Η πρώτη αεροπειρατεία στην Ελλάδα: Μπήκαν ως επιβάτες σε DC-3 και το ανάγκασαν να πετάξει στη Γιουγκοσλαβία
Ήταν 12 Σεπτεμβρίου 1948 όταν μια συνηθισμένη πτήση από την Αθήνα προς τη Θεσσαλονίκη μετατράπηκε σε ένα πρωτοφανές για τα ελληνικά δεδομένα περιστατικό. Έξι νεαροί, ηλικίας από 17 έως 23 ετών και μέλη της ΕΠΟΝ, επιβιβάστηκαν σε αεροσκάφος DC-3 της ΤΑΕ και, λίγη ώρα μετά την απογείωση από το Ελληνικό, έθεσαν σε εφαρμογή ένα εξαιρετικά παράτολμο σχέδιο: κατέλαβαν το αεροπλάνο και ανάγκασαν τον κυβερνήτη του να αλλάξει πορεία προς τη Γιουγκοσλαβία. Η ενέργειά τους έμεινε στην ιστορία ως η πρώτη αεροπειρατεία στην Ελλάδα και μία από τις πρώτες που είχαν καταγραφεί διεθνώς.
Από το Ελληνικό στη Γιουγκοσλαβία – Το σχέδιο των έξι νεαρών
Για να κατανοήσει κανείς τις συνθήκες μέσα στις οποίες πραγματοποιήθηκε η αεροπειρατεία, πρέπει να επιστρέψει στην Ελλάδα του 1948. Ο Εμφύλιος Πόλεμος βρισκόταν σε εξέλιξη και η χώρα ζούσε μία από τις πιο ταραγμένες και αιματηρές περιόδους της σύγχρονης ιστορίας της. Μέσα σε αυτό το κλίμα, έξι νεαροί από τη Θεσσαλονίκη, μέλη της ΕΠΟΝ, βρίσκονταν αντιμέτωποι με τις Αρχές, οι οποίες τους κατηγορούσαν για ενέργειες σαμποτάζ. Ήταν ο 21χρονος Αλέξανδρος Κουφουδάκης, ο 23χρονος Δημήτριος Κουφουδάκης, ο 19χρονος Αχιλλέας Κετιμλίδης, ο 18χρονος Αντώνης Βογιάζος, ο 17χρονος Γιώργος Κέλας και ο 18χρονος Σπύρος Χελμιάδης.
Στα μέσα Αυγούστου του 1948 η κατάσταση για τους έξι είχε γίνει ιδιαίτερα δύσκολη. Επιχειρώντας να αποφύγουν τη σύλληψη, εγκατέλειψαν τη Θεσσαλονίκη και κατευθύνθηκαν προς την Αθήνα. Ο στόχος τους, σύμφωνα με την ιστορική καταγραφή της υπόθεσης, ήταν να εγκαταλείψουν την Ελλάδα και να περάσουν σε γειτονική σοσιαλιστική χώρα. Από εκεί σχεδίαζαν να επιστρέψουν αργότερα στην ελληνική επικράτεια και να ενταχθούν στον Δημοκρατικό Στρατό. Το μεγάλο πρόβλημα ήταν ο τρόπος διαφυγής. Αναζητώντας μια λύση, κατέληξαν σε ένα σχέδιο που για τα δεδομένα της εποχής ήταν σχεδόν πρωτοφανές: να αγοράσουν κανονικά εισιτήρια για μια εσωτερική πτήση, να καταλάβουν το αεροσκάφος στον αέρα και να αναγκάσουν το πλήρωμα να τους μεταφέρει εκτός Ελλάδας.
VIRAL
Η επιχείρηση ξεκίνησε το μεσημέρι της 12ης Σεπτεμβρίου 1948 στο αεροδρόμιο του Ελληνικού. Οι έξι νεαροί είχαν εξασφαλίσει εισιτήρια για την πτήση της ΤΑΕ προς τη Θεσσαλονίκη. Η εταιρεία θεωρείται πρόδρομος της μετέπειτα Ολυμπιακής Αεροπορίας. Το αεροσκάφος ήταν ένα DC-3, γνωστό ευρύτερα και ως «Ντακότα». Συνολικά επέβαιναν 21 άνθρωποι: 17 επιβάτες και τέσσερα μέλη πληρώματος. Στην αρχή τίποτα δεν προμήνυε όσα θα ακολουθούσαν. Λίγα λεπτά μετά την απογείωση, όμως, και ενώ το DC-3 βρισκόταν πάνω από τη βόρεια Εύβοια, τέσσερις από τους έξι νεαρούς κινήθηκαν προς τον θάλαμο διακυβέρνησης. Κατά την κατάληψη του πιλοτηρίου τραυματίστηκαν με σουγιά ο συγκυβερνήτης και ο ασυρματιστής.
Στη συνέχεια οι αεροπειρατές ανάγκασαν τον κυβερνήτη, Αθανάσιο Ηγουμενάκη, να εγκαταλείψει την προγραμματισμένη πορεία προς τη Θεσσαλονίκη και να κατευθυνθεί προς τα σύνορα με τη Γιουγκοσλαβία. Ο κυβερνήτης επιχείρησε να τους παραπλανήσει, όμως δεν κατάφερε να αλλάξει την εξέλιξη της αεροπειρατείας. Το αεροσκάφος συνέχισε τελικά προς τον βορρά. Ακολουθώντας την πορεία του Αξιού, ο Ηγουμενάκης κατάφερε να οδηγήσει το DC-3 σε περιοχή της Γιουγκοσλαβίας. Η προσγείωση πραγματοποιήθηκε σε μια λωρίδα γης στην τοποθεσία Μπούργκα, περίπου 60 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά των Σκοπίων. Οι έξι νεαροί εγκατέλειψαν εκεί το αεροσκάφος. Για το πλήρωμα και τους υπόλοιπους επιβάτες, όμως, η περιπέτεια δεν είχε τελειώσει. Οι χειριστές έπρεπε να καταφέρουν να απογειώσουν ξανά το DC-3 από το σημείο όπου είχε προσγειωθεί.
Το εγχείρημα πέτυχε. Το αεροπλάνο επέστρεψε στην Ελλάδα και έφτασε στη Θεσσαλονίκη περίπου στις 5 το απόγευμα. Από τη στιγμή που είχε αναχωρήσει από την Αθήνα είχαν περάσει τέσσερις ώρες και 27 λεπτά. Η υπόθεση, ωστόσο, είχε και σημαντική δικαστική συνέχεια. Οι έξι αεροπειρατές δικάστηκαν ερήμην από το Έκτακτο Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης και καταδικάστηκαν σε θάνατο. Οι ζωές τους ακολούθησαν στη συνέχεια διαφορετικές διαδρομές. Ο Σπύρος Χελμιάδης και ο Αχιλλέας Κετιμλίδης επέστρεψαν παράνομα στην Ελλάδα και σκοτώθηκαν αργότερα σε μάχες του Εμφυλίου Πολέμου. Οι υπόλοιποι τέσσερις παρέμειναν για πολλά χρόνια σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.
Διαβάστε επίσης
Από τους έξι, εκείνος που έγινε περισσότερο γνωστός στο ελληνικό κοινό τις επόμενες δεκαετίες ήταν ο Αντώνης Βογιάζος. Γεννημένος το 1930, ο Βογιάζος σπούδασε σκηνοθεσία στη Σοβιετική Ένωση και, μετά τη Μεταπολίτευση, επέστρεψε στην Ελλάδα. Ακολούθησε πορεία στον χώρο της τηλεόρασης και συνδέθηκε με σημαντικές τηλεοπτικές επιτυχίες μέχρι τον θάνατό του το 1992. Η αεροπειρατεία της 12ης Σεπτεμβρίου 1948 παραμένει μια ξεχωριστή σελίδα της ελληνικής ιστορίας, τόσο εξαιτίας της χρονικής περιόδου κατά την οποία πραγματοποιήθηκε όσο και λόγω του ίδιου του σχεδίου. Έξι νεαροί που αναζητούσαν τρόπο να περάσουν τα ελληνικά σύνορα επέλεξαν μια μέθοδο σχεδόν άγνωστη για την εποχή: μπήκαν ως κανονικοί επιβάτες σε ένα αεροπλάνο με προορισμό τη Θεσσαλονίκη και λίγα λεπτά αργότερα ανάγκασαν το πλήρωμά του να αλλάξει χώρα προορισμού.
0 ΣΧΟΛΙΑ