Ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος ξεκίνησε και τελείωσε την ίδια μέρα: Από τη δολοφονία στο Σαράγεβο στη συνθήκη των Βερσαλλιών

Ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος υπήρξε μία από τις πλέον καταστροφικές συγκρούσεις στη σύγχρονη ιστορία. Οι δύο αντίπαλες συμμαχίες, οι Δυνάμεις της Αντάντ και οι Κεντρικές Δυνάμεις, βρέθηκαν αντιμέτωπες σε έναν πόλεμο που άφησε ανεξίτηλο το σημάδι του.

Περίπου δέκα εκατομμύρια στρατιώτες έχασαν τη ζωή τους, με τις τεράστιες απώλειες να αποδίδονται, εν μέρει, στην εισαγωγή νέων όπλων, όπως τα πολυβόλα και τα χημικά όπλα. Παράλληλα, η αδυναμία των στρατιωτικών ηγετών να προσαρμόσουν τις τακτικές τους στη μηχανοποιημένη φύση του πολέμου επιδείνωσε τις συνθήκες. Η στρατηγική της φθοράς, ιδιαίτερα στο δυτικό μέτωπο, κόστισε τη ζωή σε εκατοντάδες χιλιάδες στρατιώτες, με ένα υπερόπλο να κρίνει τον Πόλεμο.

Οι απώλειες αμάχων, αν και δεν καταγράφηκαν επίσημα κατά τη διάρκεια του πολέμου, υπολογίζονται από τους μελετητές σε τουλάχιστον δεκατρία εκατομμύρια. Πολλοί από αυτούς χάθηκαν είτε άμεσα από τις συγκρούσεις είτε έμμεσα λόγω των συνεπειών του πολέμου. Εκατομμύρια άνθρωποι ξεριζώθηκαν ή εξαναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους σε όλη την Ευρώπη και τη Μικρά Ασία.

Οι υλικές ζημιές ήταν εξίσου καταστροφικές. Οι συγκρούσεις κατέστρεψαν περιουσίες και υποδομές σε πολλές περιοχές, με τη Γαλλία, το Βέλγιο, την Πολωνία και τη Σερβία να υφίστανται τις βαρύτερες συνέπειες, καθώς εκεί σημειώθηκαν οι πιο σφοδρές μάχες. Ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος άφησε πίσω του μια κληρονομιά απώλειας, καταστροφής και αλλαγών, που διαμόρφωσαν βαθιά την πορεία της παγκόσμιας ιστορίας.

VIRAL

«Κοιτάζει τα ραδίκια ανάποδα»: Η αποκρουστική ρητορική μίσους που ξεπλένει τη γυναικοκτονία στην Καλαμάτα προκαλεί οργή!

Μεγάλες αλήθειες από μία απλή κοπέλα για το κέρατο και τις γυναικοκτονίες 

Ανησυχία στην Εύβοια: Ποιες παραλίες έχουν γεμίσει με μέδουσες – Αποκαλυπτικά βίντεο, Live χάρτης

Η «σπίθα» που ξεκίνησε το Μεγάλο Πόλεμο

Στις 28 Ιουνίου 1914, ο Σερβοβόσνιος φοιτητής Γκαβρίλο Πρίντσιπ δολοφόνησε στο Σαράγεβο τον διάδοχο του Αυστροουγγρικού θρόνου, Φραγκίσκο Φερδινάνδο (Franz Ferdinand), και τη σύζυγό του, Σοφία. Η πράξη αυτή, που εξέφραζε τις εθνικιστικές φιλοδοξίες του πανσερβισμού, αποτέλεσε τη θρυαλλίδα που πυροδότησε τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η Σερβία, μετά τη σημαντική εδαφική επέκτασή της κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους (1912-1913), έβλεπε ως επόμενο στόχο την απελευθέρωση των Νοτίων Σλάβων που ζούσαν υπό την κυριαρχία της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας. Υπό την καθοδήγηση του επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών, συνταγματάρχη Ντραγκουτίν Ντιμιτρίεβιτς, το Βελιγράδι άρχισε να υποστηρίζει κρυφά νοτιοσλαβικές επαναστατικές οργανώσεις μέσα στα αυστροουγγρικά εδάφη.

Μία από τις πιο ενεργές μυστικές οργανώσεις στη Βοσνία ήταν η «Μλάντα Μπόσνα» («Νεαρά Βοσνία»), αποτελούμενη κυρίως από νεαρούς Σερβοβόσνιους μαθητές. Ανάμεσα στους ηγέτες της ήταν ο φοιτητής Γκαβρίλο Πρίντσιπ (1894-1918). Η οργάνωση αντιμαχόταν την αυστριακή κατοχή της Βοσνίας και οραματιζόταν την απελευθέρωση των σλαβικών περιοχών του ευρωπαϊκού νότου, με σκοπό τη δημιουργία μιας ενιαίας Γιουγκοσλαβίας.

Η ευκαιρία για μια εντυπωσιακή ενέργεια κατά της Αυστροουγγρικής κυριαρχίας παρουσιάστηκε στις 28 Ιουνίου 1914, κατά την επίσκεψη του αρχιδούκα Φραγκίσκου Φερδινάνδου και της συζύγου του στο Σαράγεβο, για τα εγκαίνια ενός νοσοκομείου. Ο Πρίντσιπ και η πενταμελής ομάδα του σχεδίαζαν τη δολοφονία τους, με την ελπίδα να γίνουν ήρωες. Η συνωμοσία είχε οργανωθεί από τον Ντιμιτρίεβιτς και ήταν γνωστή στον Σέρβο πρωθυπουργό Νίκολα Πάσιτς. Παρότι ο Πάσιτς, που είχε εχθρικές σχέσεις με τον Ντιμιτρίεβιτς, προειδοποίησε την αυστριακή κυβέρνηση για τον κίνδυνο, η προειδοποίηση αυτή αγνοήθηκε.

Το πρωί της 28ης Ιουνίου, όταν η αυτοκινητοπομπή εμφανίστηκε στον κεντρικό δρόμο του Σαράγεβο, ένας συνεργός του Πρίντσιπ, ο 19χρονος Νεντέλικο Τσαμπρίνοβιτς, πέταξε μια χειροβομβίδα. Η βόμβα χτύπησε την άμαξα του διαδόχου, αλλά εξερράγη σε ένα άλλο όχημα, τραυματίζοντας δύο αξιωματικούς. Αργότερα, καθώς το πριγκιπικό ζεύγος κατευθυνόταν προς το νοσοκομείο για να επισκεφθεί τους τραυματίες, ο Πρίντσιπ τους πυροβόλησε με ένα πιστόλι «FN1910» που πιθανότατα είχε προμηθευτεί από τις σερβικές μυστικές υπηρεσίες. Και οι δύο σκοτώθηκαν επί τόπου.

Η Αυστροουγγαρία θεώρησε τη Σερβία υπεύθυνη για τη δολοφονία και στις 28 Ιουλίου 1914 της κήρυξε πόλεμο. Η σύγκρουση σύντομα επεκτάθηκε, εμπλέκοντας όλες τις μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις, καθώς και τις Ηνωμένες Πολιτείες από το 1917. Ο πόλεμος αυτός, γνωστός ως Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος ή Μεγάλος Πόλεμος (1914-1918), αποτέλεσε ένα από τα πιο καταστροφικά γεγονότα της σύγχρονης Ιστορίας, σπέρνοντας τον όλεθρο στη Γηραιά Ήπειρο.

Η συνθήκη των Βερσαλλιών που ταπείνωσε τους Γερμανούς

Στις 28 Ιουνίου 1919, υπεγράφη η Συνθήκη των Βερσαλλιών, η ιστορική συνθήκη ειρήνης που έθεσε επίσημα τέλος στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η υπογραφή πραγματοποιήθηκε στο Ανάκτορο των Βερσαλλιών στο Παρίσι, μετά από έξι μήνες έντονων διαπραγματεύσεων στο πλαίσιο της Διάσκεψης Ειρήνης των Παρισίων.

Η συνθήκη συνήφθη μεταξύ της Αντάντ (Entente) και της ηττημένης Γερμανίας, θέτοντας αυστηρούς όρους που ήταν κυρίως εδαφικοί, στρατιωτικοί και οικονομικοί. Η Γερμανία υποχρεώθηκε να αποδεχθεί την πλήρη ευθύνη για την έναρξη του πολέμου, να καταβάλει βαριές πολεμικές αποζημιώσεις και να παραχωρήσει εδάφη, όπως η Αλσατία και η Λωρραίνη, που προσαρτήθηκαν στη Γαλλία, καθώς και όλες τις αποικίες της. Επιπλέον, η συνθήκη προέβλεπε την αποστρατικοποίηση της ανατολικής όχθης του Ρήνου σε βάθος 50 χιλιομέτρων.

Η Συνθήκη των Βερσαλλιών αποτέλεσε ορόσημο της παγκόσμιας ιστορίας, διαμορφώνοντας το γεωπολιτικό τοπίο της εποχής και αφήνοντας ανεξίτηλο αποτύπωμα στον 20ό αιώνα.