Χριστός Ανέστη εκ νεκρών: Οι μεγάλοι συμβολισμοί της Κυριακής του Πάσχα – Τι γιορτάζουμε και τα έθιμα σε όλη την Ελλάδα
Η Κυριακή του Πάσχα είναι μια ημέρα γεμάτη ισχυρούς συμβολισμούς, με πιο σπουδαία, φυσικά, την Ανάσταση του Ιησού Χριστού, σύμφωνα με όσα αναφέρει και το χριστιανικό εορτολόγιο.
Ο Ευαγγελιστής Ματθαίος περιγράφει τα εξής: Τα χαράματα της Κυριακής, οι Μυροφόρες μαζί με την Παναγία στον τάφο του Ιησού. Ξαφνικά έγινε μεγάλος σεισμός και ένας Άγγελος κύλισε την πέτρα που έφραζε τον τάφο και κάθισε πάνω της. Οι στρατιώτες που φρουρούσαν τον τάφο, είχαν παραλύσει από το φόβο τους. Ο άγγελος απευθύνθηκε στις Μυροφόρες και την Παναγία να μην φοβούνται και ότι ο Ιησούς είχε αναστηθεί. Στο μήνυμά του ο Άγγελος είπε να πάνε να ειδοποιήσουν τους μαθητές Του, για το γεγονός της Ανάστασης και να τους πουν να πάνε στη Γαλιλαία όπου και θα τους εμφανιζόταν ο Ιησούς, και έτσι έγινε. Γυρνώντας πίσω στην Ιερουσαλήμ στο μέρος που ήταν κρυμμένοι οι μαθητές, εμφανίστηκε μπροστά τους ο Χριστός. Εκείνες τον προσκύνησαν και παρακινούμενες από τον ίδιο έτρεξαν να αναγγείλουν το χαρμόσυνο γεγονός στους μαθητές του. Οι στρατιώτες ειδοποίησαν τους Γραμματείς και τους Φαρισαίους ότι ο Ιησούς αναστήθηκε.
Εκείνοι τυφλωμένοι από το μίσος τους κατά του Χριστού, θεώρησαν μεγάλη ντροπή τους την Ανάσταση του Χριστού, αποφάσισαν να δωροδοκήσουν τους στρατιώτες ώστε να πουν ψέματα, ότι το σώμα του Χριστού κλάπηκε τη νύχτα από τους μαθητές Του, και δεν αναστήθηκε. Οι μαθητές πήγαν στη Γαλιλαία και εκεί τους εμφανίστηκε ο Ιησούς. Τους ευλόγησε και τους είπε να διασκορπιστούν και να διδάξουν όλα όσα τους δίδαξε. Τους έδωσε επίσης εντολή, ότι όποιος πιστεύει σε Αυτόν, να τον βαπτίζουν στο όνομα του Πατρός, του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Αυτό έκαναν οι μαθητές και έφτασε το Ευαγγέλιο μέχρι σήμερα.
Ο Χριστός θυσιάστηκε την ημέρα του εβραϊκού Πάσχα, που εκείνο το έτος έτυχε Σάββατο και αναστήθηκε μετά το Σάββατο, «τη μιά των σαββάτων», δηλαδή την πρώτη ημέρα της εβδομάδας, που γι’ αυτό το λόγο ονομάστηκε Κυριακή. Στις εκκλησίες, από τις 11 το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου, τελείται η ακολουθία της παννυχίδος, ο όρθρος και η λειτουργία του Πάσχα.
VIRAL
Τα πρώτα λεπτά της Κυριακής του Πάσχα, αμέσως μόλις ο ιερέας εκφωνήσει το «Χριστός Ανέστη!», ο τόπος σείεται από τα βεγγαλικά, τις κροτίδες, ενώ δεν λείπουν οι πυροβολισμοί στον αέρα («μπαλωθιές»). Νωρίτερα, οι πιστοί ανάβουν τις λαμπάδες τους με το Άγιο Φως, μετά την πρόσκληση του ιερέα «Δεύτε λάβετε φως». Τα δύο αυτά εκκλησιαστιά γεγονότα συγκροτούν την «Τελετή της Αναστάσεως». Διαβάζεται περικοπή από το Ευαγγέλιο του Μάρκου (ιστ’ 1-8), που αναφέρεται στην Ανάσταση του Κυρίου.
Το απόγευμα της Κυριακής τελείται στις εκκλησίες ο «Εσπερινός της Αγάπης» ή Δεύτερη Ανάσταση (σε πολλούς ναούς τελείται το πρωί). Λέγεται έτσι, διότι οι Χριστιανοί παλαιότερα αντάλλασσαν μεταξύ τους το Φιλί της Αγάπης. Διαβάζεται περικοπή από το Ευαγγέλιο του Ιωάννη (κ΄19-25), που αναφέρεται στην εμφάνιση του Χριστού μετά την Ανάστασή του στους μαθητές του. Ο Θωμάς, που δεν ήταν παρών δεν πείθεται για το γεγονός και ζητά αποδείξεις. Το Ευαγγέλιο αυτό, όπου είναι δυνατό -η Μητρόπολη των Αθηνών είναι μία από τις εκκλησίες- διαβάζεται σε πολλές ξένες γλώσσες.
Τα εδέσματα και το τσούγκρισμα των αβγών
Το πασχαλινό τραπέζι είναι πλούσιο και γιορτινό, με το κρέας να αποτελεί τον αναντίρρητο πρωταγωνιστή της ημέρας και το οποίο καταναλώνεται σε αφθονία μετά τη νηστεία της Σαρακοστής -ή έστω της Μεγάλης Εβδομάδας.
Το βασικό κρέας είναι είτε το αρνί είτε το κατσίκι, το οποίο συνηθίζεται να ψήνεται σε σούβλα (ο γνωστός οβελίας), συχνά από το πρωί της Κυριακής του Πάσχα. Ειδάλλως, τα αμνοερίφια μαγειρεύονται στο φούρνο, τις περισσότερες φορές συνοδευόμενα από πατάτες, τυριά και διάφορες σαλάτες. Σύμφωνα με τη γνωστή παραβολή του Ιησού με το βοσκό, το αρνί συμβολίζει τους πιστούς της ορθοδοξίας αλλά και τον ίδιο τον Υιό του Θεού, ο οποίος θυσιάστηκε για τη σωτηρία της ανθρωπότητας.
Την τιμητική τους έχουν και οι μεζέδες από συκωταριά, οι οποίοι παραδοσιακά σιγοψήνονται στη σούβλα κατά τη διάρκεια της ημέρας δίπλα στο αρνί (κοκορέτσι), στο φούρνο/τηγάνι (γαρδούμπες) ή μαγειρεύονται στην κατσαρόλα (γαρδούμπες κοκκινιστές, λεμονάτες ή μαγειρίτσα).
Μετά το κυρίως γεύμα, σειρά έχουν τα αβγά, τα οποία βάφονται από τη Μεγάλη Πέμπτη: τα αβγά συμβολίζουν τον ερμητικά κλειστό τάφο του Χριστού (μια άλλη θεωρία λέει ότι συμβολίζουν την αναγέννηση) ενώ, σύμφωνα με την επικρατέστερη θεωρία, το κόκκινο χρώμα σηματοδοτεί το αίμα του θεανθρώπου. Αφού αναδειχθεί ο νικητής του… τσουγκρίσματος, οι πιστοί καθαρίζουν και τρώνε το αβγό τους, προτού περάσουν στο επιδόρπιο.
Το πλέον παραδοσιακό γλυκό της Λαμπρής δεν είναι άλλο από το τσουρέκι -συχνά γεμιστό με σοκολάτα-, ενώ κατά τόπους προτιμάται η λεγόμενη «λαμπροκουλούρα» ή «λαμπρόψωμο», μια πιο παραδοσιακή εκδοχή του αγαπημένου τσουρεκιού. Βεβαίως, τα γλυκά δεν τελειώνουν εδώ· από τα πιο κλασικά γαλακτομπούρεκα και ραβανί, μέχρι και τα πιο μοντέρνα σοκολατένια αβγά, η γκάμα είναι τεράστια.
Τα έθιμα της ημέρας σε όλη την Ελλάδα
Τεμένη Αιγίου: Το κάψιμο του Ιούδα στην πλατεία του χωριού
Την Κυριακή του Πάσχα ή της Αγάπης, στην Τέμενη Αιγίου στην πλατεία του χωριού τελείται το έθιμο της καύσης του Ιούδα. Το έθιμο αναβιώνει από τον Πολιτιστικό Σύλλογο της Τεμένης Αιγίου. Το βράδυ της Κυριακής του Πάσχα στην πλατεία, μπροστά από την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, πραγματοποιείται θεατρικό δρώμενο που αναπαριστά τη δίκη του Ιούδα, του οποίου στο τέλος ρίχνουν το ομοίωμα στη φωτιά.
Πάσχα στην Αράχωβα: Η περιφορά της εικόνας του Αγίου Γεωργίου
Σημαντικό έθιμο στην Αράχωβα, είναι η περιφορά της εικόνας του Αγίου Γεωργίου. Ανήμερα του Πάσχα, ντόπιοι ντυμένοι με παραδοσιακές στολές, περιφέρουν την εικόνα του Άγιου, ενώ την επόμενοι ημέρα πραγματοποιείται ο αγώνας των γερόντων. Άνδρες μεγάλης ηλικίας, ξεκινούν έναν αγώνα σε ανηφορικό δρόμο, από την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, έως τον λόφο. Πίσω τους ακολουθούν χορευτικά συγκροτήματα που τους συνοδεύουν, ενώ ακολουθούν και άλλες δοκιμασίες και αγωνίσματα που ονομάζονται «κλέφτικα», όπως το σήκωμα της πέτρας.
Κυριακή του Πάσχα στην Καλαμάτα: Ο Σαϊτοπόλεμος
Ενα από τα πιο γνωστά έθιμα της Κυριακής του Πάσχα, είναι ο Σαϊτοπόλεμος στην Καλαμάτα. Συγκεκριμένα, ανήμερα του Πάσχα, στις 8:00 το βράδυ, οι «σαΐτολόγοι» μαζεύονται στο κέντρο της πόλης, στο βόρεο πάρκινγκ του Νέδοντα και στην πλατεία Όθωνος. Εκεί οι «σαϊτολόγοι» θα ρίξουν τις σαίτες τους, σε ενα φαντασμαγορικό και μοναδικό θέαμα, που καθηλώνει τους ντόπιους αλλά και τους πολλούς επισκέπτες που έρχονται από την Καλαμάτα για να περάσουν τις διακοπές του Πάσχα.
Ηπειρος: Ο «Νεκρός Ζαφείρης»
Το έθιμο του «Νεκρού Ζαφείρη» αναβιώνει στην Ήπειρο, την Κυριακή του Πάσχα. Ο «Νεκρός Ζαφείρης» ουσιαστικά είναι ένα παιδικό παιχνίδι. Το ρόλο του «νεκρού» παίζει ένα μικρό παιδί, και τριγύρω τα υπόλοιπα, τον στολίζουν με διάφορα λουλούδια και φύλλα και παράλληλα τον μοιρολογούν κρατώντας στα χέρια τους καλάμια αντί λαμπάδες. Στο τέλος, τα παιδιά φωνάζουν δυνατά «Σήκου Ζαφείρη, Σήκου» και το μικρό παιδί που ήταν στολισμένο με άνθη και φύλλα σηκώνεται και κυνηγά τα υπόλοιπα παιδιά, με σκοπό να πιάσει κάποιον, ώστε να κάνει τον «Ζαφείρη» την επόμενη χρονιά.
Πάσχα στην Κύθνο: Το έθιμο της «Κούνιας»
Στην Κύθνο, έχουν το έθιμο της «κούνιας». Σύμφωνα μ’ αυτό, την Κυριακή του Πάσχα στην κεντρική πλατεία του χωριού, στήνεται μια κούνια στην οποία κουνιούνται εναλλάξ αγόρια και κορίτσια ντυμένα με παραδοσιακές στολές. Σύμφωνα με το έθιμο, όποιο αγόρι κουνήσει ένα κορίτσι και το αντίθετο, δεσμεύεται ενώπιων Θεού και ανθρώπων, για γάμο.
Κυριακή του Πάσχα: Πυροβολούν τον Ιούδα στη Λέσβο
Λίγο μετά τα μεσάνυχτα του Μεγάλου Σαββάτου και το «Χριστός Ανέστη», στην Παναγιούδα της Λέσβου, μαζεύονται αρκετοί άνθρωποι με τα όπλα τους και πυροβολούν έναν κορμό με το ομοίωμα του Ιούδα να κρέμεται πάνω του. Οι πυροβολισμοί καταστρέφουν ολοκληρωτικά τον κορμό ρίχνοντας στο έδαφος τον «ηττημένο Ιούδα».
Πάσχα στη Χίο: Ο ρουκετοπόλεμος στο Βροντάδο
Την Κυριακή του Πάσχα στη Χίο, πραγματοποιείται ο εντυπωσιακός ρουκετοπόλεμος, ο οποίος είναι ένα από τα παλαιότερα έθιμα της Μεγάλης Εβδομάδας και κρατάει τις ρίζες του από την Τουρκοκρατία.
Οι αυτοσχέδιες ρουκέτες που εκτοξεύονται την Κυριακή του Πάσχα, είναι φτιαγμένες από θειάφι, μπαρούτι και νίτρο και η προετοιμασία τους ξεκινάει από την επόμενη κιόλας μέρα, για να είναι όλα έτοιμα το επόμενο Πάσχα.
Το θέαμα που δημιουργείται από τις χιλιάδες ρουκέτες είναι φαντασμαγορικό και καθηλώνει ντόπιους αλλά και ξένους που έρχονται στο νησί για να δουν από κοντά το όμορφο έθιμο του ρουκετοπόλεμου στη Χίο.
Ρέθυμνο: Το κάψιμο του «ορφανού»
Σε κάθε χωριό του Ρεθύμνο, πραγματοποιείται την Κυριακή του Πάσχα το έθιμο του «ορφανού». Στην ουσία το έθιμο αυτό είναι το κάψιμο του ομοιώματος του Ιούδα και στόχος της κάθε γειτονιάς, είναι κατά τη διάρκεια του καψίματος, οι φλόγες να φτάσουν όσο το δυνατόν ψηλότερα σε σχέση με τις άλλες. Για αυτό το έθιμο γίνεται συλλογή μεγάλων ποσοτήτων ξύλων, ώστε η φωτιά να είναι όσο το δυνατόν μεγαλύτερη.
Πάσχα στην Τρίπολη: Κληματόβεργες και αρνιά
Μετά το «Χριστός Ανέστη» και την βραδινή λειτουργία, ανάβουν σχεδόν αμέσως οι κληματόβεργες σε όλες τις ψησταριές στην Τρίπολη, ώστε να είναι όλα έτοιμα για το σούβλισμα του οβελία το πρωί της Κυριακής. Αρνιά, κοκορέτσια και παραδοσιακές πίτες, είναι τα χαρακτηριστικά φαγητά που απολαμβάνουν όσοι κάνουν Πάσχα στην Τρίπολή.
Πάσχα στη Ζάκυνθο: Βραστό κρέας στο Κυριακάτικο τραπέζι
Η αναστάσιμη ακολουθία στη Ζάκυνθο γίνεται τα ξημερώματα της Κυριακής, μερικές ώρες μετά το πέρας του Μεγάλου Σαββάτου και όχι αμέσως.
Την Κυριακή του Πάσχα ο κόσμος συγκεντρώνεται στα σπίτια για να γιορτάσει την Ανάσταση του Θεανθρώπου, ενω στο σπίτι υπάρχει βραστό κρέας (κατσίκι ή μοσχάρι) ώστε να ισορροπήσει το στομάχι από τη νηστεία της Μεγάλης Εβδομάδας, παράλληλα με τις παραδοσιακές πίτες.
Πάσχα στην Ηρακλειά: Τι είναι τα μελιτίνια
Στην Ηρακλειά την παραμονή του Πάσχα οι νοικοκυρές ετοιμάζουν μαγειρίτσα και μελιτίνια, γλυκίσματα που φτιάχνονται από φρέσκια ντόπια κατσικίσια μυζήθρα.
Το απόγευμα προετοιμάζουν το παραδοσιακό γεμιστό κατσίκι με ρύζι και συκωταριά, με τα απαραίτητα καρυκεύματα, όπως αλάτι, ρίγανη και πιπέρι, το οποίο σιγοψήνεται στον ξυλόφουρνο μέχρι το τέλος της Αναστάσιμης ακολουθίας.
Την ημέρα του Πάσχα, οι κάτοικοι συγκεντρώνονται στις αυλές των σπιτιών, ψήνουν αρνιά και διασκεδάζουν με παραδοσιακά τραγούδια και χορό και πιοτό, μέχρι το χάραμα.
Πάσχα στην Αστυπάλαια: Τα μεγάλα κίτρινα κουλούρια
Στη Αστυπάλαια την Κυριακή του Πάσχα, οι κάτοικοι τρώνε μεγάλα κίτρινα κουλούρια, που ετοιμάζονται σε τεράστιες λαμαρίνες. Τα κουλούρια όμως δεν έχουν γλυκιά γεύση, από τους κρόκους αυγού, αλλά έχουν πικάντικη γεύση που οφείλεται στη ζαφόρα, ενώ πανάκριβο μυρωδικό από στήμονες του κρόκου, που τους μαζεύουν από τα τέλη του Φθινοπώρου στο νησί. Αυτό όμως που κάνει τα κουλούρια να διαφέρουν είναι η ζύμη που περιέχει φρέσκια, ολόπαχη μυζήθρα, που οι ντόπιοι προμηθεύονται από τις στάνες, σχεδόν πριν προλάβει να κρυώσει.
Κυριακή του Πάσχα στη Ρόδο
Την Κυριακή του Πάσχα στη Ρόδο, το τραπέζι της Λαμπρής περιέχει τον «Λαμπριατή» μαζί με παραδοσιακές πίτες του νησιού και το τοπικό κρασί. Ο «Λαμπριατής» είναι ένα αρνί ή κατσίκι που έχει ψηθεί για πολλές ώρες στο φούρνο και είναι γεμισμένο με ρύζι, σκόρδο, σταφίδες, κουκουνάρι, κρεμμύδια, ντομάτες, εντόσθια και τα κατάλληλα καρυκεύματα, όπως ρίγανη, αλάτι και πιπέρι. Στα χωριά της Ρόδου το γεμιστό αρνί ή κατσίκι ονομάζεται και «καππαμάς».
Κυριακή του Πάσχα στα Κουφονήσια
Ανήμερα του Πάσχα, στα όμορφα και ιδιαίτερα Κουφονήσια, οι κάτοικοι γεύονται κατσίκι γεμιστό με ρύζι και καρυκεύματα στο φούρνο, το παραδοσιακό φαγητό της ημέρας της Λαμπρής και δεν ψήνουν αρνιά όπως γίνεται στις περισσότερες περιοχές της Ελλάδας.
Το κυριακάτιko τραπέζι στην Κάλυμνο: Το «μουούρι»
Την Κυριακή του Πάσχα, οι κάτοικοι της Καλύμνου τρώνε το λεγόμενο «μουούρι». Το «μουούρι» είναι γεμιστό αρνί ή κατσίκι, που η κάθε οικογένεια διατηρεί στο χωράφι ή την αυλή της, το οποίο τοποθετείται μέσα σε μεγάλο πήλινο σκεύος πάνω σε κληματόβεργες. Το «μουούρι» αφού σφραγιστεί μέσα στην πήλινη γάστρα, με χυλό, αλεύρι και νερό, αλάτι και πιπέρι, σιγοψήνεται σε παραδοσιακό φούρνο με πέτρα και ξύλα από το Μεγάλο Σάββατο, ώστε να είναι έτοιμο για το τραπέζι της Λαμπρής.
0 ΣΧΟΛΙΑ