Σαν σήμερα 5 Οκτωβρίου 1949: Η κρίσιμη στροφή του ΚΚΕ μετά την ήττα στον Εμφύλιο – Η 6η Ολομέλεια στο Μπουρέλι

Σαν σήμερα τον Οκτώβριο του 1949, λίγες εβδομάδες μετά την ολοκλήρωση των πολεμικών επιχειρήσεων του Εμφυλίου Πολέμου, το ΚΚΕ βρέθηκε αντιμέτωπο με μια εντελώς διαφορετική πολιτική και στρατιωτική πραγματικότητα. Η ήττα του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας στον Γράμμο και το Βίτσι είχε οδηγήσει τις βασικές δυνάμεις του ΔΣΕ εκτός Ελλάδας, με μεγάλο μέρος τους να έχει περάσει στην Αλβανία. Σε αυτό το περιβάλλον, η ηγεσία του ΚΚΕ κλήθηκε να επανακαθορίσει τη στρατηγική και τα καθήκοντά της. Η 6η Ολομέλεια της Κεντρικής Επιτροπής, που πραγματοποιήθηκε στο Μπουρέλι της Αλβανίας στις 9 Οκτωβρίου 1949, αποτέλεσε την πρώτη σημαντική κομματική διαδικασία μετά την ήττα του ΔΣΕ και επιχείρησε να αποτιμήσει τη νέα κατάσταση.

Η νέα πραγματικότητα μετά την ήττα του ΔΣΕ

Η σύγκληση της Ολομέλειας έγινε σε μια περίοδο κατά την οποία χιλιάδες μαχητές και μαχήτριες του ΔΣΕ βρίσκονταν πλέον εκτός Ελλάδας, ενώ στο εσωτερικό της χώρας οι οργανώσεις του ΚΚΕ αντιμετώπιζαν διώξεις, φυλακίσεις, εξορίες και εκτελέσεις. Στις 29 και 30 Σεπτεμβρίου είχε προηγηθεί στο ίδιο σημείο, στο Μπουρέλι, συνδιάσκεψη των κομματικών οργανώσεων των τμημάτων του ΔΣΕ στον Γράμμο και το Βίτσι, με τη συμμετοχή εκατοντάδων αντιπροσώπων. Η 6η Ολομέλεια ακολούθησε, επιχειρώντας να αποτυπώσει πολιτικά τα συμπεράσματα από την προηγούμενη περίοδο και να καθορίσει την πορεία του κόμματος υπό τις νέες συνθήκες.

Στην απόφαση της Ολομέλειας αναγνωριζόταν ότι η ήττα στον Γράμμο και το Βίτσι είχε αλλάξει τα δεδομένα και επέβαλλε αλλαγή πολιτικής γραμμής. Το ΚΚΕ έθετε πλέον ως βασικό καθήκον τη διακοπή του ένοπλου αγώνα και τη μεταφορά του κέντρου βάρους της δράσης του στους πολιτικούς και οικονομικούς αγώνες των εργαζομένων. Παράλληλα, η απόφαση αναφερόταν στην ανάγκη αξιοποίησης των νόμιμων δυνατοτήτων που υπήρχαν, ενώ ταυτόχρονα διατηρούνταν ο παράνομος κομματικός μηχανισμός στο εσωτερικό της χώρας.

VIRAL

Πέθανε όπως ο Μάικλ Τζάκσον ο Γιώργος Μαζωνάκης: Τι συνέβη στον γιατρό που χορήγησε προποφόλη στον «Βασιλιάς της Ποπ»; Που βρίσκεται 17 χρόνια μετά;

«Ξέρω καλά τι είναι να σου λένε φύγε από το μαγαζί»: Ο άγνωστος, συγκλονιστικός διάλογος ανάμεσα στον Κώστα Χαρδαβέλλα και τον Γιώργο Μαζωνάκη που αποκαλύφθηκε

Έσπασε τη σιωπή της μετά από χρόνια: Διευθυντής ιδρύματος κακοποιούσε άτομα με νοητική αναπηρία – «Απλώς το υπέμεινα»

Το νέο πολιτικό σχέδιο

Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της νέας κατεύθυνσης ήταν η προσπάθεια δημιουργίας ενός ευρύτερου δημοκρατικού πολιτικού φορέα. Σύμφωνα με την απόφαση, το ΚΚΕ θα έπρεπε να επιδιώξει, σε συνεργασία με το Αγροτικό Κόμμα Ελλάδας, τη συγκρότηση ενός πλατιού δημοκρατικού συνασπισμού, στον οποίο θα μπορούσαν να συμμετέχουν δυνάμεις του ΕΑΜικού χώρου και άλλοι δημοκράτες που συμφωνούσαν με ένα ελάχιστο πρόγραμμα δημοκρατικοποίησης της χώρας. Η επιλογή αυτή αντανακλούσε την ανάγκη του κόμματος να προσαρμοστεί στις συνθήκες που είχαν διαμορφωθεί μετά το τέλος του ένοπλου αγώνα.

Στα νέα καθήκοντα που συνδέθηκαν με αυτή την κατεύθυνση περιλαμβανόταν και η αξιοποίηση νόμιμων μορφών πολιτικής δράσης. Η περίοδος μετά τον Εμφύλιο χαρακτηριζόταν από ιδιαίτερα έντονη πολιτική καταστολή και το ΚΚΕ παρέμενε εκτός νόμου, γεγονός που περιόριζε σημαντικά τη δυνατότητα ανοιχτής πολιτικής παρουσίας. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ιδέα ενός πλατύτερου αριστερού δημοκρατικού κόμματος και η προσπάθεια έκδοσης νόμιμης αριστερής εφημερίδας στην Αθήνα συνδέονταν με την επιδίωξη δημιουργίας πολιτικών και εκδοτικών διαύλων προς την κοινωνία.

Η σημασία της 6ης Ολομέλειας

Η 6η Ολομέλεια δεν αποτέλεσε απλώς μια εσωκομματική συνεδρίαση, αλλά έναν σταθμό στη μεταπολεμική πορεία του ΚΚΕ. Η ηγεσία του κόμματος επιχειρούσε να προσαρμόσει τη δράση της μετά την ήττα του ΔΣΕ, ενώ παράλληλα άρχιζε μια περίοδος έντονων εσωκομματικών συζητήσεων και αντιπαραθέσεων για τα αίτια της ήττας και τις ευθύνες της προηγούμενης πολιτικής. Τα αρχειακά τεκμήρια της Ολομέλειας περιλαμβάνουν εισηγήσεις, πρακτικά και αποφάσεις, αποτυπώνοντας τις συζητήσεις εκείνης της κρίσιμης περιόδου.

Η συνεδρίαση στο Μπουρέλι σηματοδότησε, επομένως, τη μετάβαση του ΚΚΕ σε μια νέα φάση. Ο ένοπλος αγώνας είχε ουσιαστικά τελειώσει και το κόμμα έπρεπε να αντιμετωπίσει τις συνέπειες της ήττας, την προσφυγιά μεγάλου μέρους των δυνάμεών του και την πολιτική πραγματικότητα της Ελλάδας μετά τον Εμφύλιο. Η απόφαση για αλλαγή τακτικής, η αναζήτηση ευρύτερων δημοκρατικών συμμαχιών και η προσπάθεια αξιοποίησης νόμιμων μορφών δράσης αποτέλεσαν βασικά στοιχεία αυτής της νέας περιόδου, η οποία θα καθόριζε σε μεγάλο βαθμό την πορεία της ελληνικής Αριστεράς τα επόμενα χρόνια.