Η «απαγορευμένη» ιστορία του τεκτονισμού στην Ελλάδα: Οι διάσημοι Έλληνες Μασόνοι, οι στοές και οι μύθοι

Η συζήτηση γύρω από τον Τεκτονισμό και τη Μασονία στην Ελλάδα αποτελεί διαχρονικά ένα πεδίο γεωγραφικών, ιστορικών και κοινωνικών προεκτάσεων, συχνά περιτυλιγμένο με πέπλο μυστηρίου. Σύμφωνα με ιστορικές αναφορές, η ελίτ της ελληνικής κοινωνίας σε διάφορες ιστορικές περιόδους περιελάμβανε πρόσωπα που είχαν ασπαστεί τον Ελευθεροτεκτονισμό, προκειμένου –κατά τους μελετητές– να συνδεθούν με ευρύτερα ευρωπαϊκά δίκτυα εξουσίας και ιδεών. Πώς όμως ξεκίνησε όλη αυτή η πορεία στον ελλαδικό χώρο και ποια είναι τα πρόσωπα που σημάδεψαν την ιστορία της οργάνωσης;

Η εισαγωγή του Τεκτονισμού στην Ελλάδα και τα Επτάνησα

Στον ελληνικό χώρο, η πρώτη τεκτονική στοά εμφανίστηκε το 1740 στην Κέρκυρα. Η λειτουργία της τελούσε υπό την κηδεμονία της Στοάς της Βερόνας, χρησιμοποιούσε την ιταλική γλώσσα, ενώ πρόεδρός της ήταν ο προβλεπτής της Ενετικής Δημοκρατίας των Ιονίων Νήσων. Παράλληλα, ο Τεκτονισμός εισήλθε στον ελλαδικό χώρο και από τη Ζάκυνθο την εποχή της γαλλικής και αγγλικής κατοχής, γεγονός που οδήγησε τους πολέμιους της οργάνωσης να αποκαλούν διαχρονικά τα νησιά αυτά «κερκόπορτες» του Μασονισμού.

Κατά την περίοδο πριν από την Επανάσταση του 1821, η Κέρκυρα και η Ζάκυνθος λειτούργησαν ως πνευματικά και εθνικά κέντρα υποδοχής καταδιωκόμενων από τη Ρούμελη και τον Μωριά. Τότε, συστάθηκε στη Ζάκυνθο το Τεκτονικό Διευθυντήριο, γνωστό ως «Τρισυπόστατον», από τον κόμητα Διονύσιο Ρώμα, τον τραπεζίτη Παναγιώτη Στεφάνου και τον Φιλικό Κωνσταντίνο Δραγώνα, το οποίο ενίσχυσε ποικιλοτρόπως τον αγώνα του Έθνους. Μεταξύ άλλων, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης είχε μυηθεί το 1818 στην Τεκτονική Στοά «Αναγεννόμενος Φοίνιξ» της Ζακυνθου, την οποία είχε ιδρύσει ο Διονύσιος Ρώμας το 1815.

Αντιθέτως, στη διάρκεια της βασιλείας του Όθωνα δεν καταγράφεται επίσημη δράση παρόμοιων οργανώσεων στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος. Περί το τέλος όμως της βασιλείας του, γύρω στο 1855, άρχισαν να λειτουργούν ανεπίσημα Στοές υπό τη σκέπη της «Γκράντε Οριέντε» (Μεγάλης Ανατολής) της Ιταλίας. Μετά την άφιξη του Γεωργίου του Α’ το 1863, επτά τεκτονικές στοές δραστηριοποιούνταν σε Αθήνα, Πειραιά, Χαλκίδα, Πάτρα, Σύρο, Λαμία και Άργος. Τον Μάιο του 1896 ιδρύθηκε η Εθνική Μεγάλη Στοά της Ελλάδος.

VIRAL

Έσπασε την σιωπή της η 68χρονη στον Μαραθώνα: «Ήθελα την σύνταξη γιατί δεν είχα άλλη δουλειά» – Σοκ η συνέντευξη

Σταύρος Φλώρος: Συγκλονίζει η συνέντευξη για τον τραυματισμό του – Βίντεο

Φρίκη στην Κυψέλη: Έδινε μάχη με το στερητικό σύνδρομο το 9 μηνών βρέφος;

Φωτογραφία: unsplash

Τι είναι ο Ελευθεροτεκτονισμός;

Ως παγκόσμιο σύστημα αδελφοτήτων, ο Ελευθεροτεκτονισμός (ή Μασονία) ξεκίνησε στα τέλη του 16ου και στις αρχές του 17ου αιώνα, αριθμώντας σήμερα γύρω στα 5 εκατομμύρια μέλη παγκοσμίως. Η πιο αποδεκτλη θεωρία θέλει τον Τεκτονισμό να αποτελεί την εξέλιξη των Επαγγελματικών Στοών (Operative Lodges) των αρχι-«τεκτόνων» του Μεσαίωνα – από τη γαλλική λέξη macon και την αγγλική mason που σημαίνουν «χτίστης». Σύμφωνα με τη μυθολογία των ίδιων των Τεκτόνων, οι ρίζες τους φτάνουν μέχρι την εποχή ανέγερσης του Ναού του Σολομώντος.

Στη σύγχρονη εποχή, μέλη της αδελφότητας μπορούν να γίνουν ενήλικοι άνδρες με ορθή κρίση, έντιμοι και ελεύθεροι, οι οποίοι πιστεύουν σε ένα Υπέρτατο Ον και στην αθανασία της ψυχής. Η συντεχνία οργανώνεται σε Μεγάλες Στοές (ή Μεγάλες Ανατολές) με διοικητική αυτοτέλεια.

Η λίστα με τους διακεκριμένους Έλληνες Τέκτονες

Από τις αρχές του 19ου αιώνα έως τα πρώτα μετεμφυλιακά χρόνια, πολλά πρόσωπα που διαμόρφωσαν την πολιτική, πνευματική και κοινωνική ιστορία της Νεότερης Ελλάδας υπήρξαν ελευθεροτέκτονες. Παρά την καταστροφή τμήματος των αρχείων της Μεγάλης Στοάς των Μασόνων της Ελλάδος μετά την είσοδο των γερμανικών στρατευμάτων στην Αθήνα το 1941, έχουν διασωθεί εκατοντάδες ονόματα.

1. Ηγέτες, Πολιτικές Μορφές και Πατριάρχες

• Ιωάννης Καποδίστριας
• Ελευθέριος Βενιζέλος
• Ιωάννης Μεταξάς
• Θεόδωρος Κολοκοτρώνης (Αρχιστράτηγος)
• Πρωτεργάτες της Φιλικής Εταιρείας: Νικόλαος Σκουφάς, Εμμανουήλ Ξάνθος, Αθανάσιος Τσακάλωφ
• Ηγέτες του Ιερού Λόχου: Αλέξανδρος, Δημήτριος και Νικόλαος Υψηλάντης
• Βασιλείς και Πρωθυπουργοί: Γεώργιος Β΄ (βασιλιάς), Δημήτριος Γούναρης, Ιωάννης Θεοτόκης, Γεώργιος Θεοτόκης, Νικόλαος Καλογερόπουλος, Σωτήριος Κροκιδάς, Κωνσταντίνος Λογοθετόπουλος, Αλέξανδρος Παπαναστασίου, Παναγιώτης Πιπινέλης, Θεμιστοκλής Σοφούλης, Νικόλαος Στράτος.
• Θρησκευτικές Προσωπικότητες: Οικουμενικοί Πατριάρχες Ιωακείμ Γ΄, Μελέτιος Β΄ (Εμμ. Μεταξάκης), Φώτιος (Γεώργιος Πέρογλου), καθώς και ο Αρχιεπίσκοπος Χρύσανθος (Χαρίλαος Φιλιππίδης).+

2. Λογιστές, Ποιητές, Συγγραφείς και Πνευματικοί Άνθρωποι

• Νίκος Καζαντζάκης (συγγραφέας)
• Εμμανουήλ Μπενάκης
• Ίων Δραγούμης (λόγιος και πολιτικός)
• Μιλτιάδης Μαλακάσης (ποιητής)
• Ερνέστος Τσίλλερ (αρχιτέκτων, αρχαιολόγος και καθηγητής)
• Στέλιος Σπεράντζας (ποιητής και καθηγητής)
• Αθανάσιος Λευκαδίτης (ιδρυτής του Ελληνικού Προσκοπισμού)

3. Υπουργοί, Καθηγητές, Στρατιωτικοί και Τραπεζίτες

Η λίστα περιλαμβάνει δεκάδες ακαδημαϊκούς, στρατηγούς και πολιτικούς που υπηρέτησαν σε κρίσιμες θέσεις του ελληνικού κράτους, όπως οι:

• Ανδρέας Ανδρεάδης (ακαδημαϊκός)
• Παναγιώτης Δαγκλής (στρατηγός και υπουργός)
• Βίκτωρ Δούσμανης (στρατηγός)
• Αλέξανδρος Ζάννας (υπουργός και συγγραφέας)
• Νεοκλής Καζάζης (καθηγητής)
• Δημήτριος Καμπούρογλους (ιστορικός και ακαδημαϊκός)
• Κωνσταντίνος Κοτζιάς (δήμαρχος Αθηναίων και υπουργός)
• Σπυρίδων Τρικούπης (πρόεδρος του πρώτου επταμελούς Υπουργικού Συμβουλίου του ελληνικού κράτους)
• Φερδινάνδος Σερπιέρης (τραπεζίτης)