Σαν σήμερα, 20 Οκτωβρίου 1912: Η Μάχη των Γιαννιτσών – Η πιο φονική νίκη που άνοιξε τον δρόμο για τη Θεσσαλονίκη

Η 20ή Οκτωβρίου 1912 αποτελεί μία από τις πιο κρίσιμες ημερομηνίες στην ιστορία των Βαλκανικών Πολέμων και στην εθνική ολοκλήρωση της Ελλάδας. Με την ολοκλήρωση της σκληρής διήμερης Μάχης των Γιαννιτσών, ο Ελληνικός Στρατός (Ε.Σ.) συνέτριψε την ισχυρότερη οθωμανική άμυνα στη Μακεδονία και ανάγκασε τους Τούρκους να υποχωρήσουν άτακτα προς τη Θεσσαλονίκη, μετατρέποντας την πόλη σε εύκολο στόχο. Ήταν μια νίκη ζωτικής σημασίας που, σύμφωνα με αξιωματικούς της εποχής, ισοδυναμούσε με την «απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης».

Η Ελλάδα, μαζί με τους συμμάχους της, Σερβία, Βουλγαρία και Μαυροβούνιο, είχε κηρύξει τον πόλεμο κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στις αρχές Οκτωβρίου 1912. Μετά τη θριαμβευτική νίκη στη Μάχη του Σαρανταπόρου (9-10 Οκτωβρίου), ο Ελληνικός Στρατός, υπό τη διοίκηση του Διαδόχου Κωνσταντίνου, προήλαυνε ακάθεκτος προς το κέντρο της Μακεδονίας. Ο μεγάλος στόχος δεν ήταν άλλος από την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, του σημαντικότερου λιμανιού και διοικητικού κέντρου της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στα Βαλκάνια.

Το τελευταίο οχυρό πριν την «Νύμφη του Θερμαϊκού»

Η πόλη των Γιαννιτσών (τότε Γενιτσά), εκτός από την ιστορική της σημασία ως ιερή πόλη για τους Μουσουλμάνους (λόγω του τάφου του Γαζή Εβρενός), αποτελούσε το τελευταίο και ισχυρότερο αμυντικό εμπόδιο των Οθωμανών πριν τη Θεσσαλονίκη. Η τουρκική στρατιά, με επικεφαλής τον Ταξίν Πασά, είχε οργανώσει την άμυνά της εκμεταλλευόμενη πλήρως το φυσικό ανάγλυφο της περιοχής.

Η αμυντική τοποθεσία βρισκόταν σε ένα ύψωμα δίπλα στη Λίμνη των Γιαννιτσών (που τότε ήταν απέραντος βάλτος) και ήταν στρατηγικά τοποθετημένη, ελέγχοντας τις δύο στενωπούς που επέτρεπαν τη διάβαση: τη βόρεια, από Νάουσα προς Γιαννιτσά, και τη νότια, από Βέροια προς Πλατύ. Η οθωμανική δύναμη υπολογιζόταν σε περίπου 30.000 άνδρες με ισχυρό πυροβολικό.

VIRAL

Αποκλειστικό από το θρίλερ της Καλαμάτας: Το «μαύρο κουτί» του γυναικοκτόνου – Βρέθηκε σκληρός δίσκος με 40 κωδικούς και απόρρητα αρχεία! Τι κρύβει μέσα;

Airbnb-ντροπή: Οι ιδιοκτήτες ξέχασαν να αδειάσουν τη ντουλάπα και η τουρίστρια έπαθε το σοκ της ζωής της!

Θανατική ποινή για τους άνδρες που κακοποίησαν τουρίστρια μπροστά στα παιδιά της αφού το αυτοκίνητό της έμεινε από καύσιμα

Η «λυσσωδέστερη» μάχη των Βαλκανικών Πολέμων

Η Μάχη των Γιαννιτσών ξεκίνησε στις 19 Οκτωβρίου 1912. Ο Ελληνικός Στρατός, αποτελούμενος από έξι μεραρχίες, εξαπέλυσε γενική επίθεση. Παρά το γεγονός ότι το πεδινό και βαλτώδες έδαφος, σε συνδυασμό με τα υδάτινα εμπόδια του Αξιού και της λίμνης, δυσχέραιναν την ελληνική προέλαση, η προοπτική της άμεσης κατάληψης της Θεσσαλονίκης ενίσχυσε το ηθικό των ανδρών.

Η πρώτη ημέρα χαρακτηρίστηκε από σκληρό αγώνα. Οι Έλληνες προελαύνοντας κάτω από τα πυρά του ισχυρού τουρκικού πυροβολικού, κατάφεραν να διασπάσουν την τουρκική άμυνα από τη βόρεια πλευρά της λίμνης.

Την αυγή της 20ής Οκτωβρίου, εκδηλώθηκε οργανωμένη έφοδος των ελληνικών τμημάτων. Οι Έλληνες στρατιώτες, εκμεταλλευόμενοι τη νύχτα για να περάσουν στην ανατολική όχθη του ποταμού Μπαλίντζα (παραπόταμος του Αξιού) και δρώντας με αποφασιστικότητα, κατάφεραν να κάμψουν οριστικά την τουρκική αντίσταση.

Οι Οθωμανικές δυνάμεις, αντιλαμβανόμενες την αδυναμία τους να κρατήσουν τη θέση, τράπηκαν σε άτακτη υποχώρηση και σύμπτυξη προς τη Θεσσαλονίκη. Η πόλη των Γιαννιτσών παραδόθηκε στις φλόγες, με εξαίρεση τη χριστιανική συνοικία. Το απόγευμα της 20ής Οκτωβρίου, ο Ελληνικός Στρατός εισήλθε θριαμβευτικά στα Γιαννιτσά, εξασφαλίζοντας μια νίκη που, σύμφωνα με τον ανταποκριτή της εφημερίδας Σκριπ, ήταν «η μεγαλειτέρα, η πεισματωδεστέρα και λυσσωδεστέρα των μέχρι τούδε μαχών».

Το τίμημα της νίκης και ο δρόμος για τη Θεσσαλονίκη

Η νίκη αυτή ήταν κομβική, αλλά και αιματηρή. Η Μάχη των Γιαννιτσών θεωρείται η πιο φονική μάχη του Α’ Βαλκανικού Πολέμου.

• Οι απώλειες του Ελληνικού Στρατού ανήλθαν σε 188 νεκρούς και 973 τραυματίες.
• Οι απώλειες των Τουρκικών δυνάμεων ήταν πολλαπλάσιες, αγγίζοντας περίπου τους 3.000 νεκρούς.

Η σπουδαιότητα της μάχης ήταν αναντίρρητη: τα Γιαννιτσά ήταν το τελευταίο μεγάλο εμπόδιο. Η Θεσσαλονίκη βρισκόταν πλέον μόλις οκτώ ώρες πεζοπορίας μακριά.

Αμέσως μετά τη νίκη, οι ελληνικές δυνάμεις επισκεύασαν τις γέφυρες που είχαν καταστρέψει οι Τούρκοι και πέρασαν τον Αξιό ποταμό, ξεκινώντας την προετοιμασία για την τελική είσοδο στην πρωτεύουσα της Μακεδονίας.

Η ταχύτατη προέλαση του Ελληνικού Στρατού, μετά την κατάληψη των Γιαννιτσών, έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην κούρσα με τον Βουλγαρικό Στρατό για την κατάληψη της Θεσσαλονίκης. Τελικά, έπειτα από διαπραγματεύσεις με τον Οθωμανό διοικητή Χασάν Ταχσίν Πασά, ο Ελληνικός Στρατός εισήλθε ελευθερωτής στη Θεσσαλονίκη στις 26 Οκτωβρίου 1912, ανήμερα της εορτής του Αγίου Δημητρίου, σφραγίζοντας την απελευθέρωση της Μακεδονίας.

Η 20ή Οκτωβρίου 1912, με την απελευθέρωση των Γιαννιτσών, έθεσε τις βάσεις για την εκπλήρωση του εθνικού πόθου αιώνων και αναγνωρίστηκε από τους σύγχρονους ως η ημέρα που «πήραμε τη Θεσσαλονίκη».