Σαν σήμερα, 12 Δεκεμβρίου 1820: Οι Σουλιώτες επανέρχονται στην πατρίδα τους, μετά από συμφωνία με τον Αλή Πασά

Σαν σήμερα, στις 12 Δεκεμβρίου 1820, γράφτηκε μια από τις πιο απρόσμενες και στρατηγικά κρίσιμες σελίδες στην ιστορία των προεπαναστατικών χρόνων. Οι Σουλιώτες, μετά από δεκαοκτώ χρόνια σκληρής εξορίας και περιπλάνησης, επέστρεψαν θριαμβευτικά στην πατρίδα τους, το Σούλι, έχοντας συνάψει μια ιστορική και παράδοξη συμμαχία: συμμάχησαν με τον άλλοτε θανάσιμο εχθρό τους, τον πανίσχυρο πασά των Ιωαννίνων, Αλή Πασά, προκειμένου να πολεμήσουν τον κοινό τους εχθρό – την οθωμανική κεντρική εξουσία.

Αυτή η συμφωνία δεν ήταν απλώς μια πολιτική διευθέτηση, αλλά ένα κορυφαίο παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο οι Έλληνες επαναστάτες χειρίζονταν τις συμμαχίες τους την παραμονή της Επανάστασης. Ήταν η αναγκαστική σύμπραξη δύο θανάσιμων αντιπάλων, οι οποίοι συνειδητοποίησαν ότι, για να επιβιώσουν, έπρεπε να ενώσουν τις δυνάμεις τους ενάντια στον Σουλτάνο, Μαχμούτ Β΄.

Η εξορία και η επιστροφή: Μια εικοσαετία οδύνης

Η ιστορία των Σουλιωτών ήταν συνυφασμένη με τον πόλεμο εναντίον του Αλή Πασά. Μετά από χρόνια ηρωικής αντίστασης, το Σούλι είχε πέσει το 1803. Ακολούθησε το ολοκαύτωμα του Κουγκίου και ο θάνατος του Κίτσου Μπότσαρη, ενώ οι Σουλιώτες αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους, σκορπίζοντας σε διάφορες περιοχές: την Κέρκυρα, τα Επτάνησα, ακόμη και τη Χειμάρρα, διατηρώντας πάντα άσβεστη την επιθυμία για την επιστροφή και την εκδίκηση.

VIRAL

10 μονάδες κάτω: Το σοκαριστικό αποτέλεσμα δημοσκόπησης που έφερε νευρική κρίση στη Νέα Δημοκρατία

Ποια είναι η Γιου Τινγκ: Είναι η 50χρονη επιχειρηματίας η νεκρή της βαλίτσας στην Κυψέλη; – Ο σύζυγος, η εξαφάνιση και τα 500.000 ευρώ

Χριστίνα Σούζη: «Έρχεται κόλαση 44 βαθμών – Δείτε πότε και πού θα ψηθεί η χώρα!»

Τα χρόνια της εξορίας ήταν σκληρά, αλλά οι Σουλιώτες δεν έχασαν τη στρατιωτική τους ικανότητα. Πολλοί κατατάχθηκαν στα ρωσικά, γαλλικά (Τάγμα Αλβανών) και αργότερα στα βρετανικά σώματα των Ιονίων Νήσων, διατηρώντας έτσι την πολεμική τους αξία και πείρα.

Η πρόταση του εχθρού και η συμφωνία

Η δραματική αλλαγή ήρθε το καλοκαίρι του 1820. Ο Σουλτάνος, ενοχλημένος από την αυξανόμενη δύναμη και την ημιανεξάρτητη εξουσία του Αλή Πασά, αποφάσισε να τον εξοντώσει. Η Πύλη κήρυξε τον Αλή «φιρμανλί» (ένοχο προδοσίας) και έστειλε μεγάλη δύναμη, υπό τον Χουρσίτ Πασά, για να τον πολιορκήσει στα Ιωάννινα.

Ο Αλή Πασάς, αντιμέτωπος με την ολοκληρωτική καταστροφή, στράφηκε στους παλιούς του εχθρούς: τους Σουλιώτες και τους Έλληνες κλέφτες της περιοχής. Ήξερε ότι χρειαζόταν τη στρατιωτική τους ικανότητα και την άριστη γνώση του ορεινού εδάφους.

Οι Σουλιώτες, με επικεφαλής τους Μάρκο Μπότσαρη, Κίτσο Τζαβέλλα και Φώτο Τζαβέλλα, δέχτηκαν την πρόταση, θέτοντας όμως έναν απαράβατο όρο: την άμεση επιστροφή στο Σούλι.

Η συμφωνία επισφραγίστηκε τον Δεκέμβριο του 1820 και ήταν ρητή: Ο Αλής θα επέτρεπε στους Σουλιώτες να επιστρέψουν στην πατρίδα τους, θα τους παρείχε εφόδια και θα τους πλήρωνε για τις στρατιωτικές τους υπηρεσίες. Σε αντάλλαγμα, οι Σουλιώτες θα πολεμούσαν στο πλευρό του εναντίον του σουλτανικού στρατού.

Η επιστροφή στο Σούλι

Στις 12 Δεκεμβρίου 1820, οι πρώτες ομάδες Σουλιωτών, μετά από συμφωνία που θεωρήθηκε πολιτική πράξη υψηλής σκοπιμότητας, εισήλθαν στα χώματα της πατρίδας τους, γεγονός που προκάλεσε πανηγυρισμούς και αναπτέρωσε το ηθικό όλων των υπόδουλων Ελλήνων. Ο Αλή Πασάς, τηρώντας τη συμφωνία, τους παραχώρησε την κυριότητα του Σουλίου, το οποίο είχε χάσει δεκαετίες πριν.

Η συμμαχία αυτή είχε δύο τεράστιες συνέπειες:

• Στρατιωτική ενίσχυση του Αλή: Οι Σουλιώτες αποτέλεσαν έναν σημαντικό παράγοντα στην άμυνα του Αλή. Οι ικανότητές τους επέτρεψαν στον Πασά να αντέξει την πολιορκία του Χουρσίτ Πασά για πάνω από έναν χρόνο.
• Τόνωση του αγώνα: Η σύγκρουση μεταξύ του Αλή και του Σουλτάνου αποδυνάμωσε την οθωμανική κεντρική εξουσία στην Ήπειρο και τη Ρούμελη, αποσπώντας έναν τεράστιο στρατό του Σουλτάνου από τον Μοριά. Αυτή η εξέλιξη έδωσε το πολύτιμο χρονικό περιθώριο στη Φιλική Εταιρεία να προετοιμάσει και να κηρύξει την Ελληνική Επανάσταση τον Μάρτιο του 1821, βρίσκοντας μεγάλο μέρος των οθωμανικών δυνάμεων απασχολημένο στα Ιωάννινα.

Η συμμετοχή στον αγώνα κατά του Σουλτάνου και η απελευθέρωση

Οι Σουλιώτες κράτησαν τη συμφωνία. Συμμετείχαν σε μάχες κατά των σουλτανικών στρατευμάτων, αναδεικνύοντας ξανά τη φήμη τους ως άριστοι ορεινοί πολεμιστές. Η επιστροφή τους δεν κράτησε πολύ, καθώς μετά την κήρυξη της Επανάστασης, ο όρκος τους στον Αλή Πασά έληξε.

Πολύ γρήγορα, οι Σουλιώτες και άλλοι Έλληνες οπλαρχηγοί, όπως ο Γεώργιος Καραϊσκάκης και ο Οδυσσέας Ανδρούτσος, εγκατέλειψαν τη συμμαχία με τον Αλή και εντάχθηκαν στον αγώνα για την εθνική απελευθέρωση.

Η ημερομηνία της 12ης Δεκεμβρίου 1820, και η επιστροφή των Σουλιωτών, δεν σηματοδοτεί μόνο την δικαίωση ενός λαού, αλλά και τη στρατηγική ευφυΐα των υπόδουλων Ελλήνων να εκμεταλλευτούν τις ενδοοθωμανικές συγκρούσεις (όπως η Περίοδος των Πασαλικίων) για να προετοιμάσουν την εθνική τους εξέγερση. Χωρίς την πολιορκία των Ιωαννίνων που «κράτησε» τα οθωμανικά στρατεύματα, η έκβαση των πρώτων μηνών της Επανάστασης θα ήταν πολύ διαφορετική.

Η πράξη αυτή διδάσκει ότι στον πόλεμο και την πολιτική, οι συμμαχίες είναι συχνά ευκαιριακές – ο παλιός εχθρός μπορεί να γίνει ο σημερινός σύμμαχος, όταν εξυπηρετείται ένας ανώτερος στόχος.