Συντάξεις: Βαθαίνει η εξάρτηση από τον κρατικό προϋπολογισμό
Παρά τις αλλαγές που εφαρμόστηκαν στο ασφαλιστικό σύστημα την προηγούμενη δεκαετία, η ελληνική πραγματικότητα δείχνει πως οι συντάξεις εξακολουθούν να στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό στα χρήματα των φορολογουμένων. Νέα μελέτη του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών καταγράφει ότι σημαντικό μέρος των συνταξιοδοτικών πληρωμών εξακολουθεί να καλύπτεται απευθείας από τον κρατικό προϋπολογισμό και όχι αποκλειστικά από ασφαλιστικές εισφορές ή αποθεματικά ταμεία.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, για το 2025 μόλις το 57% της συνολικής συνταξιοδοτικής δαπάνης προέρχεται από εισφορές εργαζομένων και εργοδοτών. Το υπόλοιπο 43% καλύπτεται από τον κρατικό προϋπολογισμό, γεγονός που σημαίνει ότι μεγάλο μέρος των συντάξεων χρηματοδοτείται ουσιαστικά από τη γενική φορολογία. Η μελέτη, που φέρει τον τίτλο «Το Συνταξιοδοτικό Σύστημα στην Ελλάδα και την ΕΕ: Ένα Αναπτυξιακό Εργαλείο Χωρίς Εφαρμογή» και υπογράφεται από τους Χρήστο Λούκα και Ίωνα Βαλλιάνο, επιχειρεί να αναδείξει τις αδυναμίες του ελληνικού ασφαλιστικού μοντέλου, παρά τη σχετική βελτίωση που εμφανίζουν ορισμένοι δείκτες τα τελευταία χρόνια.
Οι συντάκτες επισημαίνουν πως η εικόνα είναι ελαφρώς καλύτερη σε σύγκριση με το παρελθόν, καθώς η εξάρτηση από τον προϋπολογισμό έχει περιοριστεί σε σχέση με το 2021. Παράλληλα, εκτιμάται ότι έως το 2029 οι ασφαλιστικές εισφορές θα καλύπτουν περίπου το 62% των συνταξιοδοτικών δαπανών. Ωστόσο, το βασικό πρόβλημα παραμένει, καθώς το σύστημα εξακολουθεί να λειτουργεί κυρίως με διανεμητική λογική, όπου οι σημερινοί εργαζόμενοι χρηματοδοτούν τις τρέχουσες συντάξεις.
Τι παρουσιάζουν οι αναφορές
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στο δημογραφικό πρόβλημα, το οποίο θεωρείται καθοριστικός παράγοντας για τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού. Η μείωση του ενεργού πληθυσμού σε συνδυασμό με την αύξηση των συνταξιούχων δημιουργεί ολοένα μεγαλύτερη πίεση στο σύστημα και μεταφέρει σημαντικό οικονομικό βάρος στις επόμενες γενιές. Η μελέτη δεν περιορίζεται μόνο στην ελληνική περίπτωση, αλλά εξετάζει και το μοντέλο που εφαρμόζεται στους θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως αναφέρεται, οι συντάξεις των πρώην υπαλλήλων της ΕΕ δεν καλύπτονται από ειδικό αποθεματικό ταμείο, αλλά πληρώνονται κυρίως από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Το 2024 μόλις το 21% αυτών των συντάξεων χρηματοδοτήθηκε από εισφορές, ενώ το υπόλοιπο 79% προήλθε από κοινοτικούς πόρους, δηλαδή ουσιαστικά από τους Ευρωπαίους φορολογουμένους.
VIRAL
Παράλληλα, καταγράφεται σημαντική αύξηση του σχετικού κόστους τα τελευταία χρόνια. Οι δαπάνες για τις συντάξεις πρώην υπαλλήλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης αυξήθηκαν κατά 183% την περίοδο 2000-2024 και πλέον φτάνουν τα 2,9 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. Σήμερα, περισσότερο από το 20% των διοικητικών εξόδων της ΕΕ αφορά συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις. Οι ερευνητές αποδίδουν το πρόβλημα κυρίως στην απουσία ισχυρών κεφαλαιοποιητικών πυλώνων, δηλαδή μηχανισμών όπου οι εισφορές αποταμιεύονται και επενδύονται ώστε να δημιουργούνται αποθεματικά για το μέλλον. Όπως σημειώνουν, χωρίς τέτοια κεφάλαια, το οικονομικό βάρος μεταφέρεται αναπόφευκτα στις επόμενες γενιές φορολογουμένων.
Αντίθετα, ένα περισσότερο κεφαλαιοποιητικό μοντέλο θα μπορούσε να λειτουργήσει όχι μόνο ως ασφαλιστικό εργαλείο αλλά και ως μοχλός ανάπτυξης, αφού τα διαθέσιμα κεφάλαια θα μπορούσαν να επενδυθούν στην οικονομία, στην καινοτομία και στην παραγωγική δραστηριότητα. Στο πλαίσιο αυτό, η μελέτη προτείνει και συγκεκριμένες παρεμβάσεις για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς των συντακτών, μια περιορισμένη μείωση των διοικητικών δαπανών της ΕΕ θα μπορούσε να οδηγήσει στη δημιουργία αποθεματικού ταμείου ύψους 87 δισ. ευρώ για τη μελλοντική χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών συντάξεων.
Διαβάστε επίσης
Ο πρόεδρος του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών, Νίκος Ρώμπαπας, υπογραμμίζει ότι η καθυστέρηση των μεταρρυθμίσεων αυξάνει συνεχώς το οικονομικό κόστος για εργαζόμενους, συνταξιούχους και φορολογούμενους, ενώ περιορίζει και τη δυνατότητα της οικονομίας να διοχετεύσει πόρους σε επενδύσεις και ανάπτυξη. Το βασικό συμπέρασμα της μελέτης είναι πως το ασφαλιστικό δεν αποτελεί μόνο κοινωνικό ζήτημα, αλλά και έναν κρίσιμο παράγοντα που επηρεάζει άμεσα τη μακροπρόθεσμη πορεία της οικονομίας. Και όσο οι αναγκαίες αλλαγές μετατίθενται, τόσο μεγαλύτερο γίνεται το κόστος για τις επόμενες γενιές.
0 ΣΧΟΛΙΑ