Σαν σήμερα, 17 Οκτωβρίου 1933: Ο Άλμπερτ Αϊνστάιν φτάνει στις ΗΠΑ ως πρόσφυγας από τη ναζιστική Γερμανία
Σαν σήμερα, στις 17 Οκτωβρίου του 1933, ένα γεγονός με τεράστια συμβολική και επιστημονική σημασία έλαβε χώρα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Άλμπερτ Αϊνστάιν, ο πατέρας της σύγχρονης φυσικής και ο πιο διάσημος επιστήμονας στον κόσμο, έφτανε στην Αμερική ως πρόσφυγας, εγκαταλείποντας οριστικά τη ναζιστική Γερμανία. Η άφιξή του δεν ήταν μόνο η έναρξη ενός νέου κεφαλαίου στη ζωή του. Ήταν η απτή απόδειξη ότι η επιστήμη και η ελευθερία δεν μπορούν να συνυπάρξουν με την καταπίεση και τον φασισμό.
Η φυγή από το ναζιστικό σκοτάδι
Ο Αϊνστάιν, που είχε κερδίσει το βραβείο Νόμπελ το 1921 για τη θεωρία της σχετικότητας, ήταν ήδη παγκόσμιο πολιτιστικό είδωλο. Ωστόσο, η φήμη του δεν τον προστάτευσε από την άνοδο του Αδόλφου Χίτλερ στην εξουσία το 1933. Ως Εβραίος, φιλελεύθερος και ένθερμος υποστηρικτής του ειρηνισμού, ο Αϊνστάιν έγινε άμεσα στόχος του ναζιστικού καθεστώτος.
Οι Ναζί ανέστειλαν τις πολιτικές του ελευθερίες, τον απέκλεισαν από το να συνεχίσει τη διδασκαλία του στην Πρωσική Ακαδημία Επιστημών στο Βερολίνο και προχώρησαν ακόμα και στο κάψιμο των βιβλίων του. Ο ίδιος έμαθε ότι βρισκόταν σε λίστα δολοφονιών και ότι είχε τεθεί αμοιβή 5.000 δολαρίων για το κεφάλι του.
Ο Αϊνστάιν είχε εγκαταλείψει τη Γερμανία στα τέλη του 1932 για να επισκεφθεί το California Institute of Technology. Ενώ βρισκόταν στην Αμερική, αποφάσισε ότι δεν μπορούσε να επιστρέψει. «Όσο έχω επιλογή, θα ζω μόνο σε μια χώρα όπου η πολιτική ελευθερία, η ανοχή και η ισότητα όλων των πολιτών απέναντι στον νόμο είναι ο κανόνας», δήλωσε. Τον Μάρτιο του 1933, επιστρέφοντας στην Ευρώπη, παρέδωσε το γερμανικό του διαβατήριο στο προξενείο του Βελγίου, αποκηρύσσοντας επίσημα τη γερμανική του υπηκοότητα.
VIRAL
Ένα «Καταφύγιο» στο Πρίνστον
Ο Αϊνστάιν, έχοντας δεχτεί προσφορές από κορυφαία πανεπιστήμια όπως η Οξφόρδη, επέλεξε τελικά το Ινστιτούτο Προηγμένων Σπουδών (Institute for Advanced Study) στο Πρίνστον του Νιου Τζέρσεϊ. Ο διευθυντής του Ινστιτούτου, Abraham Flexner, ήταν αποφασισμένος να δημιουργήσει ένα καταφύγιο για τους κορυφαίους διανοούμενους του κόσμου, ελεύθερο από τις πολιτικές πιέσεις και τα διδακτικά καθήκοντα.
Για να προστατεύσει τον διάσημο επιστήμονα από την υστερία των μέσων ενημέρωσης και τους κινδύνους ασφαλείας, ο Flexner κανόνισε μια μυστική αποβίβαση. Στις 17 Οκτωβρίου 1933, ο Αϊνστάιν και η σύζυγός του, Έλσα, μεταφέρθηκαν κρυφά από το πλοίο SS Westerland με ρυμουλκό, παρακάμπτοντας τη φρενίτιδα των δημοσιογράφων στη Νέα Υόρκη.
Διαβάστε επίσης
Η άφιξή του στο Πρίνστον σηματοδότησε την αρχή της τελευταίας του περιόδου. Παρόλο που αρχικά η παραμονή του προοριζόταν να είναι προσωρινή, ο αυξανόμενος φασιστικός κίνδυνος στην Ευρώπη τον έπεισε να εγκατασταθεί μόνιμα. Το 1940, έλαβε την αμερικανική υπηκοότητα.
Ο Αϊνστάιν ως ακτιβιστής και πρόσφυγας
Στο Πρίνστον, ο Αϊνστάιν συνέχισε την έρευνά του για τη Ενοποιημένη Θεωρία Πεδίου (Unified Field Theory), αλλά η φήμη του ως πνευματικού πρόσφυγα τον ώθησε στον ενεργό ακτιβισμό. Χρησιμοποίησε τη φήμη του για να υποστηρίξει χιλιάδες άλλους Εβραίους πρόσφυγες που διέφευγαν από το ναζιστικό καθεστώς.
Είναι χαρακτηριστικό ότι, λίγο πριν την έναρξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Αϊνστάιν έγραψε την περίφημη επιστολή του στον Πρόεδρο Φραγκλίνο Ρούζβελτ, προτρέποντας τις ΗΠΑ να ξεκινήσουν την ανάπτυξη ατομικής βόμβας, φοβούμενος ότι η Γερμανία θα προλάβαινε.
Η 17η Οκτωβρίου 1933 δεν ήταν απλώς η άφιξη ενός επιστήμονα. Ήταν η στιγμή που η Αμερική κέρδισε έναν πνευματικό τιτάνα και η ναζιστική Γερμανία έχασε μια από τις μεγαλύτερες διάνοιες της εποχής της. Ο Αϊνστάιν έζησε στο Πρίνστον μέχρι τον θάνατό του το 1955, αφήνοντας πίσω του μια κληρονομιά που συνδυάζει την επιστημονική ιδιοφυΐα με την ακτιβιστική του δράση κατά του ρατσισμού και της καταπίεσης.
0 ΣΧΟΛΙΑ