Γλυπτά Παρθενώνα: Όταν η Μελίνα Μερκούρη έκανε σκόνη τον διευθυντή του Βρετανικού Μουσείου – Οι 17 λέξεις που ανατριχιάζουν

Τριάντα δύο χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από την ημέρα που πέρασε στην αιωνιότητα η Μελίνα Μερκούρη και η μνήμη της παραμένει άσβηστη μέσα από τις δυνατές στιγμές της μάχης που έδωσε για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα στην Ελλάδα. Μία από τις πιο χαρακτηριστικές στιγμές ήταν η σκληρή αντιπαράθεσή της με τον τότε διευθυντή του Βρετανικού Μουσείου, όταν υπερασπίστηκε με πάθος το ελληνικό αίτημα και δε δίστασε να απαντήσει ευθέως στα επιχειρήματα της βρετανικής πλευράς.

Η Μελίνα Μερκούρη είχε συνδέσει όσο λίγοι το όνομά της με τον αγώνα για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα. Με τη χαρακτηριστική της ένταση, την ισχυρή προσωπικότητα και το πολιτικό της πάθος, κατάφερε να μετατρέψει ένα πολιτιστικό ζήτημα σε διεθνές θέμα δικαιοσύνης και ιστορικής αποκατάστασης.

Μελίνα Μερκούρη / Φωτογραφία αρχείου από EUROKINISSI

Το πάθος που αποτυπώνεται σε 17 λέξεις

Μία από τις πιο συγκινητικές φράσεις που συνόδευσαν τον αγώνα της ήταν η εξής: «Ελπίζω να δω τα Μάρμαρα πίσω στην Αθήνα προτού πεθάνω. Αν όμως έρθουν αργότερα, εγώ θα ξαναγεννηθώ».

Οι λίγες αυτές λέξεις αποτύπωναν το βάθος της πίστης της ότι τα γλυπτά πρέπει να επιστρέψουν στον τόπο όπου δημιουργήθηκαν. Για τη Μελίνα Μερκούρη, τα γλυπτά δεν ήταν απλώς αρχαιότητες. Ήταν κομμάτι της ελληνικής ταυτότητας και της ιστορίας του λαού.

VIRAL

Αποκλειστικό από το θρίλερ της Καλαμάτας: Το «μαύρο κουτί» του γυναικοκτόνου – Βρέθηκε σκληρός δίσκος με 40 κωδικούς και απόρρητα αρχεία! Τι κρύβει μέσα;

Airbnb-ντροπή: Οι ιδιοκτήτες ξέχασαν να αδειάσουν τη ντουλάπα και η τουρίστρια έπαθε το σοκ της ζωής της!

Θανατική ποινή για τους άνδρες που κακοποίησαν τουρίστρια μπροστά στα παιδιά της αφού το αυτοκίνητό της έμεινε από καύσιμα

Η αντιπαράθεση με τον διευθυντή του Βρετανικού Μουσείου

Μία από τις πιο έντονες στιγμές της διεκδίκησης σημειώθηκε το 1983, όταν η τότε υπουργός Πολιτισμού βρέθηκε απέναντι στον διευθυντή του Βρετανικού Μουσείου, τον Ντέιβιντ Ουίλσον.

Τότε, η Μελίνα Μερκούρη του είπε ξεκάθαρα: «Θέλω πίσω τα μάρμαρά μου!». Η απάντηση του Βρετανού αξιωματούχου ήταν προκλητική: «Εσύ θέλεις τα δικά σου μάρμαρα, άλλοι θέλουν τα δικά τους». Η Ελληνίδα υπουργός δεν άφησε τη δήλωση αυτή αναπάντητη. Με τον γνωστό της δυναμισμό αποκρίθηκε: «Μα είναι μέλη εντός κτίσματος. Τα ξερίζωσαν. Υπάρχουν δηλαδή πολλοί Παρθενώνες στον κόσμο;».

Η φράση αυτή θεωρήθηκε από πολλούς ως ένα από τα πιο δυνατά επιχειρήματα υπέρ της επιστροφής των γλυπτών.

Η ιστορική ομιλία στην Οξφόρδη

Το 1986, η Μελίνα Μερκούρη βρέθηκε στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης για να συμμετάσχει σε μια δημόσια συζήτηση σχετικά με τα γλυπτά. Μπροστά σε διανοούμενους, πολιτικούς και φοιτητές, έδωσε μια ομιλία που έμεινε ιστορική. Ξεκινώντας, ζήτησε συγγνώμη για την προφορά της, λέγοντας με χιούμορ ότι ακούγεται σαν εκφωνητής «που μιλάει σαν να ‘χει τα Ελγίνεια Μάρμαρα στο στόμα του».

Στη συνέχεια, τόνισε με έμφαση: «Υπάρχουν τα Μάρμαρα του Παρθενώνα. Δεν υπάρχουν Ελγίνεια Μάρμαρα. Όπως υπάρχει ο Δαβίδ του Michaelangelo, υπάρχει η Αφροδίτη του Da Vinci, υπάρχει ο Ερμής του Πραξιτέλη, υπάρχουν οι Ψαράδες στη θάλασσα του Turner, υπάρχει η Capella Sixtina. Δεν υπάρχουν Ελγίνεια Μάρμαρα…».

Η τοποθέτηση αυτή προκάλεσε μεγάλη εντύπωση στο βρετανικό κοινό, καθώς η Μελίνα Μερκούρη αμφισβήτησε ανοιχτά τον όρο «Ελγίνεια Μάρμαρα», επιμένοντας ότι πρόκειται για αναπόσπαστο μέρος ενός μνημείου: του Παρθενώνα.

Ο αγώνας που ξεκίνησε από την UNESCO

Η διεκδίκηση είχε ξεκινήσει ήδη από το 1982, όταν η Μελίνα Μερκούρη έθεσε το ζήτημα στην UNESCO, στο πλαίσιο της Γενικής Διάσκεψης που πραγματοποιήθηκε στο Μεξικό.

Τότε είχε πει: «…πρέπει να καταλάβετε τι σημαίνουν τα Μάρμαρα του Παρθενώνα για μας. Είναι το καμάρι μας. Είναι οι θυσίες μας. Είναι το υπέρτατο σύμβολο ευγένειας. Είναι φόρος τιμής στη δημοκρατική φιλοσοφία. Είναι η φιλοδοξία και το όνομά μας. Είναι η ουσία της ελληνικότητάς μας».

Ένας αγώνας που συνεχίζεται

Η Μελίνα Μερκούρη υπηρέτησε ως υπουργός Πολιτισμού από το 1981 έως το 1989 και ξανά την περίοδο 1993-1994. Μέσα από αυτή τη θέση ξεκίνησε μια διεθνή εκστρατεία για την επιστροφή των γλυπτών που αφαιρέθηκαν από τον Τόμας Μπρους, 7ο κόμη του Έλγιν και σήμερα εκτίθενται στο Βρετανικό Μουσείο.

Παρότι το όραμά της δεν πραγματοποιήθηκε όσο ζούσε, ο αγώνας που ξεκίνησε συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Και κάθε χρόνο, την ημέρα που τιμάται η μνήμη της, οι δηλώσεις και οι παρεμβάσεις της θυμίζουν γιατί η Μελίνα Μερκούρη θεωρείται μία από τις πιο εμβληματικές μορφές της σύγχρονης ελληνικής πολιτιστικής διεκδίκησης.