Σαν σήμερα, 03 Νοεμβρίου 1507: Η αθάνατη γοητεία της Λίζα Γκεραρντίνι – Το αίνιγμα που γέννησε τη «Μόνα Λίζα»

Σαν σήμερα, στις 3 Νοεμβρίου του 1507, γράφτηκε μια συμφωνία που θα έθετε τις βάσεις για τη δημιουργία του πιο διάσημου πίνακα στην ιστορία της τέχνης. Ο Φραντσέσκο ντελ Τζιοκόντο, ένας εύπορος έμπορος μεταξιού και υφάσματος από τη Φλωρεντία, ανέθεσε στον Λεονάρντο ντα Βίντσι να ζωγραφίσει το πορτρέτο της συζύγου του, Λίζα Γκεραρντίνι. Αυτή η παραγγελία, που προοριζόταν να κοσμήσει το νέο τους σπίτι και να γιορτάσει τη γέννηση του δεύτερου γιου τους, Αντρέα, έγινε το «όχημα» για να γεννηθεί η «Μόνα Λίζα» ή «Τζοκόντα», το αριστούργημα που θα μείνει στην ιστορία ως το σύμβολο της αινιγματικής θηλυκότητας.

Η Φλωρεντινή ζωή και η παραγγελία ενός εμπόρου

Η Λίζα Γκεραρντίνι γεννήθηκε στη Φλωρεντία και παντρεύτηκε τον Φραντσέσκο ντελ Τζιοκόντο στην εφηβεία της. Η ζωή της ήταν αυτή μιας γυναίκας της μεσαίας τάξης, άνετη και συνηθισμένη για την εποχή της. Ο σύζυγός της ήταν ένας επιτυχημένος έμπορος, ο οποίος αργότερα έγινε τοπικός αξιωματούχος, διατηρώντας στενές σχέσεις με την οικογένεια των Μεδίκων.

Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι, ο οποίος εκείνη την εποχή διέμενε στη Φλωρεντία, ήταν ένας ήδη καταξιωμένος καλλιτέχνης, αλλά και ένας πολυμαθής με τεράστια ενδιαφέροντα στην επιστήμη και τη μηχανική. Ο Φραντσέσκο ντελ Τζιοκόντο, επιθυμώντας ένα έργο που θα τιμούσε τη σύζυγό του, μίσθωσε τις υπηρεσίες του μεγάλου μετρ.

Ο Λεονάρντο θεωρείται ότι άρχισε να ζωγραφίζει την προσωπογραφία της Λίζα περίπου το 1503, και παρόλο που ο πίνακας παραδόθηκε στον Φραντσέσκο, ο ζωγράφος συνέχισε να τον δουλεύει κατά διαστήματα μέχρι το 1517. Η σχολαστική προσέγγιση του Λεονάρντο στην τέχνη, σε συνδυασμό με την επιθυμία του για την τελειότητα, καθιστούν το ακριβές χρονοδιάγραμμα της δημιουργίας του πίνακα ένα από τα πολλά μυστήρια που τον περιβάλλουν.

VIRAL

Η «κατάρα» που διέλυσε την οικογένεια Σεργιανόπουλου: Πέθαναν όλοι του οι συγγενείς μετά την δολοφονία του – Μάνα και αδελφή του την ίδια μέρα!

Μεγάλες αλήθειες από μία απλή κοπέλα για το κέρατο και τις γυναικοκτονίες 

Γυναικοκτονία στην Καλαμάτα: Η ανατριχιαστική απόπειρα «ξεπλύματος» του δολοφόνου – Όταν η υπεράσπιση γίνεται «ύβρις» προς το θύμα

Η τεχνική της αθανασίας: Sfumato και το άθικτο χαμόγελο

Αυτό που μετέτρεψε το πορτρέτο της Λίζα σε ένα παγκόσμιο σύμβολο δεν ήταν μόνο η ταυτότητα του μοντέλου, αλλά η τεχνική ιδιοφυΐα του Λεονάρντο. Ο πίνακας, μια ελαιογραφία σε ξύλο λεύκης, είναι ένα κλασικό αναγεννησιακό δείγμα που χρησιμοποιεί την τεχνική του σφουμάτο (sfumato).

Το σφουμάτο, που σημαίνει «σκιαγράφηση» ή «θολάδα», είναι η τεχνική του να μην χρησιμοποιεί ορατά περιγράμματα, αλλά να δημιουργεί μια απαλή συγχώνευση χρωμάτων και τόνων, με αποτέλεσμα η μορφή να φαίνεται ότι αναδύεται μέσα από μια ελαφριά ομίχλη. Αυτή η απαλή μετάβαση είναι ιδιαίτερα εμφανής στις γωνίες του στόματος και των ματιών της Λίζα, δημιουργώντας ένα διφορούμενο και αινιγματικό χαμόγελο.

Ερευνητές έχουν διαπιστώσει ότι ο Λεονάρντο χρησιμοποίησε ένα έξυπνο οπτικό κόλπο: το σχήμα του στόματος φαίνεται να αλλάζει ανάλογα με την οπτική γωνία του θεατή. Αν κάποιος κοιτάξει απευθείας το στόμα, αυτό φαίνεται να έχει κατεύθυνση προς τα κάτω, ενώ αν το βλέμμα «περιπλανηθεί» σε άλλα σημεία του προσώπου, το στόμα φαίνεται να παίρνει κατεύθυνση προς τα πάνω. Αυτή η οπτική ψευδαίσθηση ονομάστηκε από τους ερευνητές «το άθικτο χαμόγελο», καθώς εξαφανίζεται μόλις ο θεατής προσπαθήσει να το δει απευθείας.

Το μυστήριο του πορτρέτου και η κλοπή

Παρόλο που η ταυτότητα της Λίζα Γκεραρντίνι ως μοντέλου είναι πλέον ευρέως αποδεκτή, ο πίνακας εξακολουθεί να περιβάλλεται από μυστήριο. Η απουσία φρυδιών και βλεφαρίδων, για παράδειγμα, αποτέλεσε επί χρόνια θέμα συζήτησης, με σύγχρονες τεχνικές ανάλυσης να υποδεικνύουν ότι τα χαρακτηριστικά αυτά υπήρχαν αρχικά, αλλά εξαφανίστηκαν λόγω υπερβολικού καθαρισμού με την πάροδο του χρόνου.

Η φήμη του πίνακα εκτοξεύθηκε στα ύψη όταν, στις 21 Αυγούστου του 1911, η Μόνα Λίζα κλάπηκε από το Μουσείο του Λούβρου. Ο κλέφτης, ο Ιταλός τεχνίτης Βιντσέντζο Περούτζια, ο οποίος πίστευε ότι ο πίνακας ανήκε στην Ιταλία, έκρυψε το έργο για δύο χρόνια. Η κλοπή αυτή προκάλεσε παγκόσμια υστερία και έντονο ενδιαφέρον, καθιστώντας τη Μόνα Λίζα μια παγκοσμίως αναγνωρίσιμη εικόνα.

Σήμερα, η Μόνα Λίζα, ανήκοντας στο Γαλλικό Κράτος, φυλάσσεται με υψίστη ασφάλεια στο Μουσείο του Λούβρου. Το πορτρέτο της Λίζα Γκεραρντίνι, που ξεκίνησε ως μια παραγγελία ενός εύπορου εμπόρου, μετατράπηκε στο πλέον αναγνωρίσιμο έργο τέχνης στον κόσμο, ένα σύμβολο της διαχρονικής ομορφιάς, της μυστηριώδους ύπαρξης και της αινιγματικής γοητείας.