη δικαιολογία ότι άργησε λόγω κίνησης, εκείνη απαντά με υπονοούμενα: «Τι είδους κίνηση είχε; Μπρος, πίσω; Και ενοχλήθηκες εσύ που κουνιέσαι σαν βάρκα;». Το χιούμορ βασίζεται ξεκάθαρα σε σεξουαλικά υπονοούμενα και καρικατουρίστικη απεικόνιση, κάτι που εκείνη την εποχή παρουσιαζόταν ως τολμηρή σάτιρα.

Η Ζέτα Μακρυπούλια στη σειρά του ΑΝΤ1 «Solo Καριέρα»

«Αντρικά παιχνίδια, να μη μου κολλήσει τίποτα το παιδί»

Σε επόμενη ατάκα, η ηρωίδα δίνει «οδηγίες» για την ανατροφή του παιδιού: «Αντρικά παιχνίδια: Pokémon, Action man, τη ζούγκλα με τον Μάκη, τέτοια πράγματα. Να μη μου κολλήσει τίποτα το παιδί». Η αντίληψη ότι ο σεξουαλικός προσανατολισμός είναι κάτι που «κολλάει» ή μεταδίδεται, παρουσιάζεται στο πλαίσιο κωμωδίας, αλλά σήμερα θα θεωρούνταν τουλάχιστον προβληματική. Όταν ο σύζυγος παρεμβαίνει λέγοντας «ξέρεις δεν είναι ασθένεια», εκείνη απαντά ειρωνικά, επιμένοντας σε μια λογική που αντικατοπτρίζει κοινωνικές αντιλήψεις της εποχής.

Ατάκες που σήμερα είναι αδιανόητες

Το ερώτημα που προκύπτει είναι πώς θα στεκόταν ένα τέτοιο κείμενο στη σημερινή τηλεοπτική πραγματικότητα. Το 2004, η ελληνική κοινωνία βρισκόταν σε διαφορετικό σημείο σε ό,τι αφορά τη δημόσια συζήτηση για τα ΛΟΑΤΚΙ+ ζητήματα. Η τηλεόραση συχνά αναπαρήγαγε στερεότυπα που θεωρούνταν «αθώα πειράγματα» ή «ατάκες για γέλιο». Η έννοια της πολιτικής ορθότητας δεν είχε ακόμη ενσωματωθεί στον δημόσιο λόγο με τη σημερινή ένταση, ούτε υπήρχε η ίδια ευαισθησία απέναντι σε ζητήματα ταυτότητας και σεβασμού.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπήρχαν αντιδράσεις ή φωνές διαφωνίας· απλώς δεν είχαν τη δύναμη και την ορατότητα που έχουν σήμερα, ειδικά στην εποχή των social media. Αν μια αντίστοιχη σκηνή προβαλλόταν τώρα, πιθανότατα θα γινόταν θέμα συζήτησης στο διαδίκτυο, με αιτήματα για απολογίες ή αποσύρσεις επεισοδίων.

Το Solo Καριέρα μπορεί να μην άφησε ισχυρό αποτύπωμα σε επίπεδο επιτυχίας, ωστόσο λειτουργεί ως ένα τηλεοπτικό «ντοκουμέντο» της εποχής του. Θυμίζει πώς η κωμωδία χρησιμοποιούσε την υπερβολή και το σοκ ως εργαλεία, συχνά εις βάρος ευαίσθητων κοινωνικών ομάδων. Παράλληλα, αναδεικνύει και τη διαδρομή της Ζέτας Μακρυπούλια, η οποία λίγο αργότερα θα γνώριζε τεράστια επιτυχία και θα συνέδεε το όνομά της με πολύ πιο δημοφιλείς και αγαπημένες παραγωγές.

Η αναδρομή σε τέτοιες σειρές δεν έχει μόνο νοσταλγικό χαρακτήρα. Λειτουργεί και ως μέτρο σύγκρισης για το πώς έχει εξελιχθεί η κοινωνία και η τηλεόραση μέσα σε δύο δεκαετίες. Από τις ατάκες που κάποτε περνούσαν απαρατήρητες μέχρι τη σημερινή αυξημένη ευαισθησία, η διαδρομή δεν είναι μικρή. Και ίσως αυτό να είναι το πιο ενδιαφέρον στοιχείο σε αυτή τη «vintage» τηλεοπτική ιστορία.