Η αληθινή ιστορία του Παπαφλέσσα με ποτό, γυναίκες, λαμογιές και επαναστατικό πνεύμα
Μία από τις πιο φλογερές και ανυπότακτες προσωπικότητες της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 ήταν ο αγωνιστής αρχιμανδρίτης, Γρηγόριος Παπαφλέσσας. Πάμε να μάθουμε αλήθειες…. που δεν γράφουν τα βιβλία. Το όνομά του ήταν Γρηγόριος Δικαίος-Φλέσσας· στα κεφάλαια της ελληνικής ιστορίας πέρασε ως Παπαφλέσσας. Γράφει ο Θεόδωρος Δ. Παναγόπουλος στα «Ψιλά Γράμματα της Ιστορίας» του (εκδόσεις Ενάλιος 2009):
Η ιστορία του Παπαφλέσσα
«Γεννήθηκε στο χωριό Πολιανή της Αρκαδίας. Από νωρίς αφιερώθηκε στην εκκλησία και έγινε καλόγερος. Ήρθε όμως σε σύγκρουση με έναν ισχυρό τούρκο της περιοχής και για να μην συλληφθεί το ‘σκασε για την Κωνσταντινούπολη. Δήλωσε μάλιστα, ότι θα γυρίσει “ή Δεσπότης ή Πασάς”. Δεν γύρισε βέβαια πάσας, αλλά γύρισε αρχιμανδρίτης. […]
»Κατά την παραμονή του στην Κωνσταντινούπολη η διαγωγή του και ο βίος του, σε κάθε άλλο ταίριαζε, παρά σε κληρικό. Αν και είχε γίνει αρχιμανδρίτης ήταν επιρρεπής στις ηδονές και μανιώδης γυναικάς. Είχε την φήμη πορνόβιου, ασώτου, αδίστακτου, απόκοτου και απατεώνα. Η συμπεριφορά του είχε εξοργίσει τους πάντες.
Μόλις μυήθηκε στην Φιλική Εταιρεία, αντί να κινείται συνωμοτικά, να περνάει απαρατήρητος και να μην δίνει αφορμές στις Τουρκικές Αρχές, συνεχίζει τον έκλυτο βίο του, με χαρές, τραγούδια και γυναίκες που καλούσε σπίτι του. Επωφελείται από τις συνδρομές των μελών της Εταιρείας, που είχε συγκεντρώσει για τις ανάγκες του Αγώνα, νοικιάζει καλύτερο σπίτι, ντύνεται “λαμπρώς και μεγαλοπρεπώς”, ενοχλεί τους γείτονες με τα γλεντοκόπια του και δίνει αφορμές στην αστυνομία να τον συλλάβει “δια την άτοπον και ανοίκειον διαγωγήν του, δίδοντος παράδειγμα διαφθοράς εις την συνοικίαν αυτού” ( όπως γράφει ο αγωνιστής της Επανάστασης, λόγιος, δικαστής και πολιτικός Δημήτριος Αινιάν).
VIRAL
Δεν ντρέπεσαι παπά;
“Ε, παπά δεν ντρέπεσαι το σχήμα σου, να φέρνεις γυναίκες κάθε νύχτα στο σπίτι σου και να σηκώνεις την ησυχία των γειτόνων;” τον ρωτούν και τον ξαναρωτούν οι Τούρκοι που τον συνέλαβαν, γράφει ο Φώτιος- Φωτάκος- Χρυσανθόπουλος στο Βίο του Παπαφλέσσα».
Ο έμπορος και ηγετικό στέλεχος της Φιλικής Εταιρείας Παναγιώτης Σέκερης σε επιστολή του προς τον Εμμανουήλ Ξάνθο χαρακτηρίζει τον Παπαφλέσσα «ορμητικό»: «…τούτος είναι ορμητικός, τον εγνώρισα πολλά καλά».
Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός στα Απομνημονεύματά του είναι λάβρος: «…ο δε Δικαίος, άνθρωπος απαταιών και εξωλέστατος». Και συνεχίζει ο Μητροπολίτης, που ύψωσε (σύμφωνα με τον μύθο…) το Λάβαρο της Επανάστασης, για τον Παπαφλέσσα παραθέτοντας ένα περιστατικό: «Είχον φθάσει εις τον Πόρον προ καιρού τινός ογδοήκοντα βαρέλια μπαρούτη…η πρώτη και η μόνη συνδρομή όπου απεστάλη εις την Ελλάδα…αλλά και αυτή εις μάτην, επειδή με το να ήτον διωρισμένη εις παραλαβήν του Δικαίου Παπά Φλέσια, ούτος την παρέλαβεν και την επώλησεν, όθεν ήθελεν και εχρηματολόγει ενώ η Πατρίς εκινδύνευε …»!
Διαβάστε επίσης
Ιστορικοί χαρακτηρίζουνυπερβολικές φήμες όσα καταμαρτυρούνται στον Παπαφλέσσα, αλλά… Ο ιστορικός Τάσος Γριτσόπουλος χαρακτηρίζει τους χαρακτηρισμούς αυτούς ως ‘’αυστηρούς’’ και ‘’υπερβολικούς’’ και εξηγεί: «…δεν ανταποκρίνονται εις την πραγματικότητα εις όλην την έκτασιν…αλλά πρέπει να σημειωθεί ότι περί του χαρακτήρος του Γρηγορίου…πολλά εγνώριζαν οι Πελοποννήσιοι και πλην αυτού…διάφοροι φήμαι τον παρουσίαζαν υπεράγαν ορμητικόν, ψευδολόγον, αδίστακτον, επικίνδυνον, και εις τους λογαριασμούς όχι εύτακτον».
Άπιστος και αγνώμων
Ο ιστορικός Ιωάννης Φιλήμων- αγωνιστής της Επανάστασης κι αυτός- χαρακτηρίζει τον Παπαφλέσσα «ανυπόμονο, που δρούσε χωρίς να έχει επαρκή δεδομένα· εκινείτο με υπερβολή και αυθάδεια, ήταν φιλόδοξος και ματαιόδοξος, άπιστος και αγνώμων».
Ο ιστορικός, ερευνητής, φιλόλογος και συγγραφέας Τάσος Γριτσόπουλος γράφει ότι «…ο Δικαίος ήτο πρόσωπον ανωμάλου φύσεως. Η επιπολαιότης του έφερνε συχνά εις δύσκολον θέσιν τους αρχηγούς της Εταιρείας. Δια τούτο η περί αυτού γνώμη των Φιλικών δεν ήτο κολακευτική. […] ο αρχιμανδρίτης ήρχετο ορμητικός και υπέράγαν ενθουσιώδης να κηρύξη τον κατά της Τουρκίας πόλεμον. Το άλογον πάθος, η επικίνδυνος ορμητικότης, το ψεύδος, το παράτολμον μένος, η ανάμνησις των δεινών τεσσάρων αιώνων υπό δουλείαν […] εκπροσωπεί (ο Παπαφλέσσας) το απαραίτητον, αλλά εις πάσαν ενέργειαν επικίνδυνον, παράλογον πάθος».
Και από τα «Ψιλά Γράμματα της Ιστορίας» ξανά: «Τον Ιανουάριο του 1821 καταφθάνει στο Αίγιο, τότε Βοστίτσα, ντυμένος με τούρκικα ρούχα και συναντιέται μυστικά με την πολιτική και εκκλησιαστική ηγεσία του Μοριά. Προσπαθεί να την πείσει ότι ήρθε ο καιρός να ξεσηκωθούν κατά των Τούρκων.
Διηγείται φανταστικά γεγονότα, υπόσχεται αδύνατα, εξωφρενικά και απίστευτα πράγματα, ότι δηλαδή όπου να’ναι ο Αλέξανδρος Υψηλάντης εκστρατεύει κατά της Κωνσταντινούπολης, ότι πίσω από τον Υψηλάντη βρίσκεται ο τσάρος, ότι ο ρωσικός στόλος καταφθάνει στο Αιγαίο, ότι μέσα στην Κωνσταντινούπολη είναι συγκεντρωμένοι 50.000 τζελέπηδες (σ.τ.σ. δολοφόνοι-εκτελεστές) που θα σφάξουν την οθωμανική ηγεσία, ότι, ότι, ότι… […] Ο παριστάμενος Ανδρέας Ζαΐμης απαντά: “Όλα τα παρά του Δικαίου λεχθέντα είναι άστατα, απελπισμένα, στασιαστικά, ιδιοτελή και σχεδόν μπίρμπαντικα (αλητήρια, απατεωνίστικα)». Δεν ήταν λοιπόν διατεθειμένοι να πιστέψουν οι πρόκριτοι του Μοριά τον φανφαρόνο και “εξωλέστατο” αρχιμανδρίτη, τα λόγια του οποίου και ο πρότερος βίος του, δεν τους ενέπνεαν καμία εμπιστοσύνη».
Πρωτοστάτης του Εμφυλίου
Ο Παπαφλέσσας, ως υπουργός Εσωτερικών της κυβέρνησης Γεωργίου Κουντουριώτηπρωτοστάτησε στον Εμφύλιο Πόλεμοκαι διαδραμάτισε επαίσχυντο ρόλο στην καταδίωξη και φυλάκιση του Κολοκοτρώνη– τον οποίον είχε αρχικά υποστηρίξει- και των οπλαρχηγών της Πελοποννήσου. Ο Παπαφλέσσας έχει χαρακτηριστεί τυφλό όργανο του Μαυροκορδάτου και του Κωλέττη. Ο Μακρυγιάννης στα απομνημονεύματά του γράφει για τον Παπαφλέσσα ότι δεν είχε τίποτε άλλο στο νου του παρά μόνο τα γλέντια και τα βιολιά: σε μάχες δεν λάμβανε μέρος ο αρχιμανδρίτης αλλά ήταν πάντοτε παρών σε πανηγύρια…
Ο σκωτσέζος ιστορικός Τζορτζ Φίνλεϊ (George Finlay), στην «Ιστορία της Ελλάδος» του, γράφει για τον Παπαφλέσσα: «Ήταν ο περισσότερο χωρίς αρχές άνδρας και μαζί με τον Κωλέττη, ο βιαιότερος διώκτης των μωραϊτών αρχηγών. Η πάγκοινη αγανάκτηση, που εκδηλωνόταν για τη διαγωγή του, έπεισε ότι θα ήταν επικίνδυνο να μείνει στο Ανάπλι, όπου η ακόλαστη ζωή του και οι φοβερές καταχρήσεις του, τον τοποθετούσαν ως πρώτο στόχο της λαϊκής οργής και τον έκαναν αποδιοπομπαίο τράγο. Είχε παντελή έλλειψη προσωπικής αρετής και πολιτικής τιμιότητας»!
Κι αν όλα τα παραπάνω απαξιωτικά επίθετα συνοδεύουν το κύριο όνομα του Παπαφλέσσα, πώς, ουσιαστικά, μας «παραδόθηκε» ως ήρως της Ελληνικής Επανάστασης; Γράφει ο Θεόδωρος Παναγόπουλος: «Ο ηρωικός θάνατός του στο Μανιάκι, στις 20 Μαΐου του 1825, τον ηρωοποίησε και έτσι, εξαγνισμένο, μάς τον παρέδωσαν οι ιστορικοί μέχρι τις μέρες μας. Αν δεν συνέβαινε εκείνο το γεγονός είναι αμφίβολο αν σήμερα θα τον γνώριζαν οι Έλληνες. Ό,τι καλό γράφτηκε για αυτόν, γράφτηκε εξαιτίας του θανάτου του. Κάποιοι ιστορικοί (σ.τ.σ. Φραντζής, Σπηλιάδης, Φωτάκος) ισχυρίζονται ότι οδηγήθηκε στο Μανιάκι, κατατρυχωμένος από τύψεις και μετανιωμένος για όσα άθλια έπραξε κατά των συντρόφων του».
Γράφει ο Φωτάκος: «Είχε μετανοήσει δια τας πρότερον πράξεις και ενεργείας του προς καταστροφή των λεγόμενων ανταρτών. Και αν εφαίνετο νικητής, να ζητήσει έπειτα την απόλυσιν των εξορίστων και ιδίως του Κολοκοτρώνη… Επιθυμών δε προσέτι να φανή ότι αυτός επέβαλε την θέλησή του εις τον Κουντουριώτη και λοιπούς, ελευθερώνουν τους φυλακισμένους».
Ο Θεόδωρος Παναγόπουλοςσημειώνει: «Ο Παπαφλέσσας δεν είχε μεταμεληθεί ούτε αισθάνονταν τύψεις για όσα είχε μέχρι τότε πράξει σε βάρος των καπεταναίων. Ήταν άνθρωπος, όπως όλοι ομολογούν, χωρίς αρχές, χωρίς ηθικές αναστολές. Δεν τον ενδιέφερε η τύχη των φυλακισμένων.
Διαβάστε επίσης
Τουναντίον πολύ θα ήθελε την εξόντωση τους. Βρέθηκε, όμως, μπροστά σε πραγματική λαϊκή οργή και την αγανάκτηση φιλοτιμίαν ποιούμενος, εισηγείται την αποδοχή εκ μέρους της κυβέρνησης της αίτησης που του παρέδωσαν στην Τρίπολη· δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι εκεί βρέθηκε για να στρατολογήσει μαχητές για την επικείμενη μάχη στο Μανιάκι. Η κατακραυγή όλου του κόσμου εναντίον του και εναντίον της πολιτικής της κυβέρνησης της οποίας ήταν υπουργός, τον υποχρέωσε να κάνει τον ελιγμό του».
Και ο ηρωικός θάνατος στο Μανιάκι εξιλέωσε τον «άσωτο« παπά και τον παρέδωσε στις επόμενες γενιές άσπιλο, αμόλυντο και ιερό ήρωα της Επανάστασης.
Ουδείς εδάκρυσεν για τον θάνατο του Παπαφλέσσα
Και ο θρύλος για το θάνατο του Παπαφλέσσα διογκώθηκε περισσότερο από τα γραφόμενα του συγγραφέα Αναστάσιου Γουδά: «Λέγεται δε ότι μετά την μάχην ο Ιβραήμης, ευρών το τε σώμα και την απ’ αυτού κοπείσαν κεφαλήν του Παπαφλέσα και στήριξας αυτήν επί κορμού, εθαύμασεν τοσούτον το τε καλός και των ηρωισμών του ανδρός, ώστε τους μεν αποκτείναντας αυτόν επέπληξεν ως μη φεισαμένους τοιούτους ήρωος· προς δε τους περιεστώσας είπεν, ότι «αν η Ελλάς έχη και άλλους πολλούς ομοίους του Παπαφλέσα και των συν αυτώ πεσόντων , δυσκόλως θα υποτάξωμεν αυτήν»… Αγιογραφίες δίχως υπόβαθρο!
Στα Αρχεία Κουντουριώτου διαβάζουμε: «Ουδείς εδάκρυσεν για τον θάνατο του Παπαφλέσσα»!
Και ο πρόκριτος, οπλαρχηγός και πολιτικός Κανέλλος Δεληγιάννης, με απόθεμα μεγαλοψυχίας- διωχθείς κι αυτός από τον Παπαφλεσσα- σχολιάζει: «Ο ένδοξος αυτού θάνατος απέπλυνεν όλους τους ρύπους του ιδιωτικού και πολιτικού του βίου και χρεωστεί η πατρίς να τον συγκατατάξη και αυτόν μεταξύ των λοιπών ενδόξων και αθανάτων αυτής προμάχων».
Κι ο Παπαφλέσσας, το 1971, έγινε και κινηματογραφική ταινία που κόστισε 12 εκατομμύρια δραχμές- ποσό αστρονομικό για την εποχή- για να βλέπουν οι νέοι και να παραπληροφορούνται και να μαθαίνουν ανάπηρες ιστορίες…
Ο Παπαφλέσσας κέρδισε- όπως τόσοι άλλοι- θέση στο βιβλίο της Ιστορίας ανάμεσα στους ήρωες τούτου του τόπου. Όπως ο λόρδος Βύρων υμνείταιακόμη ως Φιλέλλην, που μόνο φιλέλλην δεν ήταν, όπως ο Μακρυγιάννης θεωρείται «άγιος»που όχι άγιος δεν ήταν αλλά ένας παραδόπιστος καιροσκόπος κι όπως τόσοι ψευδεπίγραφοι, κάλπηδες που τρύπωσαν στις σελίδες της Ιστορίας ενώ θα τους έπρεπε η λήθη και η περιφρόνηση.
Όχι, ο Παπαφλέσσας δεν ήταν ένας από τους ήρωες του Γκάτσου που: «… είναι πάντα ευγενικοί. Κάνουν πως, τάχα, λεπτομέρειες δε θυμούνται… Κι όταν η νύχτα τούς σκεπάζει με σιωπή, πετάν’ το θρύλο στα πουλιά κι αποκοιμιούνται…». Ο Παπαφλέσσας ήταν απότοκος του θρύλου, που προέκυψε από τον λεωνίδιο θάνατό του· όσο ζούσε στοίχειωνε τις ιδέες της Επανάστασης!
Η μάχη στο Μανιάκι
Η μάχη στο Μανιάκι άρχισε το πρωί της 20ης Μαΐου 1825, κράτησε περίπου οκτώ ώρες και έληξε με νίκη του Ιμπραήμ. Ανάμεσα στις απώλειες της ελληνικής πλευράς και ο Παπαφλέσσας…
Στις αρχές του 1825 η Ελληνική Επανάσταση διέτρεχε μεγάλο κίνδυνο, όχι μόνο από τον Ιμπραήμ, αλλά και εξαιτίας του εμφύλιου σπαραγμού. Ο αιγύπτιος πολέμαρχος, μετά την κατάληψη του Νεόκαστρου (κάστρου της Πύλου), γρήγορα έγινε κυρίαρχος σχεδόν όλης της Μεσσηνίας και ετοιμαζόταν να βαδίσει κατά της Τριπολιτσάς, διοικητικού κέντρου της Οθωμανικής Πελοποννήσου, που κατείχαν οι Έλληνες από το 1822.
Στις απελευθερωμένες περιοχές κυβερνούσε το «Εκτελεστικό» υπό τον Γεώργιο Κουντουριώτη, ενώ οι αρκετοί οπλαρχηγοί (Κολοκοτρώνης κ.ά.) βρίσκονταν στις φυλακές, θύματα της εμφύλιας διαμάχης. Ο Παπαφλέσσας, που ασκούσε καθήκοντα Υπουργού Στρατιωτικών, διείδε τον κίνδυνο που διέτρεχε η Επανάσταση και παρότι πολιτικός φίλος του Κουντουριώτη και αντίπαλος του Κολοκοτρώνη, εισηγήθηκε την απελευθέρωση των φυλακισμένων οπλαρχηγών. Συν τοις άλλοις, συναντούσε απροθυμία να συγκροτήσει ένα επαρκές στράτευμα για την αντιμετώπιση του Ιμπραήμ.
Διαβάστε επίσης
Στα μέσα Μαΐου αποφάσισε να αναλάβει δράση και να αντιπαρατεθεί ο ίδιος με τον εχθρό, σε μια προσπάθεια να αφυπνίσει τους Έλληνες. Είχε όμως και πολιτικά κίνητρα το σχέδιό του. Ήλπιζε ότι με μια νίκη κατά του Ιμπραήμ θα αποκτούσε δύναμη για να ανατρέψει την κυβέρνηση Κουντουριώτη και να σχηματίσει κυβέρνηση εθνικής σωτηρίας. Με λίγους άνδρες αναχώρησε από το Ναύπλιο και αφού διέσχισε την Πελοπόννησο κατέλαβε την ανατολική πλευρά του όρους Μάλα στο Μανιάκι της Μεσσηνίας, μία ορεινή περιοχή που «βλέπει» όλη την περιοχή μέχρι το Νεόκαστρο και από όπου θα είχε καλύτερη εποπτεία των κινήσεων του εχθρού.
Ο Ιμπραήμ με τις υπηρεσίες πληροφοριών που διέθετε εντόπισε εύκολα τις θέσεις των ανδρών του Παπαφλέσσα και κινήθηκε εναντίον του με 6.000 πεζούς και ιππείς. Ο Παπαφλέσσας μόλις και μπόρεσε να παρατάξει 1.300 άνδρες, αν και σύμφωνα με τις υποσχέσεις των οπλαρχηγών η ελληνική δύναμη θα έπρεπε να αγγίζει τους 10.000 άνδρες. Κατασκεύασε πρόχειρα προχώματα και παρέταξε τους άνδρες τους σε άμυνα τριών σειρών. Κάποιοι από τους οπλαρχηγούς του πρότειναν να δώσουν αλλού τη μάχη, επειδή η περιοχή ήταν ακατάλληλη και ότι τα ταμπούρια που είχαν κατασκευάσει θα ήταν εύκολη υπόθεση για το αιγυπτιακό ιππικό. Ο Παπαφλέσας επέμεινε να δώσει τη μάχη στο Μανιάκι, υπολογίζοντας στις ενισχύσεις που περίμενε.
Με τη θέα των ορδών του Ιμπραήμ στις 19 Μαΐου 1825, αρκετοί από τους Έλληνες καταλήφθηκαν από φόβο και αρνήθηκαν να πολεμήσουν. «Είχε μαυρίσει ο κάμπος από τον πολύν στρατόν» γράφει χαρακτηριστικά ο Φωτάκος (Φώτιου Χρυσανθόπουλου ή Φωτάκου: «Βίος Παπαφλέσσα», 1868). Σχεδόν αμέσως άρχισαν οι διαρροές. Το σύνθημα της αποχώρησε έδωσε ο μανιάτης οπλαρχηγός Σταυριανός Καπετανάκης με δέκα άνδρες και στη συνέχεια η φυγή γενικεύτηκε. Το ελληνικό στρατόπεδο δεν αριθμούσε πάνω από 600 άνδρες.
Η μάχη άρχισε το πρωί της 20ης Μαΐου 1825 και κράτησε περίπου οκτώ ώρες. Για τους πεπειραμένους Αιγύπτιους και τους Γάλλους αξιωματικούς τους δεν ήταν δύσκολο να κάμψουν την αντίσταση των λιγοστών Ελλήνων, παρότι πολέμησαν με υπέρμετρη γενναιότητα. Εισέβαλαν στα ταμπούρια τους και τους σκότωσαν σχεδόν όλους, ανάμεσά τους και τον Παπαφλέσσα. Ήταν μια άνιση μάχη από όλες τις πλευρές και έφερε στη μνήμη πολλών τη Μάχη των Θερμοπυλών και τη θυσία των 300 του Λεωνίδα. Οι ενισχύσεις έφθασαν σχεδόν κατόπιν εορτής. Οι 1.300 άνδρες του Δημητράκη Πλαπούτα μόλις που πρόλαβαν να ρίξουν μερικές τουφεκιές, ενώ ο αδελφός του Παπαφλέσσα, Νικήτας Φλέσσας, με 700 άνδρες προτίμησε να αποσυρθεί μόλις έμαθε την καταστροφή.
Μετά τη μάχη, ο Ιμπραήμ αναζήτησε τον νεκρό Παπαφλέσσα. Του έφεραν ένα ακέφαλο πτώμα. Διέταξε να βρεθεί και η κεφαλή του και αφού στερέωσαν όρθιο σε ένα κορμό δέντρου το σώμα του, του πρόσδεσαν και το κεφάλι, ώστε να παρέχει την εντύπωση ζωντανού ανθρώπου. Τότε ο Ιμπραήμ, κατά τον Φωτάκο, τον κοίταξε άφωνος για λίγο, έκαμε μια χειρονομία σεβασμού και θαυμασμού και είπε: «Πράγματι αυτός ήτο ικανός και γενναίος άνθρωπος. Καλύτερα να επαθαίναμεν άλλην τόσην ζημίαν, αλλά να τον επιάναμεν ζωντανόν».
Μετά τη νίκη του στο Μανιάκι, ο Ιμπραήμ ολοκλήρωσε την κατάληψη της Μεσσηνίας με την πυρπόληση της Καλαμάτας και στη συνέχεια στράφηκε κατά της Τριπολιτσάς, την οποία κατέλαβε στις 11 Ιουνίου 1825. Εν τω μεταξύ, από τις 17 Μαΐου ο Κολοκοτρώνης είχε αποφυλακιστεί και διοριστεί αρχιστράτηγος των ελληνικών δυνάμεων. Ως στρατηγική αντιμετώπισης του Ιμπραήμ επέλεξε τον κλεφτοπόλεμο, την ανύψωση του ηθικού του πληθυσμού και την καταπολέμηση του «προσκυνήματος» τύπου Νενέκου.
0 ΣΧΟΛΙΑ