Σαν σήμερα, 24 Ιανουαρίου 1913: Όταν η Ελλάδα «είδε» τον πόλεμο από τον αέρα στα Δαρδανέλλια

Η 24η Ιανουαρίου 1913 αποτελεί μια από τις πιο ξεχωριστές ημερομηνίες της ελληνικής στρατιωτικής ιστορίας. Σαν σήμερα, μέσα στη δίνη του Α’ Βαλκανικού Πολέμου, η Ελλάδα καταγράφει μια παγκόσμια πρωτιά, πραγματοποιώντας την πρώτη οργανωμένη πολεμική αποστολή ναυτικής συνεργασίας με αεροσκάφος. Μια επιχείρηση τολμηρή, πρωτοφανή για τα δεδομένα της εποχής, που απέδειξε ότι ο ουρανός θα αποτελούσε στο εξής κρίσιμο πεδίο πολέμου.

Η ελληνική πολεμική πρωτιά με υδροπλάνο στα Δαρδανέλλια

Εκείνη την περίοδο, ο οθωμανικός στόλος είχε περιοριστεί στα Στενά των Δαρδανελλίων, με κύρια βάση τη Νάρα. Για το ελληνικό ναυτικό, η ανάγκη αξιόπιστων πληροφοριών ήταν επιτακτική. Τα πλοία μπορούσαν να αποκλείσουν τα Στενά, αλλά δεν μπορούσαν να δουν τι συνέβαινε πίσω από τα φυσικά και τεχνητά εμπόδια. Η λύση βρέθηκε σε ένα νέο, σχεδόν πειραματικό μέσο: το αεροπλάνο.

Η Ελλάδα γράφει ιστορία με την πρώτη πολεμική πτήση στα Δαρδανέλλια(Φωτογραφία αρχείου)

Την αποστολή ανέλαβαν δύο αξιωματικοί που έμελλε να γράψουν ιστορία. Ο υπολοχαγός Μιχαήλ Μουτούσης ως χειριστής και ο σημαιοφόρος Αριστείδης Μωραϊτίνης ως παρατηρητής επιβιβάστηκαν σε ένα υδροπλάνο τύπου Maurice Farman και απογειώθηκαν με κατεύθυνση τα Δαρδανέλλια. Το εγχείρημα ήταν εξαιρετικά ριψοκίνδυνο: περιορισμένες δυνατότητες πλοήγησης, πρωτόγονα όργανα και πλήρης απουσία εμπειρίας σε τέτοιου είδους αποστολές.

Κατά την υπερπτήση της βάσης της Νάρας, ο Μωραϊτίνης κατέγραψε με προσοχή τη διάταξη των οθωμανικών πλοίων και των ναυτικών εγκαταστάσεων, αποτυπώνοντάς τα σε πρόχειρο σχεδιάγραμμα. Στο τελευταίο σκέλος της αποστολής, το πλήρωμα προχώρησε και σε μια συμβολική, αλλά ιστορική, ενέργεια: την ρίψη τεσσάρων βομβών χειρός προς την περιοχή των εγκαταστάσεων. Οι βόμβες δεν προκάλεσαν ουσιαστικές ζημιές, γεγονός που καταγράφεται και σε οθωμανικές πηγές, ωστόσο η σημασία της ενέργειας ήταν τεράστια. Για πρώτη φορά, αεροσκάφος επιχείρησε εναντίον ναυτικών στόχων σε συνθήκες πολέμου.

VIRAL

Γιώργος Καλλιακμάνης: Αποκάλυψε αυτό που όλοι φοβόντουσαν για το γυναικείο πτώμα σε βαλίτσα!

Έθαψε την οικογένειά του κάτω από τη βεράντα και έγινε καπνός: Το άλυτο θρίλερ που παγώνει το αίμα

Τραγωδία στον Πειραιά: Μετά τα αποτελέσματα της ιατροδικαστικής – Ποιο ήταν το μοναδικό «παράθυρο σωτηρίας» των δύο νέων που έχασαν τη ζωή τους στο γκαράζ

Μια πτήση μπροστά από την εποχή της

Η αποστολή, όμως, δεν τελείωσε εκεί. Κατά την επιστροφή, παρουσιάστηκε σοβαρή μηχανική βλάβη, αναγκάζοντας το υδροπλάνο να προσθαλασσωθεί στο Αιγαίο. Οι στιγμές ήταν κρίσιμες, καθώς το πλήρωμα βρισκόταν εκτεθειμένο στη θάλασσα. Τελικά, το ελληνικό αντιτορπιλικό Βέλος εντόπισε τους δύο αξιωματικούς, τους περισυνέλεξε με ασφάλεια και ρυμούλκησε το αεροσκάφος μέχρι τη ναυτική βάση του Μούδρου στη Λήμνο.

Η επιχείρηση αυτή θεωρείται ορόσημο, όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά και για τη διεθνή στρατιωτική ιστορία. Ο λόγος είναι ότι συνδύασε για πρώτη φορά τρία στοιχεία: εναέρια αναγνώριση, υποστήριξη ναυτικών επιχειρήσεων και προσβολή στόχων από αέρα. Μέχρι τότε, οι στόλοι βασίζονταν σχεδόν αποκλειστικά στην ισχύ των πυροβόλων και στην προστασία φυσικών περασμάτων. Η ελληνική αποστολή του 1913 απέδειξε ότι η κυριαρχία στη θάλασσα δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς έλεγχο του εναέριου χώρου. Στην ουσία, εκείνη η πτήση πάνω από τα Δαρδανέλλια προανήγγειλε τις εξελίξεις που θα χαρακτήριζαν ολόκληρο τον 20ό αιώνα. Τα αεροπλάνα δεν θα λειτουργούσαν πλέον επικουρικά, αλλά ως καθοριστικός παράγοντας στις πολεμικές συγκρούσεις. Και η Ελλάδα, με τόλμη και διορατικότητα, είχε βρεθεί στην πρώτη γραμμή αυτής της ιστορικής αλλαγής.