Πρώτη κατοικία: Ποιοι δικαιούνται φοροαπαλλαγές και πότε κινδυνεύουν να τις χάσουν

Η ΑΑΔΕ επιχειρεί να δώσει σαφείς απαντήσεις σε ζητήματα που αφορούν τη φορολόγηση κληρονομιών, δωρεών και γονικών παροχών, δημοσιεύοντας έναν αναλυτικό οδηγό με τη μορφή ερωτήσεων και απαντήσεων. Στόχος είναι οι φορολογούμενοι να ενημερωθούν για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους, αποφεύγοντας λάθη, πρόσθετους φόρους ή δυσάρεστες εκπλήξεις κατά τη διαδικασία μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις φοροαπαλλαγές που προβλέπονται για την απόκτηση πρώτης κατοικίας, καθώς και στις γονικές παροχές χρηματικών ποσών έως 800.000 ευρώ μεταξύ συγγενών πρώτου βαθμού, εφόσον πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Παράλληλα, ο οδηγός ξεκαθαρίζει πότε προκύπτει φορολογική επιβάρυνση για ακίνητα, καταθέσεις ή κινητή περιουσία, αλλά και με ποιον τρόπο μπορεί να εξοφληθεί ο φόρος που αναλογεί.

Ποια είναι τα αφορολόγητα όρια για πρώτη κατοικία μέσω κληρονομιάς ή γονικής παροχής;

Η νομοθεσία προβλέπει απαλλαγή από τον φόρο για κατοικία αξίας έως 200.000 ευρώ όταν ο δικαιούχος είναι άγαμος ή ανήλικος και έως 250.000 ευρώ όταν πρόκειται για έγγαμο. Το ποσό αυτό αυξάνεται κατά 25.000 ευρώ για καθένα από τα δύο πρώτα παιδιά και κατά 30.000 ευρώ για το τρίτο και κάθε επόμενο ανήλικο τέκνο που βρίσκεται υπό την επιμέλεια του δικαιούχου. Στο αφορολόγητο όριο συνυπολογίζεται και η αξία μίας θέσης στάθμευσης και ενός αποθηκευτικού χώρου, αρκεί η επιφάνεια καθενός να μην υπερβαίνει τα 20 τετραγωνικά μέτρα, να βρίσκονται στο ίδιο ακίνητο και να αποκτώνται ταυτόχρονα με την κατοικία. Αντίστοιχα, για την απόκτηση οικοπέδου προβλέπεται απαλλαγή έως 50.000 ευρώ για άγαμους ή ανήλικους και έως 100.000 ευρώ για έγγαμους. Τα ποσά αυτά αυξάνονται κατά 10.000 ευρώ για καθένα από τα δύο πρώτα παιδιά και κατά 15.000 ευρώ για το τρίτο και κάθε επόμενο τέκνο.

VIRAL

Καθεστώς μαφίας σε χωριό στην Μεσσηνία: «Μας αφήναν χωρίς νερό, έβαζαν φωτιές…» – Συγκλονίζουν οι κάτοικοι [βίντεο]

Τρόμος στην Κυψέλη: Ο χρόνος και ο μηχανισμός θανάτου της γυναίκας – Μεταφέρθηκε η βαλίτσα με την σορό στο σημείο; [βίντεο]

Συναγερμός στην Ημαθία: Ανησυχία για την εξαφάνιση της 15χρονης Ραφαέλλας – Εκδόθηκε missing alert

Οι συγκεκριμένες απαλλαγές εφαρμόζονται τόσο στις κληρονομιές όσο και στις γονικές παροχές πρώτης κατοικίας. Ωστόσο, οι προσαυξήσεις λόγω τέκνων χορηγούνται μόνο όταν ο δικαιούχος αποκτά ολόκληρη την κατοικία ή το οικόπεδο κατά πλήρη κυριότητα και όχι ποσοστό εξ αδιαιρέτου. Σημειώνεται ακόμη ότι τα ευεργετήματα που προβλέπονται στις γονικές παροχές πρώτης κατοικίας αφορούν αποκλειστικά ενήλικα τέκνα, καθώς τα ανήλικα δεν δικαιούνται αντίστοιχη απαλλαγή μέσω γονικής παροχής. Παράλληλα, η φορολογική νομοθεσία δεν προβλέπει απαλλαγές για γεωργικές ή κτηνοτροφικές εκτάσεις που αποκτώνται μέσω κληρονομιάς, δωρεάς ή γονικής παροχής.

Πώς υπολογίζεται ο φόρος κληρονομιάς;

Η φορολόγηση εξαρτάται από τον βαθμό συγγένειας μεταξύ κληρονόμου και κληρονομούμενου. Για τον σκοπό αυτό, οι δικαιούχοι κατατάσσονται σε τρεις διαφορετικές κατηγορίες, καθεμία από τις οποίες διαθέτει δικά της αφορολόγητα όρια και φορολογικούς συντελεστές. Στην Α’ κατηγορία περιλαμβάνονται ο ή η σύζυγος, τα παιδιά, τα εγγόνια και οι γονείς του θανόντος. Στη Β’ κατηγορία υπάγονται αδέλφια, παππούδες, γιαγιάδες, ανιψιοί, πατριοί, μητριές, τέκνα προηγούμενου γάμου του συζύγου, γαμπροί, νύφες, πεθεροί και πεθερές. Στη Γ’ κατηγορία εντάσσονται όλοι οι υπόλοιποι συγγενείς, είτε εξ αίματος είτε εξ αγχιστείας.

Φορολογική κλίμακα Α’ κατηγορίας

• Για περιουσία έως 150.000 ευρώ δεν επιβάλλεται φόρος.
• Για το τμήμα από 150.001 έως 300.000 ευρώ εφαρμόζεται συντελεστής 1%.
• Για το τμήμα από 300.001 έως 600.000 ευρώ ο συντελεστής ανέρχεται σε 5%.
• Για αξία άνω των 600.000 ευρώ επιβάλλεται φόρος με συντελεστή 10%.
• Φορολογική κλίμακα Β’ κατηγορίας
• Έως 30.000 ευρώ δεν επιβάλλεται φόρος.
• Από 30.001 έως 70.000 ευρώ εφαρμόζεται συντελεστής 5%.
• Από 70.001 έως 200.000 ευρώ ο συντελεστής διαμορφώνεται στο 10%.
• Για ποσά άνω των 200.000 ευρώ ο φόρος ανέρχεται σε 20%.
• Φορολογική κλίμακα Γ’ κατηγορίας
• Έως 6.000 ευρώ ο φόρος είναι μηδενικός.
• Από 6.001 έως 66.000 ευρώ επιβάλλεται συντελεστής 20%.
• Από 66.001 έως 195.000 ευρώ εφαρμόζεται συντελεστής 30%.
• Για ποσά που υπερβαίνουν τις 195.000 ευρώ ο συντελεστής ανέρχεται σε 40%.
• Τι ισχύει όταν κληρονόμος είναι ο σύζυγος ή ανήλικο παιδί;

Σε περιπτώσεις όπου δικαιούχος της κληρονομιάς είναι ο επιζών σύζυγος ή ανήλικο τέκνο, προβλέπεται ειδική απαλλαγή για περιουσία αξίας έως 400.000 ευρώ ανά κληρονόμο.

Η ίδια ευνοϊκή μεταχείριση ισχύει και για πρόσωπα που είχαν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης με τον θανόντα.

Για τους συζύγους, ωστόσο, απαραίτητη προϋπόθεση είναι η έγγαμη συμβίωση να είχε διάρκεια τουλάχιστον πέντε ετών έως τον χρόνο του θανάτου.

Πώς φορολογούνται οι δωρεές και οι γονικές παροχές;

Για δικαιούχους που ανήκουν στη Β’ και Γ’ κατηγορία συγγένειας εφαρμόζονται οι ίδιες φορολογικές κλίμακες που ισχύουν και στις κληρονομιές. Διαφορετικό καθεστώς προβλέπεται για τα πρόσωπα της Α’ κατηγορίας. Στις περιπτώσεις αυτές ισχύει αφορολόγητο όριο έως 800.000 ευρώ, ενώ για το ποσό που υπερβαίνει το όριο επιβάλλεται αυτοτελής φόρος με συντελεστή 10%.

Η συγκεκριμένη απαλλαγή καλύπτει κάθε μορφή περιουσίας, κινητή ή ακίνητη, όταν η μεταβίβαση πραγματοποιείται μεταξύ συζύγων, γονέων, παιδιών ή εγγονών. Το ίδιο όριο ισχύει και για χρηματικές δωρεές ή γονικές παροχές, αρκεί η μεταφορά των χρημάτων να γίνεται μέσω τραπεζικού ή άλλου χρηματοπιστωτικού ιδρύματος ώστε να αποδεικνύεται η συναλλαγή.

Πώς φορολογούνται οι χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές;

Στις περιπτώσεις όπου τα χρηματικά ποσά δεν μεταφέρονται μέσω τραπεζικού συστήματος, δεν εφαρμόζεται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ.

Τότε επιβάλλεται αυτοτελής φόρος:

• 10% για δικαιούχους της Α’ κατηγορίας,
• 20% για δικαιούχους της Β’ κατηγορίας,
• 40% για δικαιούχους της Γ’ κατηγορίας.

Σε πόσες δόσεις πληρώνεται ο φόρος;

Ο φόρος που προκύπτει από αρχική ή εμπρόθεσμη τροποποιητική δήλωση καταβάλλεται σε 12 ισόποσες διμηνιαίες δόσεις. Κάθε δόση δεν μπορεί να είναι μικρότερη από 500 ευρώ, με εξαίρεση την τελευταία. Όταν δικαιούχος της κληρονομιάς, της δωρεάς ή της γονικής παροχής είναι ανήλικος, ο αριθμός των δόσεων διπλασιάζεται και φτάνει τις 24, υπό την προϋπόθεση ότι και σε αυτή την περίπτωση κάθε καταβολή δεν υπολείπεται των 500 ευρώ, εκτός από την τελική δόση.