Σαν σήμερα, 28 Ιανουαρίου 2008: Ο θάνατος του Αρχιεπίσκοπου Χριστόδουλου – Τετραήμερο εθνικό πένθος στη χώρα

Η 28η Ιανουαρίου του 2008 καταγράφηκε στην ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας ως η ημέρα που έκλεισε ένα από τα πιο πολυσυζητημένα, δυναμικά και αμφιλεγόμενα κεφάλαια της Ελλαδικής Εκκλησίας. Τα ξημερώματα εκείνης της Δευτέρας, ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Χριστόδουλος άφησε την τελευταία του πνοή στην οικία του στο Ψυχικό, έπειτα από μια πολύμηνη και άνιση μάχη με τον καρκίνο. Η είδηση του θανάτου του δεν προκάλεσε απλώς θλίψη στους πιστούς, αλλά σήμανε την έναρξη μιας περιόδου εθνικού πένθους, αναδεικνύοντας το μέγεθος της επιρροής που άσκησε ο εκλιπών στην κοινωνική και πολιτική ζωή της χώρας κατά τη διάρκεια της δεκαετούς θητείας του στον αρχιεπισκοπικό θρόνο.

Φωτογραφία EUROKINISSI

Η κήρυξη του εθνικού πένθους και η πρώτη αντίδραση της Πολιτείας

Αμέσως μετά την αναγγελία της κοίμησής του, η ελληνική κυβέρνηση κήρυξε τετραήμερο δημόσιο πένθος, μια κίνηση που υπογράμμισε τη θεσμική βαρύτητα του αξιώματός του αλλά και την προσωπική ακτινοβολία του Χριστόδουλου. Οι σημαίες στα δημόσια κτίρια κυμάτιζαν μεσίστιες, ενώ οι καμπάνες των ναών σε ολόκληρη την επικράτεια ηχούσαν πένθιμα, μεταφέροντας το μήνυμα της απώλειας από τη μια άκρη της χώρας στην άλλη. Το μεσημέρι της ίδιας ημέρας, η σορός του Αρχιεπισκόπου μεταφέρθηκε με κάθε επισημότητα στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό της Αθήνας. Εκεί, τοποθετήθηκε σε λαϊκό προσκύνημα, δίνοντας την ευκαιρία σε χιλιάδες πολίτες να αποχαιρετήσουν τον άνθρωπο που, για πολλούς, κατάφερε να φέρει την Εκκλησία πιο κοντά στη νεολαία και στην καθημερινότητα του σύγχρονου Έλληνα.

Το λαϊκό προσκύνημα και η πρωτοφανής προσέλευση των πιστών

Οι εικόνες που εκτυλίχθηκαν έξω από τη Μητρόπολη τις επόμενες ώρες ήταν πρωτοφανείς για τα δεδομένα της εποχής. Άνθρωποι κάθε ηλικίας, από ηλικιωμένους που τον θεωρούσαν πνευματικό τους πατέρα μέχρι νέους στους οποίους είχε απευθυνθεί με τη χαρακτηριστική φράση «ελάτε όπως είστε», σχημάτισαν ουρές χιλιομέτρων. Η αναμονή υπό το κρύο του Ιανουαρίου δεν πτόησε το πλήθος, που περίμενε υπομονετικά για να ασπαστεί το λείψανο του ιεράρχη. Αυτή η αυθόρμητη προσέλευση του κόσμου αποτέλεσε την πιο ηχηρή απάντηση στους επικριτές του, επιβεβαιώνοντας πως ο Χριστόδουλος υπήρξε ένας ηγέτης με βαθιά λαϊκή βάση, ικανός να συγκινεί και να κινητοποιεί τις μάζες με τον πύρινο λόγο του.

Φωτογραφία EUROKINISSI

Ένας αρχιεπίσκοπος που τάραξε τα νερά της δημόσιας ζωής

Ο Χριστόδουλος δεν υπήρξε ποτέ ένας συμβατικός Αρχιεπίσκοπος. Από την εκλογή του το 1998, έθεσε ως στόχο την αναζωπύρωση της θρησκευτικής συνείδησης, χρησιμοποιώντας μια γλώσσα άμεση και συχνά παρεμβατική. Η θητεία του σημαδεύτηκε από μεγάλες συγκρούσεις, με κορυφαία αυτή για την αναγραφή του θρησκεύματος στις αστυνομικές ταυτότητες, μια μάχη που έφερε την Εκκλησία σε ευθεία αντιπαράθεση με την τότε κυβέρνηση και δίχασε την κοινή γνώμη. Ακόμα και εκείνοι που διαφωνούσαν με τις πολιτικές του παρεμβάσεις ή τον κατηγορούσαν για εθνικιστική ρητορική, αναγνώριζαν την ικανότητά του να θέτει την Εκκλησία στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου. Η ημέρα του θανάτου του ήταν η στιγμή που ακόμα και οι πολιτικοί του αντίπαλοι στάθηκαν με σεβασμό μπροστά στην πορεία του, αναγνωρίζοντας πως «έφυγε» μια προσωπικότητα που δεν άφηνε κανέναν αδιάφορο.

VIRAL

Δραματικές εξελίξεις στην Καλαμάτα: Δεν μπορεί να αναλάβει τις κόρες της 39χρονης η θεία τους – Τι συμβαίνει

Τι είπε ο 75χρονος στην Ναύπακτο: «Κόλλησε το γκάζι, τι έγινε… και πήγα κι έπεσα πάνω στα 3 μηχανάκια» – Ξέσπασε ο Ευαγγελάτος

Στην φυλακή γνωστός Έλληνας τραγουδιστής: Κατηγορείται για αποπλάνηση ανήλικης κατ΄εξακολούθηση – Τι συνέβη

Αναστοχασμός πάνω στη σχέση Κράτους και Εκκλησίας

Η περίοδος του τετραήμερου πένθους λειτούργησε ως ένας χρόνος αναστοχασμού για τη σχέση Κράτους και Εκκλησίας στην Ελλάδα. Καθώς η σορός του παρέμενε στη Μητρόπολη, τα μέσα ενημέρωσης κατέκλυζαν την επικαιρότητα με αφιερώματα στη ζωή του, από τα νεανικά του χρόνια και τη θητεία του ως Μητροπολίτης Δημητριάδος, μέχρι τις μεγάλες στιγμές της Αρχιεπισκοπίας του, όπως η ιστορική επίσκεψη του Πάπα Ιωάννη Παύλου Β’ στην Αθήνα το 2001. Ο Χριστόδουλος είχε καταφέρει να σπάσει τα στεγανά της εσωστρέφειας, επιδιώκοντας ανοίγματα προς τον υπόλοιπο χριστιανικό κόσμο, ενώ ταυτόχρονα επέμενε στην προάσπιση της ελληνορθόδοξης ταυτότητας.

Φωτογραφία EUROKINISSI

Η κορύφωση του πένθους και το τέλος μιας εποχής

Η κορύφωση του πένθους ήρθε με την εξόδιο ακολουθία, η οποία τελέστηκε με τιμές αρχηγού κράτους. Ωστόσο, η 28η Ιανουαρίου παρέμεινε η πιο φορτισμένη στιγμή, καθώς ήταν η ημέρα της πρώτης επαφής του λαού με την απώλεια. Η αίσθηση του κενού που άφηνε πίσω του ήταν διάχυτη. Πολλοί αναρωτιούνταν ποια θα ήταν η επόμενη μέρα για την Εκκλησία και αν ο διάδοχός του θα ακολουθούσει την ίδια δυναμική οδό ή αν θα επέλεγε μια πιο χαμηλόφωνη πορεία. Ο θάνατος του Χριστόδουλου δεν ήταν απλώς μια βιολογική απώλεια, αλλά το τέλος μιας περιόδου κατά την οποία η Εκκλησία είχε αποκτήσει φωνή που ακουγόταν παντού, από τα σαλόνια της εξουσίας μέχρι τα καφενεία της επαρχίας.

Η κληρονομιά ενός ηγέτη που ταυτίστηκε με τον λαό

Κοιτάζοντας πίσω σε εκείνη την ημέρα, συνειδητοποιούμε πως ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος υπήρξε ένας από τους τελευταίους ιεράρχες που κατάφεραν να ταυτιστούν τόσο έντονα με το λαϊκό αίσθημα. Το τετραήμερο πένθος και το λαϊκό προσκύνημα που ξεκίνησε σαν σήμερα πριν από δεκαοκτώ χρόνια, ήταν η τελική πράξη μιας διαδρομής γεμάτης πάθος, εντάσεις και πίστη. Η Αθήνα εκείνες τις ημέρες απέπνεε μια παράξενη ησυχία, καθώς η πόλη αποχαιρετούσε τον «δικό της» Χριστόδουλο, τον άνθρωπο που της είχε ζητήσει να τον κοιτάξει στα μάτια και να τον εμπιστευτεί. Η κληρονομιά του παραμένει μέχρι σήμερα αντικείμενο μελέτης, θυμίζοντάς μας πως η ιστορία γράφεται από εκείνους που τολμούν να ταράξουν τα νερά, ακόμα κι αν το τίμημα είναι η συνεχής αμφισβήτηση.