Σαν σήμερα, 21 Ιουλίου 1950: Σκάνδαλο με καύσιμα «καίει» την Κυβέρνηση στην Ελλάδα – Υπουργός θα καταδικαστεί για απιστία

Το λεγόμενο “Σκάνδαλο των Καυσίμων” αποτελεί μια σκοτεινή σελίδα στην πολιτική ιστορία της Ελλάδας, οδηγώντας στην καταδίκη ενός εν ενεργεία Υπουργού, του Πάνου Χατζηπάνου, σε μια περίοδο όπου η χώρα πάλευε ακόμα με τις πληγές του Εμφυλίου Πολέμου.

Ήταν Ιούλιος και Αύγουστος του 1949, καθώς οι τελευταίες πράξεις του Εμφυλίου διαδραματίζονταν στον Γράμμο και το Βίτσι. Το Υπουργείο Μεταφορών, με επικεφαλής τον 62χρονο Πάνο Χατζηπάνο, βουλευτή Ευβοίας του Λαϊκού Κόμματος, προκήρυξε μειοδοτικό διαγωνισμό για τη μεταφορά καυσίμων σε διάφορες περιοχές της χώρας.

Στο προσκήνιο εμφανίζεται ο Βασίλειος Σκόπας, υπάλληλος του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου, ο οποίος, χωρίς να διαθέτει δικά του βυτιοφόρα, συνεταιρίστηκε με τον αυτοκινητιστή Γεώργιο Πρεπέ. Στην εταιρεία “Σκόπας και Σία“, που συστήθηκε στις 17 Σεπτεμβρίου 1949, ο Σκόπας και η Όλγα Κυριαζοπούλου ήταν ομόρρυθμοι εταίροι, με τον Γεώργιο Πρεπέ να συμμετέχει ως ετερόρρυθμος.

Οι πρώτες υποψίες και η πτώση της κυβέρνησης

Για μήνες, η υπόθεση δεν απασχολούσε την κοινή γνώμη. Ωστόσο, στις 3 Ιανουαρίου 1950, λίγο πριν τις επερχόμενες εκλογές, ξέσπασε η “βόμβα”. Ο Σοφοκλής Βενιζέλος επισκέφθηκε τον πρωθυπουργό Αλέξανδρο Διομήδη ζητώντας εξηγήσεις από τον Χατζηπάνο σχετικά με τη σύμβαση Σκόπα. Ο Τύπος άρχισε να ψιθυρίζει για “οσμή σκανδάλου”, καθώς η Όλγα Κυριαζοπούλου φέρεται να ήταν στενή φίλη της συζύγου του Κωνσταντίνου Τσαλδάρη, τότε ηγέτη του Λαϊκού Κόμματος.

VIRAL

Δραματικές εξελίξεις στην Καλαμάτα: Δεν μπορεί να αναλάβει τις κόρες της 39χρονης η θεία τους – Τι συμβαίνει

Τι είπε ο 75χρονος στην Ναύπακτο: «Κόλλησε το γκάζι, τι έγινε… και πήγα κι έπεσα πάνω στα 3 μηχανάκια» – Ξέσπασε ο Ευαγγελάτος

Θανατική ποινή για τους άνδρες που κακοποίησαν τουρίστρια μπροστά στα παιδιά της αφού το αυτοκίνητό της έμεινε από καύσιμα

Παρόλο που ο Χατζηπάνος διαβεβαίωσε τον Διομήδη για τη νομιμότητα της διαδικασίας, η κυβέρνηση Διομήδη κατέρρευσε στις 5 Ιανουαρίου, καθώς οι Φιλελεύθεροι υπουργοί παραιτήθηκαν. Πολλοί εκτιμούσαν ότι η αποκάλυψη του σκανδάλου στόχευε στην πολιτική φθορά του Τσαλδάρη και του Λαϊκού Κόμματος, καθώς οι Αμερικανοί προωθούσαν τότε τη λύση Παπάγου για την ηγεσία της Δεξιάς.

Η παραπομπή και η δίκη

Οι εκλογές της 5ης Μαρτίου 1950 έφεραν στην εξουσία μια κυβέρνηση συνασπισμού με πρωθυπουργούς αρχικά τον Σοφοκλή Βενιζέλο και αργότερα τον Νικόλαο Πλαστήρα. Μία από τις πρώτες ενέργειες της νέας Βουλής ήταν η σύσταση προανακριτικής επιτροπής για τη διερεύνηση των κατηγοριών κατά του Χατζηπάνου.

Στις 21 Ιουλίου 1950, ο Χατζηπάνος παραπέμφθηκε στο Ειδικό Δικαστήριο (Υπουργοδικείο) με την κατηγορία της απιστίας κατά του Δημοσίου. Η κατηγορία αφορούσε την απευθείας ανάθεση της μεταφοράς πετρελαίου στον Σκόπα, η οποία φέρεται να ζημίωσε το Δημόσιο.

Η δίκη ξεκίνησε στις 11 Ιανουαρίου 1951. Στις 15 Φεβρουαρίου 1951, το Ειδικό Δικαστήριο έκρινε τον Πάνο Χατζηπάνο ένοχο απιστίας κατά του Δημοσίου άνευ ιδιοτέλειας και τον καταδίκασε σε φυλάκιση δύο μηνών με τριετή αναστολή. Αν και το δικαστήριο διαπίστωσε ζημία για το Δημόσιο, δεν αποδείχθηκε ότι ο ίδιος ο Χατζηπάνος αποκόμισε προσωπικό όφελος. Η Όλγα Κυριαζοπούλου και ο Βασίλειος Σκόπας κηρύχθηκαν ένοχοι για ηθική αυτουργία και συνέργεια αντίστοιχα, και τους επιβλήθηκαν επίσης ποινές φυλάκισης με αναστολή.

Οι πολιτικές συνέπειες

Το σκάνδαλο Χατζηπάνου ήταν μόλις η δεύτερη περίπτωση στην ιστορία του ελληνικού κράτους που Υπουργός καταδικάστηκε από το Ειδικό Δικαστήριο. Οι πολιτικές επιπτώσεις ήταν σημαντικές:

• Προκάλεσε τη διάσπαση του Λαϊκού Κόμματος, με 25 βουλευτές (μεταξύ αυτών και ο Κωνσταντίνος Καραμανλής) να αποχωρούν και να σχηματίζουν το Λαϊκό Ενωτικό Κόμμα.
• Συνέβαλε στην πολιτική δύση του Κωνσταντίνου Τσαλδάρη.
• Άνοιξε τον δρόμο για την άνοδο του στρατάρχη Παπάγου στην πολιτική σκηνή, ο οποίος ήταν ευπρόσδεκτος από τους Αμερικανούς και τα μεγάλα εκδοτικά συγκροτήματα της εποχής.

Το Σκάνδαλο των Καυσίμων αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα των πολιτικών ζυμώσεων και των παρασκηνίων που διαμόρφωναν την Ελλάδα της μεταπολεμικής περιόδου, αναδεικνύοντας τις ευαισθησίες της κοινής γνώμης και τις επιπτώσεις της δικαιοσύνης στην πολιτική ζωή.