Σαν σήμερα, 10 Οκτωβρίου 1935: Η μέρα που η Δημοκρατία «έσβησε» – Το πραξικόπημα του Κονδύλη
Σαν σήμερα, πριν από 90 χρόνια, η Ελλάδα ξύπνησε σε ένα διαφορετικό πολιτικό τοπίο. Ένα στρατιωτικό πραξικόπημα, οργανωμένο από φιλοβασιλικούς αξιωματικούς με επικεφαλής τον Γεώργιο Κονδύλη, κατέλυσε το δημοκρατικό πολίτευμα και ανέτρεψε την εκλεγμένη κυβέρνηση του Παναγή Τσαλδάρη. Αυτή η πράξη σηματοδότησε την αρχή μιας σκοτεινής περιόδου για τη χώρα, ανοίγοντας τον δρόμο για την επιστροφή της μοναρχίας.
Το κίνημα της 10ης Οκτωβρίου 1935 δεν ήταν ένα τυχαίο γεγονός, αλλά η κορύφωση μιας έντονης πολιτικής πόλωσης που ταλανιζόταν η Ελλάδα. Η περίοδος του Μεσοπολέμου χαρακτηριζόταν από την άγρια αντιπαράθεση μεταξύ των βενιζελικών και των αντιβενιζελικών παρατάξεων, μια διαμάχη που δεν περιοριζόταν στο πολιτικό πεδίο, αλλά είχε επεκταθεί μέχρι και στον στρατό.
Το παρασκήνιο του πραξικοπήματος
Η κυβέρνηση του Παναγή Τσαλδάρη, του ηγέτη του Λαϊκού Κόμματος, βρισκόταν στην εξουσία από το 1933. Ο Τσαλδάρης, αν και φιλοβασιλικός, προσπαθούσε να διατηρήσει μια συγκρατημένη στάση, δείχνοντας σεβασμό στο δημοκρατικό πολίτευμα. Ωστόσο, η στάση αυτή δεν ικανοποιούσε τους πιο ακραίους φιλοβασιλικούς κύκλους.
Τον Μάρτιο του 1935, ένα αποτυχημένο βενιζελικό κίνημα με επικεφαλής τον Νικόλαο Πλαστήρα, ενέτεινε την πολιτική κρίση. Η αποτυχία του κινήματος έδωσε την ευκαιρία στους φιλοβασιλικούς να κάνουν μαζικές εκκαθαρίσεις στις τάξεις των ενόπλων δυνάμεων, απομακρύνοντας τους δημοκρατικούς αξιωματικούς και ενισχύοντας τη δική τους θέση. Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο Γεώργιος Κονδύλης, ένας φιλόδοξος στρατιωτικός και αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Τσαλδάρη, είδε την ευκαιρία να αναλάβει δράση.
VIRAL
Ο Κονδύλης, μαζί με τους ανώτατους αξιωματικούς Αλέξανδρο Παπάγο, Γεώργιο Ρέππα και Δημήτριο Οικονόμου, οργάνωσε το πραξικόπημα με σαφή σκοπό: την ανατροπή της κυβέρνησης και την επαναφορά της μοναρχίας.
Η κατάλυση του δημοκρατικού πολιτεύματος
Η 10η Οκτωβρίου 1935 ήταν μια συνηθισμένη μέρα μέχρι το μεσημέρι, όταν οι πραξικοπηματίες ξεκίνησαν την επιχείρησή τους. Οι στρατιωτικές δυνάμεις περικύκλωσαν τη Βουλή και απαίτησαν την παραίτηση της κυβέρνησης Τσαλδάρη. Αντιμέτωπος με το τελεσίγραφο, ο Τσαλδάρης, αφού συγκάλεσε Υπουργικό Συμβούλιο, αποφάσισε να συμμορφωθεί και υπέβαλε την παραίτησή του.
Διαβάστε επίσης
Αμέσως μετά, η επαναστατική επιτροπή, υπογράφοντας ως Παπάγος, Οικονόμου, Ρέππας, εξέδωσε ανακοίνωση, η οποία έκανε λόγο για «επαναστατική εκτροπή» και καλούσε τον Γεώργιο Κονδύλη να σχηματίσει νέα κυβέρνηση. Ο Κονδύλης ανέλαβε επίσημα την προεδρία της κυβέρνησης και παράλληλα την Αντιβασιλεία, καταλύοντας το Σύνταγμα του 1927 και επιβάλλοντας στρατιωτικό νόμο.
Η παλινόρθωση της μοναρχίας και η δικτατορία
Η πρώτη και πιο σημαντική ενέργεια της κυβέρνησης Κονδύλη ήταν η διενέργεια ενός δημοψηφίσματος στις 3 Νοεμβρίου 1935. Το δημοψήφισμα, το οποίο έγινε υπό την πίεση του στρατιωτικού νόμου και με την αποχή της βενιζελικής παράταξης, ήταν ουσιαστικά στημένο. Το 97,8% των ψηφισάντων τάχθηκε υπέρ της επιστροφής της μοναρχίας, ένα αποτέλεσμα που νομιμοποίησε την επαναφορά του Γεωργίου Β’ στον ελληνικό θρόνο.
Ο βασιλιάς Γεώργιος Β’ επέστρεψε στην Ελλάδα στις 25 Νοεμβρίου 1935, μετά από 11 χρόνια εξορίας. Ωστόσο, ο «πρωταγωνιστής» της παλινόρθωσής του, Γεώργιος Κονδύλης, δεν έμεινε στην εξουσία για πολύ. Ο βασιλιάς, θέλοντας να απεμπλακεί από τον Κονδύλη, του αφαίρεσε την εξουσία και ανέθεσε τον σχηματισμό κυβέρνησης στον Κωνσταντίνο Δεμερτζή.
Το πραξικόπημα της 10ης Οκτωβρίου 1935 και η επακόλουθη παλινόρθωση της μοναρχίας αποτέλεσαν ένα από τα πιο κρίσιμα γεγονότα της ελληνικής ιστορίας του 20ου αιώνα. Ήταν η τελευταία πράξη μιας μακροχρόνιας διαμάχης που οδήγησε τη χώρα στην δικτατορία του Ιωάννη Μεταξά την επόμενη χρονιά, καθώς η πολιτική αστάθεια και οι εμφύλιες διαμάχες δεν είχαν τέλος.
0 ΣΧΟΛΙΑ