Σαν σήμερα, 04 Φεβρουαρίου 1943: Εκτελείται από τους Γερμανούς ο Κώστας Περρίκος, αξιωματικός της πολεμικής αεροπορίας

Το ημερολόγιο έγραφε 4 Φεβρουαρίου 1943. Η Αθήνα βρισκόταν βυθισμένη στον βαρύ χειμώνα της Κατοχής, ανάμεσα στην πείνα, τον φόβο και την απόλυτη παγωνιά της ναζιστικής μπότας. Εκείνο το πρωινό, στον τοίχο του Σκοπευτηρίου της Καισαριανής, η γερμανική ομοβροντία έκοψε το νήμα της ζωής ενός ανθρώπου που λίγους μήνες πριν είχε καταφέρει το αδιανόητο: να κάνει την καρδιά του Γ΄ Ράιχ στην Ελλάδα να «ραγίσει» από μια έκρηξη που ακούστηκε σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ο Κώστας Περρίκος, ο αεροπόρος που δεν δέχτηκε ποτέ να μείνει στο έδαφος όσο η πατρίδα του ήταν αιχμάλωτη, έπεφτε νεκρός, αφήνοντας πίσω του μια παρακαταθήκη που ακόμα και σήμερα, 83 χρόνια μετά, προκαλεί δέος και συγκίνηση.

Ο αξιωματικός που δεν «χώραγε» σε καλούπια

Γεννημένος στην Καλλιμασιά της Χίου το 1905, ο Περρίκος δεν ήταν ένας συνηθισμένος στρατιωτικός. Ήταν μια φύση ανήσυχη, ένας άνθρωπος των γραμμάτων και της δράσης ταυτόχρονα. Αξιωματικός της Πολεμικής Αεροπορίας, είχε απομακρυνθεί από το σώμα το 1935 λόγω των δημοκρατικών του πεποιθήσεων, όμως το πάθος του για την ελευθερία δεν καταλάγιασε ποτέ. Όταν οι Γερμανοί μπήκαν στην Αθήνα, εκείνος δεν επέλεξε τη σιωπή ή τη συνθηκολόγηση. Μαζί με μια ομάδα ρομαντικών αλλά αποφασισμένων νέων, ίδρυσε την ΠΕΑΝ (Πανελλήνιος Ένωση Αγωνιζόμενων Νέων), μια οργάνωση που έμελλε να γράψει την πιο λαμπρή σελίδα της αστικής αντίστασης στην κατεχόμενη πρωτεύουσα.

Η ΠΕΑΝ δεν διέθετε τα χιλιάδες μέλη άλλων οργανώσεων, είχε όμως κάτι εξίσου ισχυρό: την ορμή της νιότης και την εφευρετικότητα της απόγνωσης. Ο Περρίκος, ως αρχηγός, κατάλαβε νωρίς ότι ο αγώνας στην Αθήνα δεν έπρεπε να είναι μόνο δολιοφθορές σε αποθήκες, αλλά και πλήγματα στο ηθικό του εχθρού και των συνεργατών του. Και ο μεγαλύτερος στόχος εκείνης της εποχής δεν ήταν άλλος από το κτίριο της ΕΣΠΟ.

Η ανατίναξη του κτιρίου της ΕΣΠΟ από την ΠΕΑΝ

Η ανατίναξη που διέλυσε τα όνειρα των Ελλήνων Ναζί

Η ΕΣΠΟ (Εθνική Σοσιαλιστική Πατριωτική Οργάνωση) ήταν μια πληγή στο σώμα της Αθήνας. Στεγαζόταν στη γωνία των οδών Πατησίων και Γλάδστωνος και αποτελούσε το κέντρο των Ελλήνων συνεργατών των Ναζί, οι οποίοι προσπαθούσαν να στρατολογήσουν νέους για να πολεμήσουν στο Ανατολικό Μέτωπο στο πλευρό των Γερμανών. Ο Περρίκος ήξερε ότι αν η ΕΣΠΟ πετύχαινε τον σκοπό της, η Ελλάδα θα λεκιαζόταν με μια ανεξίτηλη ντροπή. Η απόφαση πάρθηκε: το κτίριο έπρεπε να ισοπεδωθεί.

VIRAL

Καθεστώς μαφίας σε χωριό στην Μεσσηνία: «Μας αφήναν χωρίς νερό, έβαζαν φωτιές…» – Συγκλονίζουν οι κάτοικοι [βίντεο]

Τρόμος στην Κυψέλη: Ο χρόνος και ο μηχανισμός θανάτου της γυναίκας – Μεταφέρθηκε η βαλίτσα με την σορό στο σημείο; [βίντεο]

Συναγερμός στην Ημαθία: Ανησυχία για την εξαφάνιση της 15χρονης Ραφαέλλας – Εκδόθηκε missing alert

Το μεσημέρι της 20ής Σεπτεμβρίου 1942, μια μικρή ομάδα της ΠΕΑΝ, με τον Περρίκο επικεφαλής και την ηρωική Ιουλία Μπίμπα να μεταφέρει τα εκρηκτικά μέσα σε μια τσάντα με χόρτα, πλησίασε τον στόχο. Η έκρηξη που ακολούθησε ήταν τρομακτική. Το τετραώροφο κτίριο κατέρρευσε, παρασύροντας στον θάνατο δεκάδες στελέχη της ΕΣΠΟ και προκαλώντας σοκ στη γερμανική διοίκηση. Ήταν το μεγαλύτερο σαμποτάζ που είχε συμβεί μέχρι τότε σε ολόκληρη την κατεχόμενη Ευρώπη μέσα σε αστικό κέντρο. Η ΕΣΠΟ διαλύθηκε οριστικά και κανένας Έλληνας δεν στάλθηκε ποτέ να πολεμήσει για τον Χίτλερ.

Η προτομή που θυμίζει στους περαστικούς το όνομα του αεροπόρου που έγινε εκρηκτική δύναμη ελευθερίας

Η προδοσία και το περήφανο τέλος

Η επιτυχία της ΠΕΑΝ ήταν τόσο μεγάλη που οι Γερμανοί κινητοποίησαν κάθε διαθέσιμο μέσο για να εντοπίσουν τους δράστες. Τελικά, η λύση για τους κατακτητές ήρθε από το «εσωτερικό». Ένας προδότης, ο χωροφύλακας Πολύκαρπος Νταλιάνης, έναντι 300 χρυσών λιρών, κατέδωσε την ηγεσία της οργάνωσης. Ο Περρίκος συνελήφθη τον Νοέμβριο του 1942 σε ένα σπίτι στην Καλλιθέα.

Στα κρατητήρια της Γκεστάπο και αργότερα στις φυλακές Αβέρωφ, ο Περρίκος υπέστη φρικτά βασανιστήρια. Δεν λύγισε στιγμή. Στη δίκη που ακολούθησε, ανέλαβε πλήρως την ευθύνη, προσπαθώντας να σώσει τους συνεργάτες του. Η απόφαση ήταν προδιαγεγραμμένη: θάνατος. Λίγο πριν την εκτέλεση, έγραψε ένα συγκλονιστικό γράμμα στα τρία του παιδιά, ζητώντας τους να αγαπούν την πατρίδα και να μην κρατούν κακία στους ανθρώπους, ακόμα και σε αυτούς που τον οδήγησαν στο εκτελεστικό απόσπασμα.

Το πρωινό της 4ης Φεβρουαρίου, ο Κώστας Περρίκος στάθηκε όρθιος μπροστά στις κάννες. Αρνήθηκε να του δέσουν τα μάτια. Ήθελε να βλέπει τον αττικό ουρανό, τον ουρανό που τόσο αγάπησε ως πιλότος, την ώρα που θα περνούσε στην αιωνιότητα. Με τη φωνή του να αντηχεί «Ζήτω η Ελλάς», έγινε ο φάρος μιας γενιάς που αρνήθηκε να σκύψει το κεφάλι.

Σήμερα, στην καρδιά της Αθήνας, στη Γλάδστωνος, μια προτομή θυμίζει στους περαστικούς το όνομα του αεροπόρου που έγινε εκρηκτική δύναμη ελευθερίας. Ο Περρίκος δεν εκτελέστηκε απλώς, «πέταξε» για τελευταία φορά, πάνω από τις μικρότητες και τον φόβο, αφήνοντας πίσω του μια πόλη που, χάρη στη δική του θυσία, άρχισε να πιστεύει ότι το σκοτάδι μπορεί, τελικά, να νικηθεί.