Η πρεμιέρα για «Το Μεγάλο μας Τσίρκο»: Η κορυφαία θεατρική έμπνευση που έγραψε ιστορία και η αντίδραση της Χούντας

Το θεατρικό έργο του Ιάκωβου Καμπανέλλη, «Το Μεγάλο μας Τσίρκο», έγραψε ιστορία όταν ανέβηκε κατά τη διάρκεια της δικτατορίας από τον θίασο Καρέζη–Καζάκου. Με μουσική και τραγούδια υπογεγραμμένα από τον Σταύρο Ξαρχάκο, το έργο αποτελεί μια μοναδική σύνθεση σάτιρας και δράματος, διατρέχοντας τη νεότερη ελληνική ιστορία – από την Τουρκοκρατία και τα χρόνια του Όθωνα μέχρι τη Μικρασιατική Καταστροφή και τη γερμανική Κατοχή.

Η ιδέα για τη δημιουργία του προήλθε από το ζευγάρι των θιασαρχών, που την άνοιξη του 1972 οραματίστηκαν ένα έργο που θα αντικατόπτριζε τη ρωμιοσύνη. Όπως είχε πει η Τζένη Καρέζη, που έγραψε τη δική της μοναδική ιστορία: «Θέλαμε να δημιουργήσουμε κάτι σαν λαϊκό πανηγύρι, που μέσα από τη σάτιρα, τον αυτοσαρκασμό, το γέλιο και το δάκρυ θα μιλούσε για τις χαρές και τις λύπες του λαού μας, τους προδομένους αγώνες, τις ελπίδες… και πάνω απ’ όλα την ομορφιά του αγώνα που συνεχίζεται αδιάκοπα, διατηρώντας τις ρίζες μας αναλλοίωτες μέσα στους αιώνες».

Το ζευγάρι ανέθεσε το εγχείρημα στον Ιάκωβο Καμπανέλλη, έναν από τους σπουδαιότερους θεατρικούς συγγραφείς της Ελλάδας, γνωστό για την αυθεντικότητα και τη βαθιά κατανόηση της ελληνικής ψυχής. Ο Καμπανέλλης αποδέχθηκε την πρόταση με ενθουσιασμό και έτσι γεννήθηκε «Το Μεγάλο μας Τσίρκο».

Το μοναδικό θεατρικό κόσμημα και η βίαιη διακοπή των παραστάσεων

Το έργο σκηνοθετήθηκε από τον Κώστα Καζάκο, με βοηθό τον Άρη Δαβαράκη. Τα σκηνικά και τα κοστούμια επιμελήθηκε ο Φαίδων Πατρικαλάκης, ενώ τα τραγούδια ερμήνευε επί σκηνής ο θρυλικός Νίκος Ξυλούρης. Την κίνηση και τη θεατρική απόδοση της σκηνής του Καραγκιόζη δίδαξε ο Ευγένιος Σπαθάρης, ο οποίος διακόσμησε και τον χώρο της εισόδου. Στους βασικούς ρόλους εμφανίστηκαν οι Κώστας Καζάκος, Τζένη Καρέζη, Διονύσης Παπαγιαννόπουλος, Νίκος Κούρος, Τίμος Περλέγκας και Χρήστος Καλαβρούζος.

VIRAL

Δραματικές εξελίξεις στην Καλαμάτα: Δεν μπορεί να αναλάβει τις κόρες της 39χρονης η θεία τους – Τι συμβαίνει

Τι είπε ο 75χρονος στην Ναύπακτο: «Κόλλησε το γκάζι, τι έγινε… και πήγα κι έπεσα πάνω στα 3 μηχανάκια» – Ξέσπασε ο Ευαγγελάτος

Θανατική ποινή για τους άνδρες που κακοποίησαν τουρίστρια μπροστά στα παιδιά της αφού το αυτοκίνητό της έμεινε από καύσιμα

Η πρεμιέρα δόθηκε στις 22 Ιουνίου 1973 στο θέατρο «Αθήναιον» της Πατησίων και αγαπήθηκε αμέσως από το κοινό, καθιστώντας το έργο σύμβολο αντίστασης κατά της δικτατορίας. Παρότι αλληγορικό, το έργο κατάφερε να περάσει τη λογοκρισία, στέλνοντας μηνύματα κατά του καθεστώτος. Το «Αθήναιον» γέμιζε κάθε βράδυ, με θεατές κάθε ηλικίας, αλλά και «εκπροσώπους» του καθεστώτος που παρακολουθούσαν τις αντιδράσεις.

Ωστόσο, οι παραστάσεις διακόπηκαν βίαια τον Οκτώβριο του 1973, λίγο πριν την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Η Τζένη Καρέζη και ο Κώστας Καζάκος συνελήφθησαν και κρατήθηκαν στο ΕΑΤ-ΕΣΑ, ενώ συνελήφθησαν ξανά κατά τα γεγονότα του Πολυτεχνείου. Μετά την αποφυλάκισή τους, οι παραστάσεις συνεχίστηκαν από τις 22 Δεκεμβρίου 1973, σημειώνοντας ακόμη μεγαλύτερη επιτυχία.

Μετά τη Μεταπολίτευση, στις 3 Αυγούστου 1974, το έργο ανέβηκε ξανά με τις λογοκριμένες σκηνές αποκατεστημένες και με την προσθήκη ενός τραγουδιού-φόρο τιμής («Το Πρόσκυνημα») στους νεκρούς του Πολυτεχνείου. «Το Μεγάλο μας Τσίρκο» παραμένει μέχρι σήμερα ένα διαχρονικό σύμβολο της ελληνικής αγωνιστικότητας και δημιουργικότητας.