Γρηγόρης Μπιθικώτσης: Ο «Σερ» που έβαλε την ποίηση στα χείλη ενός ολόκληρου λαού

Στις 7 Απριλίου 2005, η Ελλάδα αποχαιρέτησε μια από τις πιο εμβληματικές μορφές του πολιτισμού της. Ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης, ο άνθρωπος που ο Δημήτρης Ψαθάς ονόμασε εύστοχα «Σερ του ελληνικού πενταγράμμου», έφυγε από τη ζωή, αφήνοντας πίσω του μια κληρονομιά που υπερβαίνει τα όρια της απλής διασκέδασης. Με μια φωνή «δωρική», στιβαρή και γεμάτη αλήθεια, ο Μπιθικώτσης κατάφερε το αδιανόητο: να πάρει τους υψηλούς στίχους του Σεφέρη, του Ελύτη και του Ρίτσου και να τους κάνει κτήμα του απλού λαού, από το πιο απομακρυσμένο καφενείο μέχρι την πιο φτωχική γειτονιά.

Από το Περιστέρι στη μοιραία συνάντηση με τον Μάρκο

Γεννημένος στις 11 Δεκεμβρίου 1922 στο Περιστέρι, ο Γρηγόρης ήταν το μικρότερο παιδί μιας πολυμελούς οικογένειας που βίωνε τη σκληρή πραγματικότητα του Μεσοπολέμου. Ενώ τα αδέλφια του πολεμούσαν στο μέτωπο της Αλβανίας το ’40, εκείνος εργαζόταν ως υδραυλικός, κουβαλώντας πάντα μαζί του μια κιθάρα. Η στιγμή που άλλαξε τη ζωή του ήταν μια παγωμένη νύχτα του 1937. Σε ένα κουτούκι, άκουσε για πρώτη φορά τον Μάρκο Βαμβακάρη, τον Μανώλη Χιώτη και τον Στράτο Παγιουμτζή. Η συνάντηση με τον Μάρκο ήταν καθοριστική. «Υπεράνω όλων ο Μάρκος Βαμβακάρης», έλεγε πάντα, αναγνωρίζοντας στον «Πατριάρχη» του ρεμπέτικου τον άνθρωπο που του ξεκλείδωσε τα μυστικά της μουσικής.

Το 1949, μπήκε επίσημα στη δισκογραφία με το τραγούδι «Το Καντήλι τρεμοσβήνει», έχοντας δίπλα του τον Μάρκο Βαμβακάρη

Η «βρύση της Κερατέας» και η Μακρόνησος

Η ιστορία του Μπιθικώτση είναι γεμάτη από συμπτώσεις που μοιάζουν με κινηματογραφικό σενάριο. Το 1948, ως στρατιώτης μεταγωγών, πρόσφερε νερό από το παγούρι του σε μια ομάδα πολιτικών κρατουμένων που οδηγούνταν στη Μακρόνησο. Ανάμεσά τους ήταν ένας νεαρός τότε Μίκης Θεοδωράκης.
Αργότερα, υπηρετώντας ο ίδιος στη Μακρόνησο, άρχισε να γράφει τα πρώτα του τραγούδια και να παίζει με την ορχήστρα του στρατοπέδου. Το 1949, μπήκε επίσημα στη δισκογραφία με το τραγούδι «Το Καντήλι τρεμοσβήνει», έχοντας δίπλα του τον Μάρκο Βαμβακάρη. Ήταν η αρχή μιας πορείας που θα τον οδηγούσε στην κορυφή.

Ο «Επιτάφιος» και η γέννηση ενός μύθου

Η συνεργασία του με τον Μίκη Θεοδωράκη σφράγισε την ελληνική μουσική. Οι ερμηνείες του στον «Επιτάφιο», τη «Ρωμιοσύνη» και το «Άξιον Εστί» θεωρούνται αξεπέραστες. Ο Μπιθικώτσης έδωσε «λαϊκότητα» στα μεγάλα έργα, κάνοντας τον «Ήλιο τον Νοητό» του Ελύτη και τις «Καμπάνες» του Ρίτσου να αντηχούν στις ψυχές των Ελλήνων.
Δεν σταμάτησε όμως εκεί. Συνεργάστηκε με τον Μάνο Χατζιδάκι («Είμ’ αϊτός χωρίς φτερά»), τον Σταύρο Ξαρχάκο («Άπονη Ζωή»), τον Τσιτσάνη, τον Καλδάρα και τον Άκη Πάνου. Παράλληλα, ως συνθέτης, χάρισε διαχρονικές επιτυχίες όπως η «Επίσημη Αγαπημένη», το «Ένα αμάξι με δυο άλογα» και το «Στου Μπελαμή το ουζερί».

VIRAL

Γιώργος Καλλιακμάνης: Αποκάλυψε αυτό που όλοι φοβόντουσαν για το γυναικείο πτώμα σε βαλίτσα!

Έθαψε την οικογένειά του κάτω από τη βεράντα και έγινε καπνός: Το άλυτο θρίλερ που παγώνει το αίμα

Τραγωδία στον Πειραιά: Μετά τα αποτελέσματα της ιατροδικαστικής – Ποιο ήταν το μοναδικό «παράθυρο σωτηρίας» των δύο νέων που έχασαν τη ζωή τους στο γκαράζ

Η οριστική συμφιλίωση των δύο μεγάλων ανδρών ήρθε το 2002

Σκιές και συμφιλίωση

Η περίοδος της δικτατορίας αποτέλεσε μια σκοτεινή σελίδα στη σχέση του με τον Θεοδωράκη. Η συμμετοχή του στον Ύμνο της 21ης Απριλίου το 1967 προκάλεσε ρήξη. Ο ίδιος εξήγησε αργότερα πως δεν άντεχε την προοπτική μιας νέας εξορίας τη στιγμή που η ζωή του είχε σταθεροποιηθεί. Η οριστική συμφιλίωση των δύο μεγάλων ανδρών ήρθε το 2002, σε μια συγκινητική συναυλία στο ΣΕΦ, όπου η ιστορία έδωσε την άφεση που χρειαζόταν.

Η αναγνώριση και το τέλος

Ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης τιμήθηκε από την Πολιτεία με τον Χρυσό Σταυρό του Τάγματος του Φοίνικα το 2003. Ο Πρόεδρος Κωστής Στεφανόπουλος τον χαρακτήρισε ως τον βάρδο που εξέφρασε «τον πόνο και τα βάσανα του ελληνικού λαού». Έφυγε στις 7 Απριλίου 2005, σε ηλικία 82 ετών. Ο γιος του, Γρηγόρης, συνεχίζει την πορεία του στο τραγούδι, όμως ο «Σερ» παραμένει ένας και μοναδικός. Η φωνή του θα είναι πάντα εκείνη που μας θυμίζει πως «ένα το χελιδόνι» και πως η δικαιοσύνη χρειάζεται τον δικό της «Ήλιο Νοητό» για να λάμψει.