Σαν σήμερα, 31 Ιουλίου 1960: Η πρώτη Βουλή της Κυπριακής Δημοκρατίας – Ένα νέο κράτος γεννιέται με ελπίδες και προκλήσεις

Σαν σήμερα, στις 31 Ιουλίου 1960, η νεοσύστατη Κυπριακή Δημοκρατία πραγματοποίησε τις πρώτες της βουλευτικές εκλογές, σηματοδοτώντας ένα κομβικό σημείο στην πορεία του νησιού προς την ανεξαρτησία και την αυτοδιάθεση. Λίγο μετά την υπογραφή των Συμφωνιών Ζυρίχης-Λονδίνου (1959) που καθόρισαν το σύνταγμα και την ανεξαρτησία, και πριν την επίσημη ανακήρυξη της Δημοκρατίας (16 Αυγούστου 1960), οι εκλογές αυτές έθεσαν τις βάσεις για τη λειτουργία του κοινοβουλευτικού βίου ενός νέου κράτους.

Μετά από αιώνες ξένης κυριαρχίας, με τελευταία αυτή της Βρετανικής Αυτοκρατορίας, η Κύπρος βρισκόταν στην τελική φάση της μετάβασής της προς την ανεξαρτησία. Ο αγώνας της ΕΟΚΑ (1955-1959) και οι πολύμηνες διαπραγματεύσεις είχαν οδηγήσει στις περίπλοκες Συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου, οι οποίες προέβλεπαν τη δημιουργία ενός δικοινοτικού κράτους, με αυστηρούς όρους και δικλείδες ασφαλείας για την τουρκοκυπριακή κοινότητα, καθώς και εγγυητικές δυνάμεις (Ελλάδα, Τουρκία, Ηνωμένο Βασίλειο).

Οι εκλογές του Ιουλίου 1960 ήταν κρίσιμες για τη στελέχωση της πρώτης Βουλής των Αντιπροσώπων, του νομοθετικού σώματος της Δημοκρατίας. Η εκλογική διαδικασία διεξήχθη με βάση το δικοινοτικό μοντέλο που προέβλεπε το Σύνταγμα, εξασφαλίζοντας την αναλογική εκπροσώπηση των δύο κοινοτήτων.

VIRAL

10 μονάδες κάτω: Το σοκαριστικό αποτέλεσμα δημοσκόπησης που έφερε νευρική κρίση στη Νέα Δημοκρατία

Ποια είναι η Γιου Τινγκ: Είναι η 50χρονη επιχειρηματίας η νεκρή της βαλίτσας στην Κυψέλη; – Ο σύζυγος, η εξαφάνιση και τα 500.000 ευρώ

Χριστίνα Σούζη: «Έρχεται κόλαση 44 βαθμών – Δείτε πότε και πού θα ψηθεί η χώρα!»

Τα αποτελέσματα των εκλογών και η σύνθεση της Βουλής

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των εκλογών της 31ης Ιουλίου 1960, η Βουλή των Αντιπροσώπων συγκροτήθηκε ως εξής:

• Ελληνική Κοινότητα: Εκλέχθηκαν 35 βουλευτές. Η συντριπτική πλειοψηφία των εδρών (30) κερδήθηκε από το «Πατριωτικό Μέτωπο», το πολιτικό σχήμα που είχε την στήριξη του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ’, του πρώτου Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας. Το ΑΚΕΛ (Ανορθωτικό Κόμμα Εργαζόμενου Λαού), το κύριο αριστερό κόμμα, εξασφάλισε τις υπόλοιπες 5 έδρες. Η επικράτηση του Πατριωτικού Μετώπου σηματοδότησε την επιθυμία της πλειοψηφίας των Ελληνοκυπρίων για ενότητα γύρω από την ηγεσία του Μακαρίου.
• Τουρκοκυπριακή Κοινότητα: Εκλέχθηκαν 15 βουλευτές, αναδεικνύοντας τους εκπροσώπους της τουρκοκυπριακής κοινότητας στο νέο κοινοβούλιο, σύμφωνα με τις συνταγματικές προβλέψεις για την αναλογική τους εκπροσώπηση (30% των εδρών).

Οι πρώτοι προεδρεύοντες της Βουλής

Ως Πρόεδρος της πρώτης Κυπριακής Βουλής εκλέχθηκε ο Γλαύκος Κληρίδης, μια εμβληματική προσωπικότητα της σύγχρονης κυπριακής ιστορίας, ο οποίος αργότερα διετέλεσε και Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ο Κληρίδης, ως εκπρόσωπος του Πατριωτικού Μετώπου, ανέλαβε το δύσκολο έργο να ηγηθεί του νομοθετικού σώματος σε ένα νέο και περίπλοκο πολιτειακό περιβάλλον.

Αντιπρόεδρος της Βουλής εκλέχθηκε ο Ορχάν Μιντερίζογλου, ως εκπρόσωπος της τουρκοκυπριακής κοινότητας, σύμφωνα με την συνταγματική πρόβλεψη για την εκπροσώπηση των δύο κοινοτήτων στην ηγεσία της Βουλής.

Οι ελπίδες και οι προκλήσεις της νεοσύστατης δημοκρατίας

Οι πρώτες βουλευτικές εκλογές στην Κυπριακή Δημοκρατία διεξήχθησαν με ελπίδες για ένα ειρηνικό και ενωμένο μέλλον. Η δημιουργία της Βουλής των Αντιπροσώπων αποτελούσε ένα σημαντικό βήμα προς την πλήρη ανεξαρτησία και τη λειτουργία ενός δημοκρατικού πολιτεύματος. Ωστόσο, η σύνθετη δομή του κράτους, οι εγγυητικές δυνάμεις και οι βαθιές διαφορές μεταξύ των δύο κοινοτήτων, οι οποίες είχαν επιβληθεί από τις Συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου, δημιούργησαν ένα εύθραυστο οικοδόμημα.

Οι προκλήσεις ήταν τεράστιες: η διαχείριση των κοινοτικών διαφορών, η οικονομική ανάπτυξη, η διασφάλιση της ασφάλειας και η εδραίωση της διεθνούς θέσης του νέου κράτους. Παρά τις προσδοκίες, οι εντάσεις δεν άργησαν να εμφανιστούν, οδηγώντας τελικά στα τραγικά γεγονότα του 1963 (διακοινοτικές ταραχές) και αργότερα στην τουρκική εισβολή του 1974.

Η 31η Ιουλίου 1960, λοιπόν, αποτελεί μια ημέρα μείζονος ιστορικής σημασίας για την Κύπρο. Είναι η ημερομηνία που η νεοσύστατη Δημοκρατία έκανε τα πρώτα της βήματα στο κοινοβουλευτικό της βίο, με όλες τις ελπίδες, αλλά και τις συγγενείς προκλήσεις, που συνόδευαν τη γέννηση ενός νέου κράτους σε ένα περίπλοκο γεωπολιτικό περιβάλλον.