Σαν σήμερα, 22 Ιουλίου 1987: Ο φονικότερος καύσωνας στην Ελλάδα – Το καλοκαίρι που έγινε Εθνική Τραγωδία με 1.300 (επίσημα) νεκρούς

Στις 22 Ιουλίου του 1987, η Ελλάδα εισερχόταν στον εφιάλτη του φονικότερου καύσωνα της σύγχρονης ιστορίας της, ο οποίος θα άφηνε πίσω του έναν ανυπολόγιστο αριθμό θυμάτων και θα σημάδευε ανεξίτηλα τη συλλογική μνήμη. Το “καλοκαίρι των εκατοντάδων νεκρών” ξεκίνησε εκείνη την ημέρα, με τα θερμόμετρα να ανεβαίνουν επικίνδυνα και τους πρώτους θανάτους να καταγράφονται στην Αθήνα.

Από τις 20 έως τις 31 Ιουλίου, για περίπου 7 έως 12 ημέρες, η χώρα βίωσε πρωτοφανείς συνθήκες. Ο υδράργυρος εκτοξεύτηκε, με τις μέγιστες θερμοκρασίες να αγγίζουν τους 43,6°C στη Νέα Φιλαδέλφεια (στις 27 Ιουλίου) και τους 41,9°C στο κέντρο της Αθήνας (στις 23 Ιουλίου). Το πιο αποπνικτικό χαρακτηριστικό του καύσωνα ήταν η απουσία δροσιάς ακόμα και τις νυχτερινές ώρες, με τις ελάχιστες θερμοκρασίες να μην πέφτουν κάτω από τους 30°C ή ακόμα και 32°C. Το σκυρόδεμα των πολυκατοικιών στα αστικά κέντρα διατηρούσε τη ζέστη, μετατρέποντας τα διαμερίσματα σε “φούρνους”.

«ΤΑ ΝΕΑ», 28.7.1987, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Ο θανατηφόρος απολογισμός και τα αίτια της τραγωδίας

Οι συνέπειες ήταν εφιαλτικές. Ενώ οι πρώτοι εννέα θάνατοι στην Αθήνα καταγράφηκαν στις 22 Ιουλίου, ο αριθμός των θυμάτων άρχισε να αυξάνεται δραματικά τις επόμενες ημέρες. Ο επίσημος απολογισμός έκανε λόγο για τουλάχιστον 1.300 νεκρούς, κυρίως στην περιοχή της Αθήνας, αν και κάποιες ανεπίσημες εκτιμήσεις ανεβάζουν τον αριθμό έως και τους 4.000. Ήταν υπερδιπλάσιος αριθμός από τον δεύτερο πιο θανατηφόρο καύσωνα του 1958.

Η εκατόμβη των νεκρών οφειλόταν σε ένα “κοκτέιλ” παραγόντων:

VIRAL

Αλέξης Σταμάτης: Ποιος ήταν ο συγγραφέας που «έφυγε» στα 67 – Η μητέρα του Μπέτυ Αρβανίτη, η μάχη με το αλκοόλ και η σπάνια ασθένεια

«Θολώνει» ακόμη περισσότερο το θρίλερ της Κυψέλης – Η ανατριχιαστική λεπτομέρεια που αποκάλυψε η νεκροψία

«Μαμά, σώσε με»: Το 3χρονο αγγελούδι έβλεπε τον πατέρα του να σακατεύει τη μητέρα του σε διάδρομο ξενοδοχείου στο Ηράκλειο!

• Ακραίες θερμοκρασίες και υγρασία: Ο συνδυασμός υψηλής θερμοκρασίας και υγρασίας (περίπου 60% στην Αθήνα) δημιουργούσε αφόρητες συνθήκες.
• Άπνοια: Η παντελής έλλειψη ανέμων εγκλώβιζε τη ζέστη, ειδικά στα αστικά κέντρα.
• Ανεπαρκής υποδομή: Η παντελής έλλειψη κλιματιστικών στα περισσότερα σπίτια και η μη επαρκής χρήση ανεμιστήρων επιδείνωσαν την κατάσταση.
• Ανεπαρκής ενημέρωση: Οι πολίτες, ιδιαίτερα οι ηλικιωμένοι και όσοι έπασχαν από αναπνευστικά προβλήματα, δεν ήταν επαρκώς ενημερωμένοι για τα μέτρα προφύλαξης.
• Φωτοχημικό νέφος: Στην Αθήνα, η κατάσταση επιδεινώθηκε και από την παρουσία του φωτοχημικού νέφους, το οποίο επιδεινωνόταν από τις θερμοκρασιακές αναστροφές.

«ΤΑ ΝΕΑ», 30.7.1987, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Η κατάρρευση των υπηρεσιών υγείας

Η κατάσταση στα νοσοκομεία και τα νεκροτομεία έφτασε σε οριακό σημείο. Οι νεκροθάλαμοι γέμισαν ασφυκτικά, με αποτέλεσμα να χρειαστεί η χρήση ψυγείων στρατιωτικών μονάδων, ακόμα και ψυγείων βαγονιών του ΟΣΕ, για την προσωρινή φύλαξη των σορών. Τα νοσοκομεία γέμισαν με θύματα θερμοπληξίας και αναπνευστικών προβλημάτων, φανερώνοντας την παντελή απροετοιμασία του συστήματος υγείας απέναντι σε ένα τέτοιο ακραίο φαινόμενο.

Ο καύσωνας του 1987 έμεινε στην ιστορία ως μία από τις μεγαλύτερες εθνικές τραγωδίες της Ελλάδας σε καιρό ειρήνης. Αποτέλεσε ένα σκληρό μάθημα για την ανάγκη καλύτερης προετοιμασίας και προστασίας των πολιτών απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα, υπογραμμίζοντας την ευαλωτότητα των αστικών κέντρων στις συνθήκες κλιματικής αλλαγής.