Σαν σήμερα, 27 Φεβρουαρίου 1968: Η γέννηση του ΠΑΚ στη Στοκχόλμη – Η μέρα που ο Ανδρέας Παπανδρέου διεθνοποίησε τον Αντιδικτατορικό Αγώνα

Στις 27 Φεβρουαρίου 1968, η παγωμένη Στοκχόλμη έγινε το επίκεντρο των πολιτικών εξελίξεων για την Ελλάδα. Μέσα στο κλίμα της διεθνούς απομόνωσης που προσπαθούσε να επιβάλει το καθεστώς των Συνταγματαρχών, ένας άνδρας που είχε αφεθεί ελεύθερος μόλις λίγους μήνες νωρίτερα μετά από διεθνείς πιέσεις, ο Ανδρέας Παπανδρέου, έπαιρνε μια ιστορική απόφαση. Με μια δυναμική ανακοίνωση, ίδρυσε το Πανελλήνιο Απελευθερωτικό Κίνημα (ΠΑΚ), σηματοδοτώντας την έναρξη μιας νέας, οργανωμένης φάσης στον αγώνα για την ανατροπή της χούντας και την αποκατάσταση της δημοκρατίας.

Το ΠΑΚ ως πολιτικός και αγωνιστικός βραχίονας

Η ίδρυση του ΠΑΚ δεν ήταν απλώς μια συμβολική κίνηση. Ο Ανδρέας Παπανδρέου οραματιζόταν έναν οργανισμό που θα λειτουργούσε ως ο κεντρικός πυρήνας της αντιδικτατορικής δράσης στο εξωτερικό, συνδέοντας τους Έλληνες της διασποράς με την αντίσταση στο εσωτερικό της χώρας. Το κίνημα δεν περιοριζόταν σε στενά κομματικά όρια, αλλά στόχευε στην κινητοποίηση όλων των δημοκρατικών δυνάμεων.

Το μανιφέστο του ΠΑΚ ήταν σαφές: πλήρης ανατροπή του καθεστώτος, απομάκρυνση των ξένων επεμβάσεων και εγκαθίδρυση μιας γνήσιας λαϊκής κυριαρχίας. Η επιλογή της Σουηδίας ως έδρας της ανακοίνωσης δεν ήταν τυχαία. Η σκανδιναβική χώρα αποτελούσε το «προπύργιο» του ευρωπαϊκού σοσιαλισμού και διέθετε μια κυβέρνηση που έβλεπε με έντονη εχθρότητα την κατάλυση των ελευθεριών στην Ελλάδα.

Η ιστορική πρόσκληση στη Σουηδική Βουλή

Η απήχηση της ανακοίνωσης του Παπανδρέου υπήρξε ακαριαία και συγκλονιστική για τα διεθνή δεδομένα. Την επομένη κιόλας ημέρα, στις 28 Φεβρουαρίου, συνέβη κάτι που δεν είχε προηγούμενο στην ιστορία της Σουηδίας. Όλα τα πολιτικά κόμματα της χώρας, με μια σπάνια ομόφωνη απόφαση, κάλεσαν τον Ανδρέα Παπανδρέου να μιλήσει στη σουηδική Βουλή (Riksdag).

VIRAL

Γιώργος Καλλιακμάνης: Αποκάλυψε αυτό που όλοι φοβόντουσαν για το γυναικείο πτώμα σε βαλίτσα!

Έθαψε την οικογένειά του κάτω από τη βεράντα και έγινε καπνός: Το άλυτο θρίλερ που παγώνει το αίμα

Τραγωδία στον Πειραιά: Μετά τα αποτελέσματα της ιατροδικαστικής – Ποιο ήταν το μοναδικό «παράθυρο σωτηρίας» των δύο νέων που έχασαν τη ζωή τους στο γκαράζ

Ήταν η πρώτη φορά που ένας ξένος πολιτικός λάμβανε τέτοια τιμή, αναγνωρίζοντας με αυτόν τον τρόπο όχι μόνο την προσωπική του εμβέλεια αλλά και το δίκαιο του αιτήματος για μια ελεύθερη Ελλάδα. Η πρόσκληση αυτή έστειλε ένα ηχηρό μήνυμα στη χούντα των Αθηνών: ο αγώνας κατά της δικτατορίας δεν ήταν μια εσωτερική υπόθεση της Ελλάδας, αλλά ένα ζήτημα που αφορούσε ολόκληρη τη δημοκρατική Ευρώπη.

Χούντα στην Ελλάδα

Η σοσιαλδημοκρατική στήριξη και ο Τάκε Ερλάντερ

Η διεθνής νομιμοποίηση του ΠΑΚ ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο από την επίσημη στάση της σουηδικής κυβέρνησης. Ο τότε πρωθυπουργός της Σουηδίας και ηγέτης του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος, Τάκε Ερλάντερ, προχώρησε σε μια δήλωση που προκάλεσε οργή στο καθεστώς της Αθήνας. Ανακοίνωσε την πρόθεση του κόμματός του να προσφέρει έμπρακτη και ουσιαστική βοήθεια στο ΠΑΚ.

Αυτή η δέσμευση μετέτρεψε τη Σουηδία στον σημαντικότερο σύμμαχο της ελληνικής αντίστασης. Η βοήθεια δεν ήταν μόνο ηθική ή πολιτική, αλλά αφορούσε και την παροχή διευκολύνσεων για την οργάνωση του κινήματος, τη φιλοξενία πολιτικών προσφύγων και τη χρηματοδότηση δράσεων ενημέρωσης της διεθνούς κοινής γνώμης. Η στενή σχέση που αναπτύχθηκε τότε μεταξύ του Ανδρέα Παπανδρέου και της σουηδικής σοσιαλδημοκρατίας –μετέπειτα και με τον Ούλοφ Πάλμε– αποτέλεσε τη βάση για τη διαμόρφωση του πολιτικού προφίλ του Παπανδρέου που θα κυριαρχούσε στην Ελλάδα μετά τη μεταπολίτευση.

Η 27η Φεβρουαρίου 1968 αποτέλεσε την αφετηρία μιας πορείας που θα οδηγούσε τελικά στην ίδρυση του ΠΑΣΟΚ το 1974. Οι δομές, η ρητορική και η οργανωτική εμπειρία του ΠΑΚ υπήρξαν η μαγιά για το κόμμα που θα άλλαζε τον πολιτικό χάρτη της Ελλάδας.

Εκείνη τη μέρα στη Στοκχόλμη, ο Ανδρέας Παπανδρέου απέδειξε ότι η πολιτική δράση μπορεί να ξεπεράσει τα σύνορα και ότι η αλληλεγγύη μεταξύ των λαών είναι το ισχυρότερο όπλο ενάντια στον αυταρχισμό. Η ομόφωνη στήριξη των Σουηδών παρέμεινε στην ιστορία ως μια από τις πιο φωτεινές στιγμές της ευρωπαϊκής πολιτικής ιστορίας, θυμίζοντάς μας ότι η δημοκρατία είναι μια παγκόσμια αξία που απαιτεί διαρκή και οργανωμένο αγώνα.