Σαν σήμερα, 25η Σεπτεμβρίου 1915: Η μάχη που άνοιξε την πύλη στην κόλαση των αερίων

Σαν σήμερα, στις 25 Σεπτεμβρίου 1915, οι καπνοί και οι κρότοι από τις οβίδες της δυτικής μάχης δίνουν τη θέση τους σε μια νέα, πιο φρικιαστική πραγματικότητα. Στα χαρακώματα της Γαλλίας, κατά τη διάρκεια της Τρίτης Μάχης της Αρτουά (γνωστή και ως Μάχη του Λους), η φρίκη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου αποκτά μια νέα διάσταση. Για πρώτη φορά στην ιστορία των πολεμικών συγκρούσεων, οι Βρετανικές δυνάμεις, σε συνεργασία με τους Γάλλους, χρησιμοποιούν δηλητηριώδη αέρια (συγκεκριμένα χλώριο) ως όπλο επίθεσης κατά των γερμανικών γραμμών.

Η μέρα αυτή, που ξεκίνησε ως μια μεγάλη συμμαχική επίθεση με σκοπό την ανατροπή του μετώπου και την έξοδο από το αδιέξοδο του πολέμου των χαρακωμάτων, έμελλε να μείνει στην ιστορία ως ένα ορόσημο στην κλιμάκωση της βαρβαρότητας.

Το στρατηγικό πλαίσιο: Η δυτική στρατηγική και η αγωνία των χαρακωμάτων

Μετά από έναν χρόνο πολέμου, το δυτικό μέτωπο είχε μετατραπεί σε ένα ατελείωτο δίκτυο χαρακωμάτων, όπου οι εκατέρωθεν δυνάμεις είχαν παγιδευτεί σε μια εξαντλητική, στατική μάχη. Η Τρίτη Μάχη της Αρτουά ήταν μέρος μιας συντονισμένης στρατηγικής των Συμμάχων, της “Φθινοπωρινής Επίθεσης”, που περιλάμβανε και την ταυτόχρονη γαλλική επίθεση στην Καμπανία. Στόχος ήταν να σπάσουν οι γερμανικές γραμμές, να αποδυναμωθεί η άμυνα του εχθρού και να επιτευχθεί μια αποφασιστική νίκη που θα έδινε τέλος στον πόλεμο.

VIRAL

Δραματικές εξελίξεις στην Καλαμάτα: Δεν μπορεί να αναλάβει τις κόρες της 39χρονης η θεία τους – Τι συμβαίνει

Τι είπε ο 75χρονος στην Ναύπακτο: «Κόλλησε το γκάζι, τι έγινε… και πήγα κι έπεσα πάνω στα 3 μηχανάκια» – Ξέσπασε ο Ευαγγελάτος

Στην φυλακή γνωστός Έλληνας τραγουδιστής: Κατηγορείται για αποπλάνηση ανήλικης κατ΄εξακολούθηση – Τι συνέβη

Η βρετανική επίθεση, με επικεφαλής τον στρατηγό Ντάγκλας Χέιγκ, είχε ως κύριο στόχο την περιοχή του Λους. Για να ενισχύσουν την πιθανότητα επιτυχίας, οι Βρετανοί αποφάσισαν να χρησιμοποιήσουν ένα νέο, φρικιαστικό όπλο: χλώριο, το οποίο είχε χρησιμοποιηθεί για πρώτη φορά από τους Γερμανούς στη Μάχη του Υπρ νωρίτερα τον ίδιο χρόνο.

Η φρίκη του αερίου: Ένα όπλο με απρόβλεπτες συνέπειες

Το πρωί της 25ης Σεπτεμβρίου, με το σύνθημα της επίθεσης, 5.100 φιάλες χλωρίου απελευθερώθηκαν από τα βρετανικά χαρακώματα. Η ιδέα ήταν ότι το αέριο θα «καθάριζε» τις γερμανικές θέσεις, επιτρέποντας στο πεζικό να προελάσει με ασφάλεια.

Ωστόσο, οι καιρικές συνθήκες αποδείχθηκαν απρόβλεπτες. Ο αέρας, αντί να σπρώξει το αέριο προς τις γερμανικές γραμμές, το έστρεψε σε ορισμένα σημεία προς τις βρετανικές δυνάμεις. Το αποτέλεσμα ήταν τραγικό: χιλιάδες Βρετανοί στρατιώτες υπέστησαν τις συνέπειες του ίδιου τους του όπλου, με αποτέλεσμα να τραυματιστούν ή να χάσουν τη ζωή τους. Παρά την έκπληξη που προκάλεσε το αέριο στους Γερμανούς στην αρχή της μάχης, η άμυνά τους γρήγορα ανασυντάχθηκε. Οι Γερμανοί, έχοντας ήδη εμπειρία με τη χρήση χλωρίου, ήταν σε θέση να αντεπιτεθούν, καθώς οι Βρετανοί δεν κατάφεραν να εκμεταλλευτούν το αρχικό πλεονέκτημα.

Το αποτέλεσμα της μάχης: Μια δαπανηρή αποτυχία

Η Τρίτη Μάχη της Αρτουά, παρόλο που περιελάμβανε τη χρήση πρωτοποριακών (και φρικιαστικών) όπλων, κατέληξε σε μια δαπανηρή αποτυχία για τους Συμμάχους. Οι απώλειες ήταν τεράστιες, με περισσότερους από 50.000 Βρετανούς και 26.000 Γερμανούς να χάνουν τη ζωή τους ή να τραυματίζονται. Τα στρατηγικά κέρδη ήταν ελάχιστα. Το μέτωπο παρέμεινε ουσιαστικά στατικό, επιβεβαιώνοντας το αδιέξοδο του πολέμου των χαρακωμάτων.

Η χρήση του δηλητηριώδους αερίου, αν και αναμενόμενη από τους Γερμανούς, σηματοδότησε την είσοδο του πολέμου σε μια νέα, πιο απάνθρωπη εποχή. Ο χημικός πόλεμος θα κλιμακωνόταν στα επόμενα χρόνια, με την ανάπτυξη ακόμα πιο φονικών αερίων, όπως ο φωσγένιος και το μουστάρδας.

Η 25η Σεπτεμβρίου 1915 αποτελεί μια θλιβερή υπενθύμιση του τρόπου με τον οποίο οι ανθρώπινες εφευρέσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν για καταστροφικούς σκοπούς, αλλά και των τραγικών συνεπειών της στρατιωτικής υπερβολής. Η μάχη της Αρτουά δεν έφερε τη νίκη που τόσο επιθυμούσαν οι Σύμμαχοι, αλλά άφησε πίσω της ένα στίγμα που θα σημάδευε για πάντα την ιστορία του πολέμου.