Σαν σήμερα, 19 Νοεμβρίου 1942: Εκδηλώνεται η «Επιχείρηση Ουρανός» – Οι Σοβιετικοί δείχνουν τα δόντια τους στους Ναζί στο Στάλινγκραντ

Σαν σήμερα, στις 19 Νοεμβρίου του 1942, η Ανατολική Ευρώπη και ολόκληρη η έκβαση του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου εισήλθαν σε μία νέα, κρίσιμη φάση. Ενώ ο κόσμος παρακολουθούσε με κομμένη την ανάσα την τιτάνια και φαινομενικά αδιέξοδη Μάχη του Στάλινγκραντ, οι Σοβιετικοί, υπό τη στρατηγική καθοδήγηση του στρατάρχη Γκεόργκι Ζούκοφ, πέρασαν σε μία αιφνιδιαστική και καταλυτική αντεπίθεση, εφαρμόζοντας με απόλυτη μυστικότητα την «Επιχείρηση Ουρανός» (Operation Uranus). Η επιχείρηση αυτή δεν ήταν απλώς μία τοπική στρατιωτική νίκη· αποτέλεσε την αρχή του τέλους για την γερμανική κατοχή στα ανατολικά μέτωπα και θεωρείται ευρέως ως το σημείο καμπής ολόκληρου του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.

Το κλίμα πριν τον «Ουρανό»: Η κόλαση της πόλης

Μέχρι τα μέσα Νοεμβρίου του 1942, η Μάχη του Στάλινγκραντ είχε μετατραπεί σε μία από τις πιο αιματηρές συγκρούσεις της ιστορίας. Η 6η Στρατιά της Βέρμαχτ, υπό τη διοίκηση του στρατάρχη Φρίντριχ Πάουλους, είχε καταλάβει το μεγαλύτερο μέρος της πόλης, αλλά είχε εμπλακεί σε εξαντλητικές μάχες «σώμα με σώμα» μέσα στα ερείπια. Η ρωσική αντίσταση ήταν λυσσαλέα, αλλά οι Γερμανοί θεωρούσαν ότι η νίκη ήταν πλέον ζήτημα ημερών.

Ο Χίτλερ είχε δώσει διαταγή για την κατάληψη της πόλης, ζωτικής σημασίας για τα κοιτάσματα πετρελαίου του Καυκάσου, αλλά και για τη συμβολική της σημασία, καθώς έφερε το όνομα του Σοβιετικού ηγέτη Ιωσήφ Στάλιν. Ωστόσο, η εμμονή των Γερμανών στην πόλη δημιούργησε μία στρατηγική αδυναμία στις πλευρές (τα πλευρά) των γερμανικών γραμμών.

VIRAL

Ανείπωτο θρήνος στη κηδεία της Βασιλικής: Το τελευταίο αντίο στην 39χρονη που δολοφονήθηκε στην Καλαμάτα

Ο Γολγοθάς της Βασιλικής: Το βίντεο κλιπ που έπαιξε κρυφά και οι εξομολογήσεις της – «Μου είπε ”νομίζω, ότι κάτι μου δίνει, και αποκοιμιέμαι”»

Ανησυχία στην Εύβοια: Ποιες παραλίες έχουν γεμίσει με μέδουσες – Αποκαλυπτικά βίντεο, Live χάρτης

Ο σχεδιασμός του Ζούκοφ και η μυστικότητα

Ο στρατάρχης Ζούκοφ, μαζί με τον αρχηγό του γενικού επιτελείου Αλεξάντρ Βασιλιέφσκι, σχεδίασαν την «Επιχείρηση Ουρανός» με απόλυτη μυστικότητα, υπό την κωδική ονομασία «Ουρανός». Ο στόχος τους ήταν ριζοσπαστικός: όχι να πολεμήσουν τους Γερμανούς μέσα στην πόλη, αλλά να περικυκλώσουν ολόκληρη την 6η Στρατιά.

Ο Ζούκοφ και το Σοβιετικό Επιτελείο είχαν παρατηρήσει ότι οι πλευρές των γερμανικών γραμμών, βόρεια και νότια του Στάλινγκραντ, καλύπτονταν κυρίως από τις λιγότερο αξιόμαχες ρουμανικές και ιταλικές δυνάμεις και όχι από την ισχυρή γερμανική Βέρμαχτ. Η «Επιχείρηση Ουρανός» προέβλεπε μία διπλή επίθεση με ισχυρές τεθωρακισμένες δυνάμεις (πάνω από 1 εκατομμύριο στρατιώτες, 1.000 τανκς και 1.300 αεροσκάφη) που θα ξεκινούσαν ταυτόχρονα από τον Βορρά και τον Νότο, προκειμένου να συναντηθούν σε μία κεντρική τοποθεσία δυτικά του Στάλινγκραντ, δημιουργώντας έναν τεράστιο κλοιό.

Η καταλυτική αντεπίθεση

Το πρωί της 19ης Νοεμβρίου 1942, η «Επιχείρηση Ουρανός» ξεκίνησε. Μέσα σε πυκνή ομίχλη και με χιονοθύελλα να μαίνεται, οι Σοβιετικές δυνάμεις, υπό τη διοίκηση των Στρατηγών Νικολάι Βατούτιν (στο Βορρά) και Αντρέι Γιερεμένκο (στο Νότο), επιτέθηκαν με σφοδρότητα. Ο αιφνιδιασμός των ρουμανικών και γερμανικών μονάδων που κρατούσαν τις πλευρές ήταν πλήρης. Οι ρουμανικές δυνάμεις, με ανεπαρκή αντιαρματικά όπλα και χαμηλό ηθικό, κατέρρευσαν μέσα σε λίγες ώρες μπροστά στην ορμή των σοβιετικών τεθωρακισμένων.

Μέσα σε μόλις τρεις ημέρες, στις 23 Νοεμβρίου 1942, οι δύο αιχμές του σοβιετικού στρατού συναντήθηκαν κοντά στην πόλη Καλάτς-ον-Ντον (Kalach-on-Don), περίπου 100 χιλιόμετρα δυτικά του Στάλινγκραντ.

Η περικύκλωση ήταν επιτυχής. Η 6η Στρατιά της Βέρμαχτ, μαζί με τμήματα της 4ης Τεθωρακισμένης Στρατιάς, συνολικά περίπου 250.000 Γερμανοί και Ρουμάνοι στρατιώτες, βρέθηκαν εγκλωβισμένοι μέσα στο «Καζάνι» του Στάλινγκραντ. Ο Χίτλερ, με την εμμονή του, αρνήθηκε να επιτρέψει στον Πάουλους να επιχειρήσει έξοδο, υπόσχοντάς του ανεφοδιασμό μέσω αέρος, μία υπόσχεση που γρήγορα αποδείχθηκε ανέφικτη.

Η «Επιχείρηση Ουρανός» αποτέλεσε μία πρότυπη στρατηγική επιχείρηση στην ιστορία του πολέμου. Η επιτυχία της όχι μόνο ανέστρεψε την πορεία της γερμανικής εισβολής, αλλά έσπασε τη ράχη της Βέρμαχτ στο Ανατολικό Μέτωπο. Η τελική παράδοση του Πάουλους τον Ιανουάριο του 1943 σήμανε την πρώτη μεγάλη ήττα της Ναζιστικής Γερμανίας και αποτέλεσε το ψυχολογικό και στρατιωτικό σημείο καμπής που οδήγησε, τελικά, στην πτώση του Βερολίνου. Η 19η Νοεμβρίου 1942 δεν ήταν απλώς η έναρξη μίας μάχης· ήταν η ημέρα που η ναζιστική Γερμανία άρχισε να χάνει τον πόλεμο.