Σαν σήμερα 16 Ιουνίου 1913: Η ημέρα που η Βουλγαρία άνοιξε τις πύλες της κολάσεως – Πώς ξεκίνησε ο Β’ Βαλκανικός Πόλεμος που διπλασίασε την Ελλάδα

Υπάρχουν στιγμές στην παγκόσμια ιστορία όπου η απληστία και οι λανθασμένοι διπλωματικοί υπολογισμοί μετατρέπουν τους χθεσινούς συμμάχους σε θανάσιμους εχθρούς μέσα σε λίγες ώρες.

Μια τέτοια ακριβώς καθοριστική στιγμή γράφτηκε με αίμα στα χρονικά των Βαλκανίων στις 16 Ιουνίου 1913. Ήταν η ημέρα που η Βουλγαρία, τυφλωμένη από τον εθνικιστικό μεγαλοϊδεατισμό της, εξαπέλυσε μια αιφνιδιαστική και απρόκλητη επίθεση εναντίον της Ελλάδας και της Σερβίας.

Η κίνηση αυτή σηματοδότησε την επίσημη έναρξη του Β’ Βαλκανικού Πολέμου, μιας σύντομης αλλά απίστευτα άγριας και πολύνεκρης σύγκρουσης, η οποία αναδιαμόρφωσε ριζικά τον γεωπολιτικό χάρτη της Χερσονήσου του Αίμου και οδήγησε στον θρίαμβο των ελληνικών όπλων.

Στιγμές από την έναρξη του έναρξη του Β’ Βαλκανικού Πολέμου

Για να κατανοήσει κανείς το μέγεθος της τραγωδίας και του ιστορικού παραλογισμού, πρέπει να γυρίσει το ρολόι λίγους μήνες πίσω. Κατά τη διάρκεια του Α’ Βαλκανικού Πολέμου (1912-1913), η Βαλκανική Συμμαχία –αποτελούμενη από την Ελλάδα, τη Σερβία, τη Βουλγαρία και το Μαυροβούνιο– είχε καταφέρει το αδιανόητο: να συντρίψει την πανίσχυρη Οθωμανική Αυτοκρατορία και να την εκδιώξει σχεδόν ολοκληρωτικά από τα ευρωπαϊκά της εδάφη.

VIRAL

Φρίκη με τις αποκαλύψεις του Μπαλάσκα για τη δολοφονία στη Δράμα: Ο αστυνομικός είχε παράλληλες σχέσεις

«Έτρεχαν να προλάβουν και…»: Στοιχεία σοκ για τον θάνατο της 21χρονης – Ήταν ζωντανή μετά από την ελεύθερη πτώση

Θρίλερ στη Δράμα: Είχε καταγγείλει «ψυχολογικά προβλήματα» αλλά του άφησαν το όπλο με το οποίο αυτοκτόνησε!

Ωστόσο, η Συνθήκη του Λονδίνου, που υπογράφτηκε τον Μάιο του 1913, άφησε ένα τεράστιο και επικίνδυνο κενό, καθώς δεν καθόρισε τις ακριβείς συνοριακές γραμμές για τη διανομή των εδαφών της Μακεδονίας και της Θράκης μεταξύ των νικητών.

Το μήλο της Έριδος και η βουλγαρική αδιαλλαξία

Η Βουλγαρία, έχοντας σηκώσει το μεγαλύτερο βάρος των επιχειρήσεων στο ανατολικό μέτωπο προς την Κωνσταντινούπολη, θεωρούσε τον εαυτό της τη «μεγάλη δύναμη» των Βαλκανίων. Η ηγεσία της στη Σόφια, υπό την επιρροή του φιλόδοξου Τσάρου Φερδινάνδου και του στρατηγού Μιχαήλ Σαβόφ, απαιτούσε τη μερίδα του λέοντος: ολόκληρη τη Μακεδονία, την έξοδο στο Αιγαίο και, φυσικά, τη Θεσσαλονίκη, την οποία οι ελληνικές δυνάμεις είχαν απελευθερώσει πρώτες, προλαβαίνοντας τους Βουλγάρους για μόλις λίγες ώρες.

Βλέποντας τη βουλγαρική επιθετικότητα να φουντώνει, η Ελλάδα και η Σερβία συνειδητοποίησαν ότι ο πόλεμος ήταν αναπόφευκτος. Στις 19 Μαΐου 1913, οι δύο χώρες υπέγραψαν μια μυστική αμυντική συμμαχία στη Θεσσαλονίκη, συμφωνώντας για τα κοινά τους σύνορα και δεσμευόμενες για αμοιβαία στρατιωτική συνδρομή σε περίπτωση βουλγαρικής επίθεσης.

Μεταφορά τραυματιών

Η Σόφια, ωστόσο, υποτίμησε πλήρως τους πρώην συμμάχους της. Πιστεύοντας ότι ο βουλγαρικός στρατός ήταν ανίκητος και ότι θα μπορούσε να επιβάλει τετελεσμένα γεγονότα πριν προλάβουν να αντιδράσουν οι Μεγάλες Δυνάμεις, έλαβε την μοιραία απόφαση.

Το βράδυ της 16ης Ιουνίου 1913, χωρίς καμία επίσημη κήρυξη πολέμου, τα βουλγαρικά στρατεύματα επιτέθηκαν ταυτόχρονα στις σερβικές γραμμές στον ποταμό Μπρεγκάλνιτσα και στις ελληνικές θέσεις στην περιοχή της Νιγρίτας, έξω από τις Σέρρες.

Η ελληνική αντεπίθεση και το έπος του Κιλκίς-Λαχανά

Ο αιφνιδιασμός των Βουλγάρων απέτυχε παταγωδώς. Η αντίδραση του ελληνικού Στρατού, υπό την αρχιστρατηγία του Βασιλιά Κωνσταντίνου Α’, υπήρξε ακαριαία, αποφασιστική και ορμητική. Αντί για υποχώρηση, οι ελληνικές μεραρχίες πέρασαν αμέσως σε γενική, καθολική αντεπίθεση.

Μέσα σε ελάχιστες ημέρες, από τις 19 έως τις 21 Ιουνίου 1913, διεξήχθη η επική και αιματηρή Μάχη του Κιλκίς-Λαχανά. Πρόκειται για μία από τις πιο φονικές συγκρούσεις στη νεότερη ελληνική ιστορία, η οποία διεξήχθη με την εφ’ όπλου λόγχη κάτω από τον καυτό καλοκαιρινό ήλιο.

Οι ελληνικές δυνάμεις, επιδεικνύοντας απαράμιλλο ηρωισμό και αυτοθυσία, διέσπασαν τις οχυρωμένες και θεωρούμενες απόρθητες γραμμές των Βουλγάρων, αναγκάζοντάς τους σε άτακτη φυγή προς τα βόρεια.

Το πεδίο μάχης

Ο φόρος αίματος για την Ελλάδα ήταν βαρύς, με χιλιάδες νεκρούς και τραυματίες, αλλά η νίκη αυτή έκρινε ουσιαστικά την έκβαση ολόκληρου του πολέμου.
Ο ελληνικός στρατός συνέχισε την καταδιωκτική του πορεία με απίστευτη ταχύτητα. Απελευθέρωσε διαδοχικά τις Σέρρες, τη Δράμα, την Καβάλα και προέλασε μέσα από τα στενά της Κρέσνας, φτάνοντας σχεδόν στα πρόθυρα της Σόφιας.

Την ίδια ώρα, οι Σέρβοι συνέτριβαν τους Βουλγάρους στο δικό τους μέτωπο, ενώ η Ρουμανία και η Οθωμανική Αυτοκρατορία βρήκαν την ευκαιρία να εισβάλουν στη Βουλγαρία από τον βορρά και την ανατολή αντίστοιχα, ολοκληρώνοντας την πλήρη περικύκλωση και πανωλεθρία της χώρας.

Η Συνθήκη του Βουκουρεστίου: Η γέννηση της νέας Ελλάδας

Η Βουλγαρία, ηττημένη σε όλα τα μέτωπα και ολοκληρωτικά εξουθενωμένη, αναγκάστηκε να συνθηκολογήσει γονατιστή. Στις 28 Ιουλίου 1913 υπογράφτηκε η ιστορική Συνθήκη του Βουκουρεστίου, η οποία έβαλε οριστικό τέλος στον πολεμικό εφιάλτη.

Τα αποτελέσματα για την Ελλάδα ήταν κάτι παραπάνω από θριαμβευτικά. Με τη λήξη του Β’ Βαλκανικού Πολέμου, η χώρα πέτυχε έναν πραγματικό άθλο:

1. Διπλασίασε την επικράτειά της και τον πληθυσμό της.
2. Ενέταξε οριστικά στον εθνικό κορμό το μεγαλύτερο μέρος της Μακεδονίας, ολόκληρη τη νότια Ήπειρο, την πολύτιμη λιμανιούπολη της Καβάλας και τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου.
3. Εξασφάλισε τη Θεσσαλονίκη, μετατρέποντάς την στο μεγάλο οικονομικό και στρατηγικό επίκεντρο της Βόρειας Ελλάδας.

Η 16η Ιουνίου 1913 παραμένει ένας διαχρονικός σταθμός μνήμης. Υπενθυμίζει πώς το τυφλό εθνικό πάθος μιας χώρας μπορεί να οδηγήσει στην καταστροφή της, αλλά και πώς η ετοιμότητα, η εθνική ομοψυχία και ο ηρωισμός ενός στρατού μπορούν να μετατρέψουν μια άνανδρη επίθεση στην πιο λαμπρή σελίδα δόξας και αναγέννησης ενός ολόκληρου έθνους.