Σαν σήμερα, 01 Οκτωβρίου 1861: 1861: Κυκλοφορούν τα πρώτα ελληνικά γραμματόσημα με παράσταση της κεφαλής του Ερμή

1η Οκτωβρίου 1861. Η ημερομηνία αυτή δεν σηματοδοτεί απλώς την κυκλοφορία μιας σειράς γραμματοσήμων, αλλά την επίσημη έναρξη μιας νέας εποχής για την Ελλάδα: την εποχή της σύγχρονης, οργανωμένης ταχυδρομικής επικοινωνίας. Εκείνη την ημέρα, κυκλοφόρησαν τα πρώτα ελληνικά γραμματόσημα, γνωστά στους φιλοτελιστές ως η σειρά της «Μεγάλης Κεφαλής του Ερμή». Μια σειρά που δεν σχεδιάστηκε και δεν τυπώθηκε στην Αθήνα, αλλά στην καρδιά του Παρισιού, φέρνοντας την τεχνογνωσία και την αισθητική της Γαλλίας σε ένα νεαρό, αναδυόμενο ελληνικό κράτος.

Η ιστορία αυτών των γραμματοσήμων είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ανάγκη του ελληνικού βασιλείου να εδραιώσει τις κρατικές του λειτουργίες. Λίγα χρόνια μετά την ίδρυσή του, το νεοσύστατο κράτος χρειαζόταν ένα αξιόπιστο σύστημα επικοινωνίας, απαραίτητο για το εμπόριο, τη διοίκηση, αλλά και για τη σύνδεση των πολιτών μεταξύ τους. Η δημιουργία ενός εθνικού ταχυδρομικού δικτύου, με σταθερό κόστος αποστολής και επίσημη σφράγιση, ήταν ένα καίριο βήμα προς τη λειτουργία ενός σύγχρονου κράτους.

Το σύμβολο και η επιλογή του σχεδιασμού

Η επιλογή του θέματος για το πρώτο ελληνικό γραμματόσημο δεν ήταν τυχαία. Η κεφαλή του Ερμή, του αγγελιοφόρου των θεών στην αρχαία ελληνική μυθολογία, ήταν η πλέον κατάλληλη. Ο Ερμής συμβόλιζε την ταχύτητα, την επικοινωνία και την κίνηση, ιδιότητες που ενσάρκωνε ο νέος ταχυδρομικός φορέας. Η χρήση ενός κλασικού, αρχαιοελληνικού συμβόλου όχι μόνο έδινε μια διαχρονική διάσταση στο γραμματόσημο, αλλά ενίσχυε και την εθνική ταυτότητα της Ελλάδας, συνδέοντας το παρελθόν με το παρόν.

Ο σχεδιασμός ανατέθηκε στον Γάλλο χαράκτη Albert Désiré Barre, ο οποίος βασίστηκε σε ένα γύψινο εκμαγείο της κεφαλής του Ερμή από το εργαστήριο του γλύπτη Ζακ-Ωγκύστ Φουσέρ. Η εκτύπωση, λόγω έλλειψης των απαραίτητων τεχνολογικών μέσων στην Ελλάδα εκείνη την εποχή, ανατέθηκε στον οίκο Perrot Frères στο Παρίσι. Αυτό το γεγονός υπογραμμίζει την εξάρτηση της Ελλάδας από την ευρωπαϊκή τεχνογνωσία για την υλοποίηση βασικών κρατικών υποδομών, αλλά και τη σημασία που έδινε η νεαρή ελληνική κυβέρνηση στην ποιότητα και την αξιοπιστία του νέου ταχυδρομικού της συστήματος.

VIRAL

10 μονάδες κάτω: Το σοκαριστικό αποτέλεσμα δημοσκόπησης που έφερε νευρική κρίση στη Νέα Δημοκρατία

Ποια είναι η Γιου Τινγκ: Είναι η 50χρονη επιχειρηματίας η νεκρή της βαλίτσας στην Κυψέλη; – Ο σύζυγος, η εξαφάνιση και τα 500.000 ευρώ

Χριστίνα Σούζη: «Έρχεται κόλαση 44 βαθμών – Δείτε πότε και πού θα ψηθεί η χώρα!»

Η σειρά και η τεχνική λεπτομέρεια

Η σειρά της «Μεγάλης Κεφαλής του Ερμή» αποτελούνταν από επτά διαφορετικές αξίες, η καθεμία σε ξεχωριστό χρώμα, για να διευκολύνεται η αναγνώριση. Οι ονομαστικές αξίες ήταν: 1 λεπτό (καφέ-πορτοκαλί), 2 λεπτά (βιολετί), 5 λεπτά (πράσινο), 10 λεπτά (πορτοκαλί), 20 λεπτά (μπλε), 40 λεπτά (κόκκινο) και 80 λεπτά (ροζ-καφέ). Οι διαφορετικές αξίες ανταποκρίνονταν στα διάφορα κόστη αποστολής επιστολών, ανάλογα με το βάρος και τον προορισμό τους, είτε εντός Ελλάδας είτε στο εξωτερικό.

Τα γραμματόσημα αυτά ήταν αποτέλεσμα μιας σύνθετης τεχνικής διαδικασίας. Αρχικά, η χαραγμένη πλάκα δημιουργήθηκε στο Παρίσι, και στη συνέχεια στάλθηκε στην Ελλάδα, όπου τυπώθηκαν και οι μετέπειτα εκδόσεις. Ωστόσο, τα πρώτα φύλλα, που κυκλοφόρησαν την 1η Οκτωβρίου 1861, τυπώθηκαν αποκλειστικά στο Παρίσι. Η εκτύπωση πραγματοποιήθηκε με τη μέθοδο της λιθογραφίας, μια προηγμένη τεχνική για την εποχή, που επέτρεπε τη μαζική παραγωγή με μεγάλη λεπτομέρεια.

Μια κληρονομιά που αντέχει στον χρόνο

Τα γραμματόσημα της «Μεγάλης Κεφαλής του Ερμή» δεν ήταν απλώς ένα μέσο πληρωμής για την ταχυδρομική υπηρεσία. Έγιναν συλλεκτικά αντικείμενα από την πρώτη στιγμή, και σήμερα θεωρούνται από τα πιο σπάνια και πολύτιμα του ελληνικού φιλοτελισμού. Η αρχική τους έκδοση, αυτή που τυπώθηκε στο Παρίσι, είναι ιδιαίτερα περιζήτητη, καθώς η παραγωγή της ήταν μικρότερη.

Η ιστορία τους δεν σταματά στο 1861. Το 1886, η Ελλάδα άρχισε να τυπώνει τα γραμματόσημα της ίδιας σειράς στο Εθνικό Τυπογραφείο στην Αθήνα. Αυτές οι εγχώριες εκδόσεις, γνωστές ως η «Μικρή Κεφαλή του Ερμή» λόγω μιας μικρής διαφοράς στο μέγεθος της κεφαλής, αποτελούν μια ακόμα σημαντική σελίδα στην ιστορία της ελληνικής φιλοτελίας, σηματοδοτώντας την πλήρη πλέον αυτονομία της χώρας στην παραγωγή των ταχυδρομικών της μέσων.

Η κυκλοφορία των πρώτων ελληνικών γραμματοσήμων ήταν μια στιγμή-ορόσημο. Ήταν η στιγμή που η Ελλάδα απέκτησε ένα ακόμα σύμβολο εθνικής κυριαρχίας και μια σύγχρονη υποδομή που συνέδεε το παρελθόν με το μέλλον. Μέσα από αυτά τα μικροσκοπικά έργα τέχνης, μπορούμε ακόμα και σήμερα να δούμε την ιστορία ενός έθνους που αγωνίστηκε για την ελευθερία του και ονειρεύτηκε να γίνει μέρος του σύγχρονου κόσμου.