Ψηφιακό «φρένο» στα παιδιά: Πότε τίθεται σε ισχύ το όριο των 15 ετών, πώς θα γίνεται ο έλεγχος και ποιος φέρει την ευθύνη
Σε τροχιά υλοποίησης μπαίνει η κυβερνητική παρέμβαση για την προστασία των παιδιών και των εφήβων στο ψηφιακό περιβάλλον, με την αντίστροφη μέτρηση για τον περιορισμό της πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να έχει ήδη ξεκινήσει. Η ελληνική ρύθμιση, η οποία συζητήθηκε εκτενώς στο υπουργικό συμβούλιο, προσθέτει στον νόμο 5099/2024 ένα ελάχιστο όριο ηλικίας 15 ετών για την πρόσβαση στις επιγραμμικές υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης. Οι σχετικές διατάξεις του σχεδίου προβλέπεται να τεθούν σε πλήρη εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2027, δίνοντας στις εταιρείες και τις πλατφόρμες τον απαραίτητο χρόνο προκειμένου να προετοιμάσουν τα συστήματα συμμόρφωσής τους.
Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία έρχεται να αντιμετωπίσει μια πραγματικότητα που απασχολεί έντονα τις οικογένειες και την εκπαιδευτική κοινότητα, καθώς σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία ένας στους τέσσερις μαθητές δηλώνει ότι κάνει υπερβολική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και χρειάζεται βοήθεια για να τη μειώσει. Παράλληλα, ο στόχος του νέου πλαισίου δεν εξαντλείται μόνο στον περιορισμό της έκθεσης σε ακατάλληλο περιεχόμενο, αλλά επεκτείνεται στην αντιμετώπιση προβλημάτων που προκαλούνται από τον τρόπο λειτουργίας των ψηφιακών υπηρεσιών, όπως η συνεχή προσέλκυση της προσοχής των χρηστών, η προβληματική χρήση, οι διαταραχές του ύπνου, η δυσκολία συγκέντρωσης και οι πιθανές αρνητικές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των παιδιών.
Για την εφαρμογή της ρύθμισης, το ελληνικό σχέδιο θεσπίζει έναν ειδικό κανόνα υπολογισμού της ηλικίας. Όσα παιδιά έχουν γεννηθεί μέσα στο ίδιο ημερολογιακό έτος θεωρείται ότι συμπληρώνουν το όριο των 15 ετών την 1η Ιανουαρίου. Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται ότι παιδιά που ανήκουν στην ίδια ηλικιακή και σχολική ομάδα αντιμετωπίζονται ενιαία, ανεξάρτητα από το αν έχουν γεννηθεί στις αρχές ή στα τέλη του έτους.
Επαλήθευση ηλικίας και φορείς εποπτείας
Όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα γίνεται η επιβεβαίωση της ηλικίας των χρηστών, το ελληνικό νομοσχέδιο δεν επιβάλλει μία συγκεκριμένη εφαρμογή ή υποχρεωτική μέθοδο. Οι πάροχοι οφείλουν να χρησιμοποιούν κατάλληλες, αξιόπιστες, αποτελεσματικές και αναλογικές λύσεις που περιορίζουν τα δεδομένα που συλλέγονται και προστατεύουν την ιδιωτικότητα. Εφαρμογές όπως το Kids.gov.gr Wallet και το Gov.gr Wallet αναφέρονται στο νομοσχέδιο ως ενδεδειγμένα παραδείγματα λύσεων, καθώς έχουν σχεδιαστεί με τεχνικά χαρακτηριστικά συμβατά με τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις για την ελαχιστοποίηση των δεδομένων. Ταυτόχρονα, όμως, οι πλατφόρμες μπορούν να αξιοποιήσουν οποιαδήποτε άλλη ισοδύναμη λύση συμμορφώνεται με το ενωσιακό δίκαιο και τις ευρωπαϊκές τεχνικές προδιαγραφές.
VIRAL
Η εποπτεία της εφαρμογής των νέων κανόνων στην Ελλάδα δεν ανατίθεται σε κάποιον νέο φορέα. Αρμόδιες παραμένουν οι υφιστάμενες αρχές στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους, όπως το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης και η ΑρχήΠροστασίαςΔεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα. Στην περίπτωση που μια πλατφόρμα εδρεύει σε άλλο κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο χρήστης θα μπορεί να υποβάλει καταγγελία στην Ελλάδα και η ΕΕΤΤ, ως Συντονιστής Ψηφιακών Υπηρεσιών, θα διαβιβάζει την υπόθεση στην αρμόδια αρχή της χώρας εγκατάστασης του παρόχου. Για τις πολύ μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες, εφόσον η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη εκκινήσει διαδικασία για τη συγκεκριμένη παράβαση, η ίδια η Επιτροπή διατηρεί την αρμοδιότητα για την έρευνα και την επιβολή των κυρώσεων.
Το ευρωπαϊκό πλαίσιο EU KIDS Act και οι διαφορές με το ελληνικό σχέδιο
Την ίδια ώρα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο βρίσκεται υπό διαμόρφωση η πρόταση κανονισμού EU KIDS Act, η οποία κινείται στην ίδια κατεύθυνση αλλά διαθέτει πολύ ευρύτερο πεδίο εφαρμογής. Ενώ η ελληνική ρύθμιση εστιάζει ειδικά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η ευρωπαϊκή πρόταση επιχειρεί να καλύψει ένα ευρύ φάσμα ψηφιακών υπηρεσιών, περιλαμβάνοντας πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο, διαδικτυακά παιχνίδια, καταστήματα εφαρμογών (app stores), AI companions και γενικούς συνομιλιακούς βοηθούς τεχνητής νοημοσύνης, επιβάλλοντας κανόνες ασφαλούς σχεδιασμού και διαφορετικές υποχρεώσεις ανάλογα με τους κινδύνους της κάθε υπηρεσίας.
Μια κομβική διαφορά ανάμεσα στα δύο πλαίσια εντοπίζεται στη δυνατότητα δημιουργίας λογαριασμού. Το ελληνικό σχέδιο θέτει γενικό όριο τα 15 έτη, ενώ η ευρωπαϊκή πρόταση προβλέπει τη δυνατότητα δημιουργίας ενός ειδικού, περιορισμένου λογαριασμού για παιδιά ηλικίας από 13 έως κάτω των 15 ετών, εφόσον ο πάροχος προσφέρει αυτή τη δυνατότητα και ο λογαριασμός δημιουργηθεί από γονέα ή κηδεμόνα. Αυτός ο ειδικός λογαριασμός περιλαμβάνει υποχρεωτικά γονικά εργαλεία, δυνατότητα ορισμού ημερήσιου ορίου χρήσης έως μία ώρα και δυνατότητα ελέγχου των νέων επαφών. Για παιδιά κάτω των 13 ετών, το ευρωπαϊκό πλαίσιο απαγορεύει πλήρως τη δημιουργία λογαριασμού κοινωνικού δικτύου στο όνομά τους, ενώ σε καμία περίπτωση δεν επιτρέπεται πλήρης και αυτόνομος λογαριασμός πριν από την ηλικία των 15 ετών.
Σχετικά με την ευθύνη εφαρμογής, το EU KIDS Act ορίζει ότι η ευθύνη παραμένει πρωτίστως στους ίδιους τους παρόχους των υπηρεσιών, οι οποίοι οφείλουν να διασφαλίζουν την τήρηση των ηλικιακών ορίων. Για τις πολύ μεγάλες πλατφόρμες προβλέπονται επιπλέον υποχρεώσεις, όπως η υποβολή σχεδίου συμμόρφωσης στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η διενέργεια ανεξάρτητου ελέγχου με δική τους δαπάνη. Οι γονείς και τα καταστήματα εφαρμογών έχουν υποστηρικτικό και συμπληρωματικό ρόλο, χωρίς να υποκαθιστούν την ευθύνη των πλατφορμών.
Πρέπει πάντως να σημειωθεί ότι το EU KIDS Act δεν αποτελεί ακόμη ισχύοντα νόμο, αλλά πρόταση ευρωπαϊκού κανονισμού της οποίας η τελική μορφή και η σχέση με τις εθνικές νομοθεσίες θα διαμορφωθούν κατά τη νομοθετική διαδικασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εάν καταστεί δεσμευτικό, το ελληνικό πλαίσιο θα προσαρμοστεί αναλόγως. Μέχρι τότε, η Ελλάδα προχωρά με το δικό της σχεδιασμό που ορίζει ως ορόσημο εφαρμογής την 1η Ιανουαρίου 2027.
0 ΣΧΟΛΙΑ