Σαν σήμερα, 04 Νοεμβρίου 1996: Η μαύρη νύχτα του Αιγαίου – Η πυραυλάκατος «Κωστάκος» και το τραγικό δυστύχημα της Σάμου

Σαν σήμερα, στις 4 Νοεμβρίου του 1996, η Ελλάδα βίωσε ένα από τα πιο τραγικά και απρόσμενα δυστυχήματα στη σύγχρονη ιστορία του Πολεμικού Ναυτικού. Στο βορειοανατολικό άκρο της Σάμου, ανοιχτά του ακρωτηρίου του Αγίου Κωνσταντίνου, στη θαλάσσια περιοχή «Αυλάκια», το επιβατηγό πλοίο «Σάμαινα» διεμβόλισε με σφοδρότητα την πυραυλάκατο «Κωστάκος» (Ρ-25). Η σύγκρουση ήταν τόσο βίαιη που το πολεμικό σκάφος βυθίστηκε σχεδόν αμέσως, οδηγώντας στον θάνατο τέσσερα μέλη του πληρώματος.

Το χρονικό της μοιραίας συνάντησης

Ήταν απόγευμα, γύρω στις 6:35 μ.μ., όταν συνέβη η τραγωδία. Το επιβατηγό-οχηματαγωγό πλοίο «Σάμαινα» (τύπου Ε/Γ-Ο/Γ) εκτελούσε το τακτικό του δρομολόγιο από το Βαθύ της Σάμου με πλώρη προς το Καρλόβασι, ενώ η θάλασσα ήταν ήσυχη.

Την ίδια ώρα, η πυραυλάκατος «Κωστάκος», τύπου Combattante IIIb, βρισκόταν στην περιοχή, συμμετέχοντας σε διακλαδική άσκηση του Πολεμικού Ναυτικού, πιθανότατα στο πλαίσιο της άσκησης «Παρμενίων ’96». Σύμφωνα με μαρτυρίες, το πολεμικό πλοίο κινούνταν σε κατάσταση πλήρους συσκότισης λόγω της συμμετοχής του σε άσκηση νυχτερινού αιφνιδιασμού.

VIRAL

Σοκ στην υπόθεση του Πολωνού καθηγητή: Αυτοκτόνησε στις φυλακές η πρώην σύζυγος και ηθική αυτουργός στη δολοφονία

Σπαραγμός στην Καλαμάτα: Τα δύο κοριτσάκια ζωγράφισαν τη μητέρα τους μετά τη δολοφονία – Τα σκίτσα που σοκάρουν

«Τι σου έκανα και με σπρώχνεις έτσι;» – Γείτονας καταγράφει τον καβγά ζευγαριού σε πολυκατοικία και φέρνει μνήμες… Καλαμάτας

Ο σφοδρός εμβολισμός από το «Σάμαινα» συνέβη ανάμεσα στη μέση και την πρύμνη του «Κωστάκος». Η πυραυλάκατος, η οποία ήταν κατασκευασμένη κυρίως από αλουμίνιο για να είναι ελαφρύτερη και να αναπτύσσει μεγάλη ταχύτητα, κόπηκε στα δύο και βυθίστηκε μέσα σε περίπου 10 λεπτά.

Ο τραγικός απολογισμός και η διάσωση

Στο πολεμικό σκάφος επέβαιναν 38 μέλη του πληρώματος. Οι απώλειες ήταν τέσσερις: ένας ανθυπασπιστής και τρεις κελευστές, οι οποίοι μάλιστα αναφέρεται ότι έκαναν το πρώτο τους ταξίδι. Οι νεκροί ήταν ο Ανθυπασπιστής Κανέλλος Κοκκίνης και οι κελευστές Απόστολος Ασπρογέρακας, Βασίλειος Μαυρογιώργος και Γεώργιος Νεκτάριος Αναδρανισιάκης.

Οι υπόλοιποι 34 αξιωματικοί και υπαξιωματικοί της πυραυλακάτου περισυνελέγησαν άμεσα από τις σωσίβιες λέμβους που έριξε στη θάλασσα το επιβατηγό πλοίο «Σάμαινα». Στην περιοχή έσπευσαν αμέσως σκάφη του Πολεμικού Ναυτικού και αλιευτικά, στήνοντας μια μεγάλη επιχείρηση ανεύρεσης.

Είναι αξιοσημείωτο ότι ο πλοίαρχος του «Σάμαινα», τηρώντας τους κανόνες εμβολισμού, δεν έδωσε εντολή αποκόλλησης του πλοίου, δίνοντας έτσι πολύτιμο χρόνο στη διάσωση των υπολοίπων μελών του πληρώματος του πολεμικού. Οι ζημιές στο επιβατηγό ήταν ελάχιστες, αλλά η σύγκρουση τρομοκράτησε τους επιβάτες.

Το πόρισμα και οι ευθύνες

Η ναυτική τραγωδία προκάλεσε έντονα ερωτηματικά για τα αίτια της σύγκρουσης σε μια ήσυχη θάλασσα. Το πόρισμα της Επιτροπής Πραγματογνωμόνων του Πολεμικού Ναυτικού έριξε ευθύνες και στις δύο πλευρές.

• Ευθύνες στο «Σάμαινα»: Αφορούσαν κυρίως την πρόκληση της σύγκρουσης.
• Ευθύνες στο «Κωστάκος»: Αφορούσαν τη μη αποφυγή του εμβολισμού.

Ειδικότερα, οι ευθύνες στο πολεμικό πλοίο επιρρίφθηκαν στον Σημαιοφόρο που εκτελούσε καθήκοντα αξιωματικού φυλακής στη γέφυρα. Εκτιμήθηκε ότι δεν αντιλήφθηκε έγκαιρα την αλλαγή πλεύσης του «Σάμαινα», καθώς έδινε προτεραιότητα στον έλεγχο διά του ραντάρ της απόστασης από την ακτή (λόγω των βράχων) και δεν παρέμεινε στην εξωτερική γέφυρα. Επιπλέον, του επιρρίφθηκαν ευθύνες επειδή δεν άναψε τα πλοϊκά φώτα της πυραυλακάτου, ούτε ειδοποίησε το «Σάμαινα» για την παρουσία του.

Η πυραυλάκατος «Κωστάκος», που είχε ενταχθεί σε υπηρεσία το 1980, ανελκύστηκε στις 15 Μαρτίου 1997, αλλά η επισκευή και επανενεργοποίησή της κρίθηκαν ασύμφορες, με το κόστος του σκάφους και του οπλισμού του (αξίας 20 δισεκατομμυρίων δραχμών τότε) να έχει καταστραφεί.

Η 4η Νοεμβρίου 1996 παραμένει μια θλιβερή επέτειος για το Πολεμικό Ναυτικό, υπενθυμίζοντας τους κινδύνους που κρύβει η θάλασσα, ακόμη και σε καιρό ειρήνης.