Tache Noire: Το άγνωστο φαινόμενο στα μάτια μετά τον θάνατο και η σημασία του στην ιατροδικαστική

Όταν αναλογιζόμαστε τις φυσιολογικές μεταβολές που υφίσταται το ανθρώπινο σώμα μετά την παύση της ζωής, η πρώτη εικόνα που έρχεται στο μυαλό των περισσότερων είναι η νεκρική ακαμψία (rigor mortis). Πρόκειται για τη σταδιακή σκλήρυνση των μυών που προκαλείται από την παντελή έλλειψη οξυγόνου και ενέργειας στα κύτταρα. Ωστόσο, η βιολογική διαδικασία της αποσύνθεσης περιλαμβάνει μια σειρά από πολύ πιο λεπτές και εξειδικευμένες αλλαγές. Μία από τις πλέον ενδιαφέρουσες παρατηρείται στην περιοχή των ματιών και είναι γνωστή στην ιατροδικαστική επιστήμη ως tache noire.

Τι είναι η Tache Noire και πώς εμφανίζεται

Ο πλήρης επιστημονικός όρος tache noire de la sclerotique μεταφράζεται από τα γαλλικά ως «μαύρη κηλίδα του σκληρού χιτώνα». Στην πράξη, πρόκειται για μια σκουρόχρωμη οριζόντια ζώνη ή γραμμή που σχηματίζεται πάνω στο λευκό τμήμα του ματιού, δηλαδή τον σκληρό χιτώνα. Το χρωματικό της φάσμα παρουσιάζει μεγάλη ποικιλία, καθώς μπορεί να ξεκινά από ένα έντονο κοκκινωπό-πορτοκαλί ή καστανοκόκκινο και να καταλήγει σε βαθύ μαύρο. Η ακριβής θέση και η έκτασή της εξαρτώνται άμεσα από το πόσο ανοιχτά παρέμειναν τα βλέφαρα του νεκρού, καθώς η ζώνη αυτή εμφανίζεται ακριβώς στο σημείο όπου ο σκληρός χιτώνας έρχεται σε άμεση επαφή με το εξωτερικό περιβάλλον και τον αέρα.

Τι είναι η Tache Noire και πώς εμφανίζεται

Ο μηχανισμός ενυδάτωσης εν ζωή και η διακοπή του

Για να κατανοήσουμε γιατί δημιουργείται αυτή η αλλαγή, αρκεί να αναλογιστούμε τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ο οφθαλμός όσο είμαστε εν ζωή. Το ανθρώπινο σώμα πραγματοποιεί συνεχώς αυτόματες διαδικασίες προστασίας. Το ακούσιο ανοιγοκλείσιμο των βλεφάρων πραγματοποιείται έως και 28.000 φορές την ημέρα χωρίς καν να το αντιλαμβανόμαστε, απλώνοντας ένα προστατευτικό στρώμα δακρύων στην επιφάνεια του οφθαλμού. Παράλληλα, οι μεϊβομιανοί αδένες παράγουν μια λιπαρή ουσία που εμποδίζει την ταχεία εξάτμιση αυτών των υγρών. Αυτή η συνεχής παραγωγή δακρύων ενυδατώνει διαρκώς τον κερατοειδή και τον σκληρό χιτώνα, αποτρέποντας την ξηρότητα και τις λοιμώξεις.

Ο μηχανισμός ενυδάτωσης εν ζωή και η διακοπή του

Με την παύση της ζωής, η παραγωγή υγρών σταματά ακαριαία και το ανοιγοκλείσιμο των ματιών παύει οριστικά. Αν τα βλέφαρα παραμείνουν κλειστά, όπως συμβαίνει κατά τη διάρκεια του ύπνου, το μάτι προστατεύεται επαρκώς από τον αέρα. Αν όμως τα μάτια διατηρηθούν ανοιχτά ή μισάνοιχτα μετά τον θάνατο, ο αέρας ξηραίνει ταχύτατα την εκτεθειμένη περιοχή. Αυτή η έντονη αφυδάτωση κάνει τον σκληρό χιτώνα πιο λεπτό και διαφανή, επιτρέποντας στα υποκείμενα αγγεία και τις χρωστικές του οφθαλμού να φαίνονται σκούρες.

VIRAL

Βασίλης Παπακωνσταντίνου: Διέκοψε τη συναυλία στο Ηράκλειο για τα καπνογόνα – «Δύο άνθρωποι κάηκαν εδώ δίπλα μας» (Video)

Αλέξανδρος Τσουβέλας: Μιμείται με τον δικό του ανεπανάληπτο τρόπο τον Κυριάκο Μητσοτάκη

Λίγους μήνες μετά την επανασύνδεση: Νίνο και Ζόζεφιν έκαναν unfollow στο Instagram

Η χρησιμότητα του φαινομένου στην ιατροδικαστική

Παρά την απόκοσμη όψη της, η tache noire αποτελεί ένα εξαιρετικά πολύτιμο εργαλείο για τους ιατροδικαστές. Επειδή αναπτύσσεται σχετικά γρήγορα, συνήθως μέσα σε λίγες μόλις ώρες από τη στιγμή του θανάτου, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μια κατά προσέγγιση ένδειξη για τον προσδιορισμό του χρόνου που έχει πασέλθει από την τελευταία αναπνοή του ατόμου.

Ωστόσο, η αξιολόγησή της απαιτεί εμπειρία, καθώς η ταχύτητα σχηματισμού της εξαρτάται από περιβαλλοντικούς παράγοντες. Οι υψηλές θερμοκρασίες, η χαμηλή υγρασία και τα ρεύματα αέρα μπορούν να επιταχύνουν σημαντικά την εξάτμιση, ενώ το αν το σώμα βρέθηκε σε εσωτερικό ή εξωτερικό χώρο παίζει επίσης καθοριστικό ρόλο.

Αν και το φαινόμενο εμφανίζεται σχεδόν αποκλειστικά μεταθανάτια, η ιατρική βιβλιογραφία έχει καταγράψει εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις εμφανίσεώς του και σε ζωντανούς ασθενείς που βρίσκονταν σε βαθύ κώμα με παρατεταμένη έκθεση των οφθαλμών στον αέρα. Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για μια απόλυτα φυσική αντίδραση της αδρανούς ύλης στις συνθήκες του περιβάλλοντος.