Σαν σήμερα, 18 Σεπτεμβρίου 1931: Καθορίζεται στα 10 ναυτικά μίλια ο εθνικός εναέριος χώρος της Ελλάδας με προεδρικό διάταγμα του Ελευθέριου Βενιζέλου

Πριν από 94 χρόνια, στις 18 Σεπτεμβρίου 1931, η Ελλάδα καθόρισε τον εθνικό της εναέριο χώρο στα 10 ναυτικά μίλια με Προεδρικό Διάταγμα που υπέγραψε η κυβέρνηση του Ελευθερίου Βενιζέλου. Αυτή η απόφαση, που ήταν σύμφωνη με το διεθνές δίκαιο της εποχής, δημιούργησε ένα «παράδοξο» μετέπειτα, καθώς ο εναέριος χώρος ήταν ευρύτερος από την αιγιαλίτιδα ζώνη της χώρας, η οποία παρέμενε στα 6 ναυτικά μίλια.

Το ιστορικό πλαίσιο και το προεδρικό διάταγμα

Το Προεδρικό Διάταγμα (ΦΕΚ Α’ 325) της 18ης Σεπτεμβρίου 1931, το οποίο είχε υπογραφεί στις 6 Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Αλέξανδρο Ζαΐμη, και τον Υπουργό Αεροπορίας, Αλέξανδρο Ζάννα, ήταν μια κίνηση που απηχούσε την αναγκαιότητα για ρύθμιση του εναέριου χώρου της χώρας, λαμβάνοντας υπόψη την ταχύτατη ανάπτυξη της αεροπορίας.  Το Διάταγμα όριζε ρητά ότι «Το πλάτος της ζώνης των χωρικών υδάτων, όσον αφορά ζητήματα Αεροπορίας και Αστυνομίας αυτής, εκτείνεται σε 10 ναυτικά μίλια από τις ακτές».

Εκείνη την περίοδο, το διεθνές δίκαιο της θάλασσας δεν είχε ακόμα κωδικοποιηθεί πλήρως, και τα περισσότερα κράτη διατηρούσαν διαφορετικά εύρη για τις θαλάσσιες και τις εναέριες ζώνες τους. Η Ελλάδα, λοιπόν, επέλεξε να ορίσει έναν ευρύτερο εναέριο χώρο, κυρίως για λόγους ασφάλειας και αστυνόμευσης.

VIRAL

Ανείπωτο θρήνος στη κηδεία της Βασιλικής: Το τελευταίο αντίο στην 39χρονη που δολοφονήθηκε στην Καλαμάτα

Ο Γολγοθάς της Βασιλικής: Το βίντεο κλιπ που έπαιξε κρυφά και οι εξομολογήσεις της – «Μου είπε ”νομίζω, ότι κάτι μου δίνει, και αποκοιμιέμαι”»

Ανησυχία στην Εύβοια: Ποιες παραλίες έχουν γεμίσει με μέδουσες – Αποκαλυπτικά βίντεο, Live χάρτης

Η διαφορά των 4 ναυτικών μιλίων και η τουρκική αμφισβήτηση

Η απόφαση του 1931 δεν προκάλεσε άμεσες αντιδράσεις από την Τουρκία, η οποία σεβόταν τα όρια των 10 ναυτικών μιλίων για περίπου 44 χρόνια. Ωστόσο, μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974, η Άγκυρα άρχισε να αμφισβητεί το νομικό καθεστώς του Αιγαίου, συμπεριλαμβανομένου και του ελληνικού εναέριου χώρου.

Η Τουρκία υποστηρίζει ότι το εύρος του εθνικού εναέριου χώρου πρέπει να είναι ίδιο με αυτό της αιγιαλίτιδας ζώνης, δηλαδή 6 ναυτικά μίλια. Η Ελλάδα, από την πλευρά της, βασίζει την επιχειρηματολογία της σε δύο νομικά σημεία:

• Ιστορική και εθιμική ισχύς: Η ελληνική πρακτική των 10 ναυτικών μιλίων έχει εφαρμοστεί αδιάλειπτα από το 1931 και έχει γίνει σιωπηρά αποδεκτή από την Τουρκία για πολλές δεκαετίες. Αυτό, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, μπορεί να θεμελιώσει εθιμική ισχύ.
• Διεθνείς Συνθήκες: Το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, όπως κωδικοποιήθηκε στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών του 1982 (UNCLOS), δίνει στα κράτη το δικαίωμα να επεκτείνουν την αιγιαλίτιδα ζώνη τους στα 12 ναυτικά μίλια. Κατά συνέπεια, ο εθνικός εναέριος χώρος που αντιστοιχεί σε αυτή τη ζώνη θα μπορούσε επίσης να επεκταθεί. Η Ελλάδα, παρά το δικαίωμά της, δεν έχει ακόμα επεκτείνει την αιγιαλίτιδα ζώνη της στα 12 ναυτικά μίλια, ώστε να μην προκαλέσει «casus belli» από την πλευρά της Τουρκίας.

Οι συνέπειες του «παράδοξου» και οι παραβιάσεις

Η διαφορά αυτή των 4 ναυτικών μιλίων (μεταξύ των 6 ν.μ. της αιγιαλίτιδας ζώνης και των 10 ν.μ. του εναέριου χώρου) είναι το κύριο σημείο τριβής στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Η Τουρκία, με το επιχείρημα ότι ο εναέριος χώρος πάνω από τα 6 ν.μ. είναι διεθνής, προβαίνει σε παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου, γεγονός που οδηγεί σε συνεχείς αναχαιτίσεις από την Ελληνική Πολεμική Αεροπορία. Οι ελληνικές αρχές θεωρούν τις πτήσεις αυτές ως παράνομες, καθώς παραβιάζουν τον εθνικό εναέριο χώρο που έχει καθοριστεί από το 1931.

Η ιστορία της ρύθμισης του εθνικού εναέριου χώρου της Ελλάδας αποτελεί μια ζωντανή υπενθύμιση των σύνθετων γεωπολιτικών ζητημάτων στο Αιγαίο και των διαρκών προσπαθειών της χώρας να υπερασπιστεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα. Η απόφαση του 1931, παρότι φαινομενικά μια απλή διοικητική πράξη, έχει καταστεί ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα της εθνικής άμυνας και εξωτερικής πολιτικής.