Μουσική, δείπνο πολυτελείας και ξαφνικά… σκοτάδι: Η νύχτα που το Costa Concordia μετατράπηκε σε κόλαση!

Athensmagazine Ορίστε μας ως προτεινόμενη πηγή ειδήσεων στο Google

Υπάρχουν νύχτες στην παγκόσμια ιστορία που σημαδεύονται από την αλαζονεία, τη λήψη τραγικών αποφάσεων και την αμείλικτη εκδίκηση της φύσης. Ήταν η Παρασκευή 13 Ιανουαρίου 2012, όταν τα διεθνή ειδησεογραφικά δίκτυα μετέδωσαν μια αρχικά «ψιλή» είδηση: ένα τεράστιο κρουαζιερόπλοιο είχε προσαράξει σε αβαθή κοντά στις ακτές της Ιταλίας. Κανείς, ούτε στα πιο εφιαλτικά του όνειρα, δεν μπορούσε να φανταστεί ότι η είδηση αυτή θα μετατρεπόταν γρήγορα σε ένα από τα μεγαλύτερα ναυτικά θρίλερ του 21ου αιώνα, θυμίζοντας σε ολόκληρο τον πλανήτη τις πιο σκοτεινές ώρες του Τιτανικού. Το άλλοτε λαμπερό, υπερπολυτελές πλωτό παλάτι «Costa Concordia» βρισκόταν πλέον πλαγιασμένο στα νερά, αφήνοντας πίσω του 32 νεκρούς, ανείπωτο τρόμο και μια παγκόσμια βιομηχανία κρουαζιέρας να καταρρέει κάτω από το βάρος των ευθυνών της.

Το πλωτό παλάτι και η αλαζονική αρχή του τέλους

Το «Costa Concordia» ναυπηγήθηκε στα ναυπηγεία Fincantieri στην Ιταλία και παραδόθηκε το καλοκαίρι του 2006. Με εκτιμώμενο κόστος κατασκευής που άγγιζε τα 570 εκατομμύρια δολάρια, το πλοίο αποτελούσε τον απόλυτο θρίαμβο της σύγχρονης ναυπηγικής τεχνολογίας και το καμάρι της εταιρείας Costa Crociere. Με μήκος σχεδόν 290 μέτρα, πλάτος 35,5 μέτρα και δεκατρείς επιβατικές παλάτι-κατηγορίες, μπορούσε να φιλοξενήσει έως και 4.890 επιβάτες και μέλη πληρώματος.

Στο εσωτερικό του υπήρχαν πέντε εστιατόρια, δεκατρείς μπαρ, ένα τεράστιο διώροφο κέντρο ευεξίας (spa), τέσσερις πισίνες και ένα εντυπωσιακό αίθριο που υψωνόταν σε ύψος δέκα καταστρωμάτων. Ήταν μια αστραφτερή μητρόπολη πολυτέλειας, σχεδιασμένη να προσφέρει απόλυτη ασφάλεια και αδιατάραχτη ψυχαγωγία στα γαλαζοπράσινα νερά της Μεσογείου. Ωστόσο, κάτω από τα λαμπερά φώτα και τη μουσική, κρυβόταν το πιο αδύναμο σημείο κάθε ανθρώπινου κατασκευάσματος: η ανθρώπινή αλαζονεία.

Την κυβέρνηση του κολοσσού είχε αναλάβει ο πλοίαρχος Φραντσέσκο Σκετίνο, ένας έμπειρος αλλά υπερφίαλος αξιωματικός. Την Παρασκευή 13 Ιανουαρίου 2012, το πλοίο απέπλευσε από το λιμάνι της Τσιβιταβέκια για την καθιερωμένη επταήμερη κρουαζιέρα του στη Μεσόγειο, μεταφέροντας 4.229 ανθρώπους. Κανείς τους δεν γνώριζε ότι αυτή η ημερομηνία –Παρασκευή και 13– θα επαλήθευε με τον πιο σκληρό τρόπο τη δεισιδαιμονία.

Η μοιραία «υπόκλιση» και η σύγκρουση με τα βράχια

Σύμφωνα με το επίσημο σχέδιο πτήσης, συγγνώμη, πορείας, το «Costa Concordia» έπρεπε να κινηθεί ανοιχτά, μακριά από τα επικίνδυνα ρηχά του Αιγαίου ή της Τυρρηνικής θάλασσας. Ωστόσο, ο καπετάνιος Σκετίνο αποφάσισε να πραγματοποιήσει μια επικίνδυνη, ανεπίσημη παράδοση: το λεγόμενο «incline» ή «σαλύτετο» (inchino), περνώντας το θηριώδες πλοίο σε επικίνδυνα κοντινή απόσταση από τις ακτές του μικρού νησιού Τζίλιο, προκειμένου να χαιρετίσει τους κατοίκους και να εντυπωσιάσει τους επιβάτες.

Δεν ήταν η πρώτη φορά που συνέβαινε κάτι τέτοιο. Ήταν μια επικίνδυνη συνήθεια εντυπωσιασμού. Όμως εκείνη τη νύχτα, το σκοτάδι ήταν απόλυτο, η θάλασσα σκοτεινή και η πλοήγηση βασίστηκε σε επικίνδυνους υπολογισμούς μάτι. Λίγο πριν από τις 22:00, ενώ οι επιβάτες απολάμβαναν το δείπνο τους στα πολυτελή εστιατόρια, το πλοίο κινιόταν με ταχύτητα 15 κόμβων.

Λόγω λανθασμένων χειρισμών και επικοινωνίας στη γέφυρα –όπου μάλιστα βρισκόταν προσκεκλημένη και μια φίλη του καπετάνιου–, η πορεία άλλαξε επικίνδυνα. Στις 21:44, ακούστηκε ένας αποτρόπαιος, διαπεραστικός θόρυβος. Το αριστερό πλευρό του «Costa Concordia» προσέκρουσε με τεράστια ορμή σε υποθαλάσσιες γρανιτένιες στήλες. Η σύγκρουση  μια τεράστια σχισμή μήκους σχεδόν 60 μέτρων –μισό γήπεδο ποδοσφαίρου– άνοιξε στα σπλάχνα του πλοίου, καταστρέφοντας πολλαπλά στεγανα διαμερίσματα.

Η νύχτα του τρόμου: Ο χαμένος χρόνος και η χαοτική εκκένωση

Η πρόσκρουση προκάλεσε άμεση βλάβη στα κύρια μηχανήματα και στους ηλεκτρογεννήτριες. Το πλοίο έχασε την ισχύ του, βυθιζόμενο σε μια απόκοσμη, παγωμένη σιωπή και σκοτάδι. Παρά το γεγονός ότι οι αξιωματικοί κατάλαβαν αμέσως ότι η κατάσταση ήταν κρίσιμη και ότι το νερό κατέκλυζε τα ύφαλα, ο καπετάνιος Σκετίνο επιδόθηκε σε ένα παιχνίδι καθυστερήσεων και ψεμάτων.

Για σχεδόν μία ολόκληρη ώρα, η διοίκηση του πλοίου διαβεβαίωνε τους πανικόβλητους επιβάτες μέσω των μεγαφώνων ότι επρόκειτο απλώς για μια «μικρή ηλεκτρονική βλάβη» που αντιμετωπιζόταν από τους τεχνικούς. Κανείς δεν σήμανε συναγερμό εκκένωσης, καμία προειδοποίηση δεν δόθηκε, ενώ τα νερά συνέχιζαν να πνίγουν το εσωτερικό και το πλοίο άρχισε να παίρνει επικίνδυνη κλίση. Χάρη όμως στην αδράνεια του Σκετίνο, το πλοίο παρασύρθηκε από τα ρεύματα και προσάραξε στα αβαθή κοντά στις ακτές του Τζίλιο, αποτρέποντας έτσι μια βύθιση σε ανοιχτό, βαθύ πέλαγος 200 μέτρων, η οποία θα είχε μετατρέψει το ναυάγιο σε μια ανείπωτη εκατόμβη νεκρών.

Όταν επιτέλους δόθηκε η εντολή εγκατάλειψης του σκάφους γύρω στις 22:35, η κατάσταση είχε ήδη μετατραπεί σε πρωτοφανές χάος. Οι επιβάτες στριμώχνονταν στα κεκλιμένα καταστρώματα, παλεύοντας να φτάσουν στις σωστικές λέμβους. Επειδή η κλίση του πλοίου είχε μεγαλώσει δραματικά, οι βάρκες της μίας πλευράς κατέστη αδύνατον να κατέβουν, αφήνοντας εκατοντάδες ανθρώπους εγκλωβισμένους.

Η ντροπή του καπετάνιου και η ηρωική στάση των ντόπιων

Ενώ οι επιβάτες και το πλήρωμα αγωνίζονταν για τη ζωή τους στα σκοτεινά καταστρώματα, ο καπετάνιος Φραντσέσκο Σκετίno έκανε κάτι ασύλληπτο: εγκατέλειψε το πλοίο από τους πρώτους, εξασφαλίζοντας μια θέση σε μια σωστική λέμβο, μακριά από το φλεγόμενο και βυθιζόμενο ναυάγιο.

Η κορύφωση της ντροπής ήρθε λίγο αργότερα, όταν ηχογραφήθηκε η επική τηλεφωνική συνομιλία του με τον επικεφαλής της Ιταλικής Ακτοφυλακής, Γρηγόριο Ντε Φάλκο. Ο Ντε Φάλκο, αντιλαμβανόμενος ότι ο καπετάνιος βρισκόταν ασφαλής στη στεριά ενώ εκατοντάδες άνθρωποι κινδύνευαν, του διέταξε με οργή να επιστρέψει αμέσως στο πλοίο: «Vada a bordo, cazzo!» (Ανεβείτε ξαπλωμένος στο πλοίο, διάολε!). Ο Σκετίνο, ωστόσο, βρήκε προφάσεις, υποστηρίζοντας ότι «έπεσε κατά λάθος» στη βάρκα ή ότι οργάνωνε τη διάσωση από την ακτή. Η στάση του έγινε παγκόσμιο σύμβολο δειλίας.

Στον αντίποδα, οι κάτοικοι του μικρού νησιού Τζίλιο απέδειξαν τι σημαίνει ανθρώπινη αλληλεγγύη. Με πληθυσμό μόλις 800 ατόμων, το νησί άνοιξε τα σπίτια, τα ξενοδοχεία και τις εκκλησίες του, αγκαλιάζοντας και προσφέροντας ζεστά ρούχα και φαγητό στους 4.200 και πλέον ναυαγούς που κατέκλυσαν τις ακτές.

Ο απολογισμός, η τιμωρία και τα μαθήματα για το μέλλον

Η τραγωδία στοίχισε τη ζωή σε 32 ανθρώπους (27 επιβάτες και 5 μέλη πληρώματος), πολλοί εκ των οποίων βρέθηκαν παγιδευμένοι στους ανελκυστήρες του πλοίου, οι οποίοι μετατράπηκαν σε υδάτινους τάφους όταν κόπηκε το ρεύμα.

Ακολούθησε μια τιτάνια, πρωτοφανής επιχείρηση ανέλκυσης του ναυαγίου, γνωστή ως parbuckling, η οποία κόστισε πάνω από 1,2 δισεκατομμύρια δολάρια και διήρκεσε μήνες, μέχρι το κουφάρι να ισιωθεί και να μεταφερθεί στη Γένοβα για διάλυση. Στο δικαστήριο, ο Φραντσέσκο Σκετίνο κρίθηκε ένοχος για ανθρωποκτονία εξ αμελείας, πρόκληση ναυαγίου και εγκατάλειψη πλοίου, καταδικασμένος σε κάθειρξη 16 ετών.

Το ναυάγιο του «Costa Concordia» άλλαξε για πάντα τους διεθνείς κανονισμούς ασφαλείας στην παγκόσμια ναυτιλία. Οι εταιρείες κρουαζιέρας υποχρεώθηκαν πλέον να πραγματοποιούν τις υποχρεωτικές ασκήσεις εκκένωσης πριν το πλοίο λύσει κάβους, ενώ αυστηροποιήθηκαν οι κανόνες πλοήγησης και η συμπεριφορά των πληρωμάτων. Η ιστορία αυτής της νύχτας παραμένει μια οδυνηρή υπενθύμιση ότι όσο τεχνολογικά προηγμένος κι αν είναι ένας κολοσσός, η αλαζονεία και η ανθρώπινη αμέλεια αρκούν για να τον στείλουν στον βυθό.