Λίγοι το γνωρίζουν: Ποια είναι η Ελληνίδα επιστήμονας από την Καισαριανή που εντόπισε τις αιτίες του Πάρκινσον
Αυτό το άρθρο είναι αφιέρωμα στην Ελληνίδα επιστήμονα που εντόπισε τις αιτίες του Πάρκισον. Μια σημαντική επιστημονική επιτυχία που φέρει ελληνική σφραγίδα είχε προστεθεί πριν λίγα χρόνια στο παγκόσμιο γίγνεσθαι, ενισχύοντας τις ελπίδες για την καταπολέμηση των νευροεκφυλιστικών παθήσεων. Σήμερα η Δωροθέα Πινότση είναι 43 ετών, με καταγωγή από την Καισαριανή και κάνει τεράστιο έργο στο εξωτερικό.
Θυμόμαστε όταν ηγήθηκε μιας εξαιρετικά σημαντικής ερευνητικής ομάδας στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ, η οποία δημοσίευσε τα αποτελέσματά της στην έγκριτη επιστημονική επιθεώρηση «PNAS». Η συγκεκριμένη έρευνα, που διεξήχθη από το Τμήμα Χημικής Μηχανικής και Βιοτεχνολογίας του βρετανικού πανεπιστημίου, προσφέρει μια νέα, βαθύτερη κατανόηση σχετικά με τους μηχανισμούς μέσω των οποίων εκδηλώνεται η νόσος Πάρκινσον.
VIRAL
Η νόσος αυτή αποτελεί μια σοβαρή νευροεκφυλιστική κατάσταση που επηρεάζει αρνητικά τη ζωή περίπου 8 εκατομμυρίων ανθρώπων σε παγκόσμιο επίπεδο. Τα συμπτώματά της, όπως το τρέμουλο στα άκρα, η έντονη ακαμψία, οι δυσκολίες στη βάδιση και, στα προχωρημένα στάδια, η άνοια, υποβαθμίζουν δραματικά την ποιότητα ζωής των ασθενών. Η ανακάλυψη της κυρίας Πινότση και των συνεργατών της έχει αποτελέσει μια καθοριστική δίοδο για την ιατρική κοινότητα, καθώς αποσαφηνίζει τα «πως» και τα «γιατί» πίσω από την εμφάνιση της νόσου, ανοίγοντας παράλληλα τον δρόμο για την αναζήτηση πιο αποτελεσματικών και στοχευμένων θεραπευτικών προσεγγίσεων.
Το όραμα και η ερευνητική πορεία για τις αιτίες του Πάρκισον
Η Δωροθέα Πινότση καθοδηγείται από έναν ξεκάθαρο σκοπό: τη συμβολή στην ανάπτυξη νέων μεθόδων για την έγκαιρη διάγνωση και την αποτελεσματική αντιμετώπιση σοβαρών εγκεφαλικών ασθενειών. Όπως χαρακτηριστικά είχε δηλώσει η ίδια σε μια συνέντευξη της: «Φωτίζοντας τους μηχανισμούς πίσω από την εξέλιξη σοβαρών ασθενειών όπως αυτές του εγκεφάλου, στοχεύουμε στην εξέλιξη νέων μεθόδων τόσο για την έγκαιρη διάγνωσή τους όσο και για την αντιμετώπισή τους. Αυτό είναι και το πάθος και ο στόχος μου. Να συμβάλλω στην εξέλιξη τεχνικών που μπορούν να φωτίσουν ασθένειες».
Η διαδρομή της προς αυτή την κατάκτηση ξεκίνησε το 2006. Μετά την ολοκλήρωση των σπουδών της στο Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών του ΕΜΠ, συνέχισε τις σπουδές της στην Ελβετία, έχοντας λάβει υποτροφία από το ίδρυμα Ωνάση. Εκεί, εκπόνησε το διδακτορικό της στην εφαρμοσμένη Φυσική στο Ομοσπονδιακό Πολυτεχνείο της Ζυρίχης (ΕΤΗ). Περιγράφοντας τα πρώτα της βήματα, η ερευνήτρια εξηγεί: «Ασχολήθηκα με τη μελέτη κβαντικών φωτονικών φαινομένων και τις αλληλεπιδράσεις φωτονίων με την ύλη, με την προοπτική εξέλιξης των λεγόμενων κβαντικών υπολογιστών. Ασχολήθηκα επίσης εκτενώς με διάφορες οπτικές τεχνικές με τις οποίες μπορούσαμε να μελετήσουμε νανοδομές και τις αλληλεπιδρασεις τους με το φως».
Από τη φυσική στη βιοφυσική των νευρώνων
Μετά το διδακτορικό της, η πορεία της μετατοπίστηκε προς τις βιολογικές επιστήμες, γεγονός που ίσως ενισχύθηκε από το οικογενειακό της περιβάλλον, καθώς οι γονείς της προέρχονται από τον ιατρικό και ακαδημαϊκό χώρο, ενώ ο αδελφός της ασχολείται με τις Νευροεπιστήμες. Η ίδια άρχισε να εξετάζει τις λειτουργίες και τις δυσλειτουργίες των βιολογικών συστημάτων που σχετίζονται με νευροεκφυλιστικές παθήσεις, αναγνωρίζοντας το κενό στη γνώση μας. «Άρχισα να μελετώ τις ιδιότητες βιολογικών συστημάτων και οργανισμών αλλά και κάποιες λειτουργίες ή δυσλειτουργίες που συσχετίζονται με παθήσεις όπως οι νευροεκφυλιστικές παθήσεις του εγκεφάλου. Γνωρίζουμε τόσο λίγα για τους μηχανισμούς αυτών των παθήσεων: πώς εμπλέκονται στη ”γέννηση” της ασθένειας, ποια είναι τα ενδιάμεσα στάδια και τι σκοτώνει τελικά τους νευρώνες. Αυτή η περιορισμένη γνώση εμποδίζει όμως την εξέλιξη τρόπων αντιμετώπισης και έγκαιρης διάγνωσης».
Η επιθυμία της να ασχοληθεί με τη Βιοφυσική έγινε πραγματικότητα το 2012 με τη βοήθεια μιας υποτροφίας από τον Εθνικό Οργανισμό Έρευνας της Ελβετίας, η οποία της επέτρεψε να ενταχθεί στην ομάδα του Πανεπιστημίου του Κέμπριτζ. Εκεί, συνδύασε τις γνώσεις της στη φυσική με τη μελέτη των νόσων Πάρκινσον και Αλτσχάιμερ, χρησιμοποιώντας προηγμένες τεχνικές οπτικής μικροσκοπίας. «Έτσι, με τις γνώσεις που είχα αποκτήσει και τις τεχνικές που είχα αναπτύξει στο Διδακτορικό μου, άρχισα να μελετώ βασικές φωτοφυσικές ιδιότητες βιολογικών συστημάτων, και τους μοριακούς μηχανισμούς σε επίπεδο πρωτεϊνών που σχετίζονται με τα πρωταρχικά στάδια εξέλιξης της νόσου Πάρκινσον».
Τα ευρήματα και η σημασία τους
Η επιστημονική ομάδα επικεντρώθηκε στην πρωτεΐνη άλφα-συνουκλεΐνη, η οποία παίζει καταλυτικό ρόλο στο Πάρκινσον, σχηματίζοντας τα γνωστά σωμάτια Lewy όταν προσκολλάται με άλλες πρωτεΐνες σε αφύσικα σχήματα. Χρησιμοποιώντας μικροσκόπιο υπερ-υψηλής ανάλυσης, μελέτησαν τη συμπεριφορά της πρωτεΐνης σε νευρώνες αρουραίων. Διαπίστωσαν ότι η άλφα-συνουκλεΐνη μπορεί να λειτουργεί είτε προστατευτικά είτε τοξικά, ανάλογα με την τρισδιάστατη δομή της. «Τα ευρήματά μας αλλάζουν τον τρόπο που βλέπουμε τη νόσο, επειδή δείχνουν ότι η ζημιά στους νευρώνες μπορεί να συμβεί, όταν απλώς υπάρχει έξτρα αφύσικη πρωτεΐνη άλφα-συνουκλεϊνη στο κύτταρο. Είναι αυτή η πρόσθετη ποσότητα της εν λόγω πρωτεϊνης που φαίνεται να προκαλεί τις τοξικές επιδράσεις, που έχουν ως συνέπεια τον θάνατο των εγκεφαλικών κυττάρων» διευκρινίζει η ερευνήτρια. Καταλήγει δε, λέγοντας: «με αυτές τις οπτικές τεχνικές μπορούμε πραγματικά να δούμε λεπτομέρειες που δεν ήμασταν σε θέση να δούμε πριν, έτσι πιθανώς θα καταφέρουμε να αντιμετωπίσουμε την τοξική δράση σε πρώιμο στάδιο».
Διαβάστε επίσης
Παρά την επιστημονική επιτυχία, η ίδια είχε εκφράσει την ανησυχία της για την κατάσταση στην Ελλάδα, τονίζοντας ότι η χώρα ωθεί τις νέες γενιές επιστημόνων στο εξωτερικό. Αν και η ίδια έφυγε για την Ελβετία πιστεύοντας ότι θα ήταν προσωρινή κατάσταση, πλέον θεωρεί την επιστροφή πολύ δύσκολη. Υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα διαθέτει εξαιρετικό ανθρώπινο δυναμικό με όνειρα και γνώσεις, αλλά στερείται των ευκαιριών για να δημιουργήσει κανείς κάτι σημαντικό εντός συνόρων, κάτι που θεωρεί ιδιαίτερα κρίμα.
0 ΣΧΟΛΙΑ