Σαν σήμερα, 11 Δεκεμβρίου 1994: Η αρχή της κόλασης – Όταν ο Γέλτσιν διέταξε την εισβολή της Ρωσίας στην Τσετσενία

Πριν από ακριβώς 31 χρόνια, η Ρωσική Ομοσπονδία έδινε το σήμα για μια από τις πιο αιματηρές συγκρούσεις της σύγχρονης ευρωπαϊκής ιστορίας. Στις 11 Δεκεμβρίου 1994, ο Πρόεδρος Μπόρις Γέλτσιν διέταξε την εισβολή του ρωσικού στρατού στην αυτονομιστική δημοκρατία της Τσετσενίας, ξεκινώντας τον Πρώτο Πόλεμο της Τσετσενίας, μια σύγκρουση που θα άφηνε πίσω της δεκάδες χιλιάδες νεκρούς, θα δημιουργούσε έναν φαύλο κύκλο βίας και θα καθόριζε τις σχέσεις της Μόσχας με τις περιφερειακές εθνότητες για δεκαετίες.

Η πτώση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991 απελευθέρωσε δεκάδες εθνικές εντάσεις και αυτονομιστικές επιδιώξεις που επί δεκαετίες παρέμεναν καταπιεσμένες. Καμία από αυτές τις συγκρούσεις δεν υπήρξε τόσο βίαιη και καταστροφική για τη νέα Ρωσική Ομοσπονδία όσο ο αγώνας για τον έλεγχο της μικρής, αλλά στρατηγικής σημασίας, δημοκρατίας της Τσετσενίας (επίσημα, Τσετσενική Δημοκρατία της Ιτσκερίας).

Η ανακήρυξη ανεξαρτησίας και η κλιμάκωση

Το 1991, ο Τζοχάρ Ντουντάγιεφ, πρώην στρατηγός της Σοβιετικής Αεροπορίας, ανέλαβε την ηγεσία της Τσετσενίας και ανακήρυξε μονομερώς την ανεξαρτησία της από τη Ρωσική Ομοσπονδία. Η Μόσχα, υπό τον Πρόεδρο Μπόρις Γέλτσιν, αρνήθηκε κατηγορηματικά να αναγνωρίσει την απόσχιση. Για τη Ρωσία, η Τσετσενία δεν ήταν απλώς μια επαρχία: αποτελούσε κρίσιμο γεωπολιτικό κόμβο στον Καύκασο, με ζωτικής σημασίας πετρελαιαγωγούς και σιδηροδρομικές γραμμές να περνούν μέσα από την επικράτειά της. Η αποχώρησή της θα μπορούσε να δημιουργήσει προηγούμενο για άλλες ρωσικές δημοκρατίες, απειλώντας τη συνοχή ολόκληρης της Ομοσπονδίας.

VIRAL

10 μονάδες κάτω: Το σοκαριστικό αποτέλεσμα δημοσκόπησης που έφερε νευρική κρίση στη Νέα Δημοκρατία

Ποια είναι η Γιου Τινγκ: Είναι η 50χρονη επιχειρηματίας η νεκρή της βαλίτσας στην Κυψέλη; – Ο σύζυγος, η εξαφάνιση και τα 500.000 ευρώ

Χριστίνα Σούζη: «Έρχεται κόλαση 44 βαθμών – Δείτε πότε και πού θα ψηθεί η χώρα!»

O Μπόρις Γέλτσιν

Τα επόμενα τρία χρόνια χαρακτηρίστηκαν από πολιτική αστάθεια, ένοπλα επεισόδια και ανεπιτυχείς προσπάθειες του Γέλτσιν να ανατρέψει τον Ντουντάγιεφ μέσω μυστικών επιχειρήσεων και υποστήριξης σε εσωτερικούς αντιπάλους. Η τελική απόφαση για στρατιωτική παρέμβαση λήφθηκε μετά από την αποτυχία όλων των προσπαθειών αποκλιμάκωσης και της πλήρους απώλειας ελέγχου της περιοχής από τη Μόσχα.

Η απόφαση της εισβολής: 11 Δεκεμβρίου 1994

Στις 11 Δεκεμβρίου 1994, ο Μπόρις Γέλτσιν διέταξε επίσημα τις ρωσικές δυνάμεις να εισέλθουν στην Τσετσενία. Η επιχείρηση, η οποία ονομάστηκε «Επιχείρηση Αποκατάστασης της Συνταγματικής Τάξης», είχε ως στόχο την ταχεία κατάληψη της πρωτεύουσας, Γκρόζνι, και την αποκατάσταση της ρωσικής εξουσίας μέσα σε λίγες ημέρες.

Ο ρωσικός στρατός, ωστόσο, βρισκόταν σε κακή κατάσταση μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης. Ήταν υποχρηματοδοτούμενος, υστερούσε σε συντονισμό και οι στρατιώτες ήταν συχνά άπειροι. Αντίθετα, οι Τσετσένοι αντάρτες, αν και πολύ λιγότεροι, ήταν εξαιρετικά κινητοποιημένοι, γνώριζαν άριστα το έδαφος και μάχονταν για την ανεξαρτησία τους.

Η καταστροφή του Γκρόζνι και η αναπάντεχη αντίσταση

Αυτό που η Μόσχα περίμενε να είναι μια σύντομη επιχείρηση, εξελίχθηκε σε μια πολύχρονη, αιματηρή σφαγή. Η μάχη για το Γκρόζνι στα τέλη Δεκεμβρίου 1994 και τον Ιανουάριο του 1995 υπήρξε ένα από τα πιο πικρά παραδείγματα αστικού πολέμου μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

• Ρωσικές απώλειες: Τα ρωσικά τεθωρακισμένα και οι μονάδες πεζικού υπέστησαν τρομακτικές απώλειες στην πόλη. Οι Τσετσένοι χρησιμοποίησαν αποτελεσματικά τις τακτικές του ανταρτοπόλεμου και τις γνώσεις τους για το αστικό περιβάλλον, μετατρέποντας τους ρωσικούς σχηματισμούς σε εύκολο στόχο.
• Ανθρωπιστική καταστροφή: Η ρωσική απάντηση ήταν αδυσώπητη και περιελάμβανε εκτεταμένους βομβαρδισμούς πυροβολικού και αεροπορικές επιθέσεις. Το Γκρόζνι ισοπεδώθηκε, μετατρεπόμενο σε ερείπια.

Ο Πρώτος Πόλεμος της Τσετσενίας (1994-1996) δεν έληξε με μια καθαρή ρωσική νίκη. Αντιθέτως, κατέληξε στην Συνθήκη του Χασαβιούρτ το 1996, η οποία ουσιαστικά αναγνώριζε την ντε φάκτο ανεξαρτησία της Τσετσενίας, μια ταπεινωτική αποτυχία για τον ρωσικό στρατό και την κυβέρνηση Γέλτσιν.

Η κληρονομιά της βίας και ο δεύτερος πόλεμος

Ο Πρώτος Πόλεμος της Τσετσενίας άφησε πίσω του δεκάδες χιλιάδες νεκρούς (μεταξύ 40.000 και 100.000, κυρίως άμαχους), εδραίωσε τον φαύλο κύκλο της βίας και ριζοσπαστικοποίησε τις τσετσενικές δυνάμεις, ενισχύοντας τα ισλαμιστικά στοιχεία.

Η στρατιωτική εισβολή της 11ης Δεκεμβρίου 1994, λειτούργησε ως η απαρχή μιας κλιμακούμενης κρίσης που οδήγησε αναπόφευκτα στον Δεύτερο Πόλεμο της Τσετσενίας (1999-2009). Ο Δεύτερος Πόλεμος, που ξεκίνησε μετά από μια σειρά βομβιστικών επιθέσεων στη Ρωσία και υπό την ηγεσία του τότε Πρωθυπουργού Βλαντιμίρ Πούτιν, ήταν πολύ πιο συστηματικός και βίαιος, με αποτέλεσμα την τελική υποταγή της δημοκρατίας στον ρωσικό έλεγχο, αν και με βαρύ τίμημα σε ανθρώπινες ζωές και πολιτικές ελευθερίες.