Σαν σήμερα, 19 Νοεμβρίου 1952: Ο στρατάρχης Αλέξανδρος Παπάγος ορκίζεται πρωθυπουργός της Ελλάδος!

Σαν σήμερα, στις 19 Νοεμβρίου του 1952, η Ελλάδα εισήλθε σε μία νέα και καθοριστική πολιτική περίοδο. Ο Στρατάρχης Αλέξανδρος Παπάγος, η θρυλική μορφή του Ελληνοϊταλικού Πολέμου και του Εμφυλίου, ορκίστηκε Πρωθυπουργός, σηματοδοτώντας την ανάληψη της εξουσίας από τον πολιτικό σχηματισμό του Ελληνικού Συναγερμού. Η νίκη του Παπάγου στις εκλογές της 16ης Νοεμβρίου 1952, με το πλειοψηφικό σύστημα που εφάρμοσε η κυβέρνηση Πλαστήρα, ήταν σαρωτική και έδωσε στον Συναγερμό μία αυτοδυναμία που κρίθηκε απαραίτητη για την εδραίωση της σταθερότητας σε μία χώρα ρημαγμένη από τις διαδοχικές συγκρούσεις.

Η ανάληψη της πρωθυπουργίας από τον Παπάγο θεωρείται κομβικό σημείο στη μεταπολεμική πορεία της Ελλάδας, καθώς έθεσε τις βάσεις για μία συστηματική προσπάθεια οικονομικής ανάκαμψης, θεσμικής ενίσχυσης και οριστικής ένταξης της χώρας σε ευρωατλαντικές δομές.

Η ανάγκη για σταθερότητα: Το τέλος του εμφυλίου

Η Ελλάδα του 1952 ήταν μία χώρα που προσπαθούσε να σταθεί στα πόδια της μετά από μία δεκαετία πολέμου (1940-1949), Κατοχής και του καταστροφικού Εμφυλίου. Οι διαδοχικές βραχύβιες κυβερνήσεις είχαν αποτύχει να προσφέρουν την απαραίτητη σταθερότητα, με αποτέλεσμα την παράλυση της οικονομίας και την αδυναμία λήψης μακροπρόθεσμων αποφάσεων.

VIRAL

Δραματικές εξελίξεις στην Καλαμάτα: Δεν μπορεί να αναλάβει τις κόρες της 39χρονης η θεία τους – Τι συμβαίνει

Τι είπε ο 75χρονος στην Ναύπακτο: «Κόλλησε το γκάζι, τι έγινε… και πήγα κι έπεσα πάνω στα 3 μηχανάκια» – Ξέσπασε ο Ευαγγελάτος

Θανατική ποινή για τους άνδρες που κακοποίησαν τουρίστρια μπροστά στα παιδιά της αφού το αυτοκίνητό της έμεινε από καύσιμα

Ο Αλέξανδρος Παπάγος, με το αδιαμφισβήτητο κύρος που είχε αποκτήσει ως ο νικητής στρατάρχης του Εμφυλίου, ήταν η μόνη πολιτική προσωπικότητα ικανή να συσπειρώσει την συντηρητική και αντικομμουνιστική παράταξη και να προσφέρει το αίσθημα της ασφάλειας και της τάξης που ζητούσε η πλειοψηφία των πολιτών. Η ίδρυση του «Ελληνικού Συναγερμού» το 1951, με πρότυπο την γαλλική Γκωλική συγκέντρωση, ήταν μία κίνηση που είχε ως στόχο την αποδοκιμασία της ασυνέχειας των παραδοσιακών κομμάτων και την επιβολή μιας ισχυρής, κεντρικής εξουσίας.

Οικονομικός εκσυγχρονισμός και η σκληρή λογική

Η κυβέρνηση Παπάγου, η οποία παρέμεινε στην εξουσία μέχρι τον θάνατό του το 1955, έδωσε άμεση και αποφασιστική έμφαση στην οικονομία και τον εκσυγχρονισμό. Το πιο κομβικό μέτρο, που άλλαξε την πορεία της ελληνικής οικονομίας, ήταν η απόφαση του αντιπροέδρου και υπουργού Συντονισμού, Σπύρου Μαρκεζίνη, για την υποτίμηση της δραχμής κατά 50% έναντι του δολαρίου τον Απρίλιο του 1953.

Αν και το μέτρο ήταν εξαιρετικά σκληρό, μείωσε τις εισαγωγές, ενίσχυσε την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων και έδωσε ώθηση στις εξαγωγές και τη ναυτιλία. Η κίνηση αυτή, σε συνδυασμό με την αποκατάσταση της νομισματικής σταθερότητας και την εισροή κεφαλαίων από το Σχέδιο Μάρσαλ, έθεσε τις βάσεις για την περίοδο της γρήγορης οικονομικής ανάπτυξης που ακολούθησε. Η κυβέρνηση Παπάγου έβαλε επίσης τις βάσεις για την ανάπτυξη των υποδομών και την προσέλκυση ξένων επενδύσεων, κάτι που ήταν πρωτόγνωρο για την Ελλάδα της εποχής.

Διπλωματική αναβάθμιση και ενσωμάτωση στη δύση

Στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής, η κυβέρνηση Παπάγου λειτούργησε ως καταλύτης για την οριστική ένταξη της Ελλάδας στις ευρωατλαντικές δομές. Η Ελλάδα είχε ήδη ενταχθεί στο ΝΑΤΟ το 1952, λίγους μήνες πριν την ανάληψη της εξουσίας, αλλά ο Παπάγος εδραίωσε τη θέση της χώρας στο δυτικό στρατόπεδο.

Ο Στρατάρχης επέδειξε ισχυρή διπλωματική δράση, ιδίως με την υπογραφή της Συνθήκης Φιλίας και Συνεργασίας των Βαλκανικών Χωρών (Βαλκανικό Σύμφωνο) το 1953, μεταξύ Ελλάδας, Γιουγκοσλαβίας και Τουρκίας. Παρόλο που το Σύμφωνο αυτό δεν είχε μακρά διάρκεια, λειτούργησε ως μία σημαντική διπλωματική κίνηση που ενίσχυσε την περιφερειακή θέση της χώρας.

Ωστόσο, η περίοδος Παπάγου σημαδεύτηκε και από την αδυναμία διαχείρισης του αναδυόμενου Κυπριακού Ζητήματος. Η κυβέρνηση, παρά τις πιέσεις των Ελλήνων της Κύπρου, αρχικά κράτησε χαμηλούς τόνους, φοβούμενη την αντίδραση της Τουρκίας και των ΗΠΑ, μία στάση που επικρίθηκε έντονα από την αντιπολίτευση.

Η ανάληψη της εξουσίας από τον Αλέξανδρο Παπάγο στις 19 Νοεμβρίου 1952 ήταν, τελικά, μία πράξη που έδωσε στην Ελλάδα την πολιτική σταθερότητα που χρειαζόταν μετά τον Εμφύλιο, εφαρμόζοντας σκληρές αλλά αποτελεσματικές οικονομικές μεταρρυθμίσεις και καθορίζοντας τον δυτικό προσανατολισμό της χώρας για τις επόμενες δεκαετίες. Ο θάνατός του, το 1955, άφησε πίσω του το κόμμα του, τον Ελληνικό Συναγερμό, που, υπό τον διάδοχό του, Κωνσταντίνο Καραμανλή, θα μετεξελισσόταν στην Εθνική Ριζοσπαστική Ένωση (ΕΡΕ).