«Επιδημία» με χωρισμούς: «Όλοι οι φίλοι μου και εγώ διαλύσαμε τον γάμο μας» – Γιατί όλοι οι μεσηλίκες παίρνουν διαζύγιο
Με αφορμή τη δική του ιστορία από τον χωρισμό και διαζύγιο του αλλά και την κατάρρευση των γάμων ολόκληρης της παρέας του, ο Σάιμον Μιλς εξετάζει την ψυχολογία του μεσήλικα άνδρα. Κάπου, στην κάρτα μνήμης ενός χαμένου και προ πολλού ξεπερασμένου smartphone, ή ίσως σε έναν φάκελο με εκτυπώσεις που κολλάνε ακόμα από τη διαδικασία εμφάνισης στο φαρμακείο της γειτονιάς, υπάρχει μια ομαδική φωτογραφία έξι, φαινομενικά ευτυχισμένων, παντρεμένων ζευγαριών. Όλοι τους φίλοι μας. (Φίλοι της τότε συζύγου μου και δικοί μου, δηλαδή).
Τραβήχτηκε μια παραμονή Πρωτοχρονιάς πριν από περίπου 15 χρόνια· 12 άτομα, οι σύζυγοι ο ένας δίπλα στον άλλον, αγκαλιασμένοι και χαμογελαστοί, υψώνοντας τα ποτήρια τους για να τσουγκρίσουν στο μέλλον, προσδοκώντας πιθανώς περισσότερα παιδιά για να προστεθούν στα 14 που είχαμε ήδη κάνει μεταξύ μας, και πολλές ακόμη θορυβώδεις συγκεντρώσεις τύπου «φίλοι για πάντα» σαν κι αυτή. Και τα έξι ζευγάρια της φωτογραφίας είναι πλέον διαζευγμένα.
Επιδημία χωρισμών και ο δημοσιογράφος Σάιμον Μιλς εξηγεί τους λόγους
Στα χρόνια που μεσολάβησαν από εκείνη τη γιορτινή στιγμή του φλας, κάθε ένας από εκείνους τους άνδρες και τις γυναίκες, ενώ βρισκόταν ακόμα στα 40 ή στις αρχές των 50 του, πήρε μια μεγάλη απόφαση. Αυτή εμπνεύστηκε είτε από μια ξαφνική συζυγική επιφοίτηση, είτε από μια αργή συσσώρευση απογοητεύσεων και αποτυχιών, τη σταδιακή εξασθένιση της ευτυχίας, της ευημερίας και της αρμονίας, την κατάρρευση της οικειότητας, ίσως ακόμα και από μια παρασπονδία προς την απιστία.
Όμως ψύχραιμα –ατομικά ή συλλογικά– αξιολόγησαν την κατάσταση και, παρά τα παιδιά, το κοινό στεγαστικό δάνειο, τις ετήσιες μεσογειακές διακοπές, τα εξοχικά, τα δίδακτρα των σχολείων και την άνεση των μεγάλων τριημέρων με πεθερικά, ανίψια και ξαδέρφια, αποφάσισαν ότι ήταν καλύτερο να τραβήξουν χωριστούς δρόμους. Κυρίως, οι γυναίκες ήταν εκείνες που ξεκίνησαν τους χωρισμούς.
VIRAL
Η συγγραφέας και ραδιοφωνική παραγωγός Σαμ Μπέικερ αποκάλυψε στην Daily Mail ότι πήρε συνέντευξη από 50 γυναίκες ηλικίας περίπου 40 έως 60 ετών και μετά βίας χρειάστηκε τα δύο της χέρια για να μετρήσει όσες βρίσκονταν σε μια μακροχρόνια σχέση και ήταν ευχαριστημένες με την ισορροπία εργασίας, δύναμης και ευθύνης. Μια ερωτώμενη, η Στέφανι, 49 ετών, που ήταν με τον σύζυγό της από την εφηβεία τους, βρισκόταν σε απόγνωση λόγω των αποκλινόντων επιπέδων φιλοδοξίας τους. «Να τον έχει ο Θεός καλά που θέλει μια απλή ζωή – σεξ, δύο μπουκάλια κρασί, γαρίδες κουνγκ πάο και γκολφ τις περισσότερες μέρες, κάνοντας μια στάση για τρεις μπίρες στον δρόμο για το σπίτι – αλλά αυτή είναι η δική του ονειρεμένη ζωή. Δεν είναι η δική μου», είπε. «Την έχω βαρεθεί. Αναρωτιέμαι συνέχεια, αυτό είναι όλο;» Γιατί τα πράγματα πήγαν τόσο στραβά για τους άνδρες; Αν ρωτούσατε τις γυναίκες, θα σας έλεγαν ότι οι άνδρες ήταν γκρινιάρηδες, λιγομίλητοι, ανώριμοι, κυκλοθυμικοί, φωνακλάδες και περιστασιακά άτακτοι. Δεν βοηθούσαμε στο σπίτι ούτε μοιραζόμασταν τις ευθύνες και τα καθήκοντα που αφορούσαν τα παιδιά. (Σχεδόν όλα αυτά ισχύουν για μένα).
Σε μία ή δύο περιπτώσεις υπήρχε μια μάχη εξουσίας, με τη μία πλευρά του γάμου να είναι πιο επιτυχημένη στην καριέρα της και την άλλη να είναι ένας μελαγχολικός, μεθυσμένος σπιτόγατος που έβλεπε τηλεόραση ενώ η σύζυγός του ταξίδευε στον κόσμο και έφερνε τα χρήματα στο σπίτι. Τι πιστεύουμε λοιπόν εμείς οι άνδρες; Προφανώς, δεν καθόμαστε ποτέ να συζητήσουμε για τις σχέσεις και τους γάμους μας μεταξύ μας –οι άνδρες δεν το κάνουν ποτέ αυτό– αλλά αποσπάσματα κουβέντας άγγιζαν ένα γενικό αίσθημα ότι δεν μας εκτιμούν ή δεν μας καταλαβαίνουν. Ευνουχισμός, περιορισμός και μειωμένη σεξουαλική δραστηριότητα. Η αίσθηση ότι η ζωή μάς προσπερνά και ότι μπορεί να κάναμε λάθος επιλογές και να δεσμευτήκαμε πολύ νωρίς. Η σύζυγός μου και εγώ, παντρεμένοι για σχεδόν 20 χρόνια, ήμασταν οι πρώτοι από τους έξι που χωρίσαμε. Φάνηκε να πυροδοτούμε μια αλυσιδωτή αντίδραση. Σύντομα, όλα τα ζευγάρια εκείνης της φωτογραφίας είχαν δικηγόρους, άλλαξαν σπίτια, ελευθερώθηκαν, χωρίστηκαν συναισθηματικά και οικονομικά. Και αυτό ήταν το τέλος των γάμων – και των διασκεδαστικών πρωτοχρονιάτικων πάρτι.
Όλο και περισσότερο, ειδικά με τους νέους που είναι δυστυχισμένα παντρεμένοι, αυτό συμβαίνει. Από όλα τα φαινομενικά ταιριαστά νεαρά ζευγάρια που γνώρισα τα τελευταία 20 χρόνια περίπου, θα έλεγα ότι το 80% έχει πλέον ακυρώσει την ένωσή του, βρίσκεται σε κατάσταση ενός άσχημου διαζυγίου ή έχει προχωρήσει σε «δεύτερες ζωές», σε φθινοπωρινές σχέσεις με νέους συντρόφους. Είναι ένα ασταμάτητο τρένο χωρισμού, μια επιδημία χωρισμών, και μερικές φορές φαίνεται σαν όλοι να είναι είτε διαζευγμένοι είτε στα πρόθυρα διαζυγίου.Το 2022, η διάμεση διάρκεια των γάμων που κατέληξαν σε διαζύγιο ήταν 12,9 χρόνια για τα ετερόφυλα ζευγάρια – με τη μέση ηλικία (την ημέρα του γάμου) να είναι μεταξύ 35 και 40 ετών (38,1 έτη για τους άνδρες, 35,8 έτη για τις γυναίκες). Πράγμα που σημαίνει ότι υπάρχει ένας τεράστιος αριθμός ανδρών 50 ετών και γυναικών γύρω στα 48 που είναι ξαφνικά ελεύθεροι.
Ως επί το πλείστον, οι άνδρες φίλοι μου δεν είδαν ποτέ τον χωρισμό τους να έρχεται. Επιφανειακά, σε κοινωνικές εκδηλώσεις και κοινές διακοπές, ένα ζευγάρι μπορεί να φαινόταν ικανοποιημένο, ευχάριστο και συναισθηματικά σταθερό. Και μετά, πολύ ξαφνικά… όλα τελείωναν. Συχνά, οι σύζυγοί τους σχεδίαζαν τον χωρισμό για μήνες, συζητώντας πλάνα και στρατηγικές με φίλες. Το ότι ο άνδρας είναι «ο τελευταίος που το μαθαίνει» ακούγεται σαν κλισέ, αλλά, στην εμπειρία μου, αυτό συμβαίνει συχνά.
Αν όμως ο σύζυγος βρίσκεται πίσω από τον χωρισμό, μπορεί να είναι η ξαφνική συνειδητοποίηση μιας ασυμβατότητας, η έλλειψη έλξης, μια αυξανόμενη αίσθηση αποστροφής, εκνευρισμού και γενικής αίσθησης ότι δεν ανήκει εκεί. Κατά τη διάρκεια της μακράς και επίπονης διαδικασίας του χωρισμού, θα υπάρξει οργή, απόγνωση και οδύνη. Σίγουρα θλίψη.«Αναρωτιέμαι αν η λύπη που θα ένιωθα χωρίς εσένα…» συλλογίζεται ο χαρακτήρας του Μάθιου Μακφέιντεν, Τομ Γουάμπσγκανς, προς την άστατη σύζυγό του Σιβ Ρόι στην τελευταία σεζόν του πετυχημένου δράματος Succession, «…θα ήταν λιγότερη από τη λύπη που νιώθω όταν είμαι μαζί σου».
Όλο και περισσότερο, η απόφαση θα παρθεί με ένα συγκεκριμένο «Σχέδιο Β» στο μυαλό. Στις σπάνιες περιπτώσεις που είναι επιλογή του άνδρα, μπορεί να υπάρχουν σκέψεις για μια νέα σύντροφο. Μπορεί να έχει ήδη κανονιστεί ένα μέρος για να πάει. Και επίσης, ιδιαίτερα για τους διαζευγμένους άνδρες, υπάρχει μια αυξανόμενη συνειδητοποίηση του περιορισμένου χρόνου πάνω στη γη. Έχω μία ζωή. Αν είμαι τυχερός, βρίσκομαι μόνο στα μισά της. Θέλω πραγματικά να περάσω το υπόλοιπο της, ίσως και 50 χρόνια ακόμα, με κάποιον που με εκνευρίζει αφάνταστα, δεν μοιράζεται κανένα από τα ενδιαφέροντά μου, δεν τρέφει βαθιά συναισθήματα για μένα και επικρίνει σχεδόν ό,τι κάνω, κάνοντάς με να νιώθω γενικά ανεπιθύμητος και παραμελημένος; Στη γενιά των γονιών μας η απάντηση ήταν συχνά… ναι. Υπομονή, χαμόγελο και κουράγιο, μείνε ψύχραιμος και συνέχισε. Κάνε το σωστό και εξάντλησε τα περιθώρια του γάμου, ακριβώς όπως είχαν υποσχεθεί στο ιερό πέντε, δέκα ή δεκαπέντε χρόνια νωρίτερα. Πριν αρχίσουν οι απιστίες και εμφανιστούν οι αμφιβολίες.
Αλλά στον 21ο αιώνα υπάρχει η δελεαστική ιδέα μιας άλλης ευκαιρίας. Ότι η ζωή δεν χρειάζεται να τελειώσει με ένα διαζύγιο. Ότι μια δεύτερη προσπάθεια, μια ώθηση τύπου Viagra για τη σεξουαλική ζωή, μια ιστορία επιτυχίας στα μέσα των 50, μπορεί να ξεκινήσει μετά από έναν θλιβερά αποτυχημένο γάμο. Μίλησα και με τους παντρεμένους και με τους διαζευγμένους άνδρες φίλους μου γι’ αυτό.
Οι ακόμα παντρεμένοι παραπονέθηκαν όλοι για τη φθίνουσα σεξουαλική τους ζωή, την έλλειψη κοινών ενδιαφερόντων και κοινού εδάφους με τις συζύγους τους, για το ότι δεν εισακούγονται ή δεν εκτιμώνται. Μια γενική επανάληψη και αποτελμάτωση συνηθειών και βαρετών τελετουργικών. Η δουλειά που ατονεί, τα παιδιά που φεύγουν από το σπίτι και μια αίσθηση του «και τώρα τι;» να διαπερνά τα μεγάλα Σαββατοκύριακα.
Οι διαζευγμένοι χωρίστηκαν σε δύο κατηγορίες: Εκείνοι που χώρισαν επειδή βρήκαν μια νέα σύντροφο (ευτυχισμένοι) και εκείνοι που χώρισαν επειδή είτε οι γυναίκες τους βρήκαν νέο έρωτα (λυπημένοι) είτε οι γάμοι τους απλώς έφτασαν στο τέλος του δρόμου (ακόμη πιο λυπημένοι). Εκείνοι της «δεύτερης ζωής» – ένας 58 ετών με τρία παιδιά κάτω των 12 ετών από τη νέα σύζυγο – ήταν πολύ πιο αισιόδοξοι.
«Ποτέ μην υποτιμάς πόσο δύσκολο θα είναι το διαζύγιο», μου είπε ένας. «Θα υπάρξουν επιπτώσεις –συναισθηματικές, οικονομικές και πρακτικές– για πολλά χρόνια ακόμα. Αλλά υπάρχει τρόπος να βρεις την αγάπη. Δεν χρειάζεται πια να συχνάζεις σε ντίσκο ή να είσαι ο γηραιότερος άνδρας στο κοκτέιλ μπαρ. Οι γνωριμίες μέσω διαδικτύου τα άλλαξαν όλα αυτά. Μπορεί να πέρασες τα τελευταία δέκα χρόνια ακούγοντας τη γυναίκα σου να σου λέει πόσο άχρηστος και απαίσιος είσαι… μετά τον χωρισμό, ανακαλύπτεις ότι υπάρχουν εκατοντάδες γυναίκες εκεί έξω που μπορεί να πιστεύουν το αντίθετο. Αυτό είναι μια αποκάλυψη».
Το σχέδιο δεν καταλήγει ευχάριστα για όλους. «Αν νομίζεις ότι ένιωθες μόνος κατά τη διάρκεια του γάμου σου», προειδοποίησε ένας από τους λιγότερο επιτυχημένους φίλους μου στη δεύτερη ζωή του, «ετοιμάσου να νιώσεις ξανά μόνος – πολύ πιο μόνος μάλιστα – όταν τελικά χωρίσεις». Και από έναν άλλον: «Έχεις ακούσει ποτέ κόσμο να λέει ότι ένας άνδρας ζει σε υποδεέστερες συνθήκες μετά από ένα διαζύγιο; Λοιπόν, αυτό συνέβη σε μένα. Το τραπεζικό μου υπόλοιπο μειώθηκε, τα τετραγωνικά του χώρου διαβίωσής μου μειώθηκαν, ο κύκλος των φίλων μου, τα επίπεδα αυτοπεποίθησης, η παρέα και το κοινωνικό μου τοπίο, όλα μειώθηκαν σχεδόν στο μηδέν».
Διαβάστε επίσης
Μια γνωστή δικηγόρος διαζυγίων μου είπε κάποτε ότι δεν θα μπορούσε ποτέ να πάει διακοπές μετά τις γιορτές στην Καραϊβική ή στις πλαγιές των Άλπεων, επειδή ο Ιανουάριος ήταν πάντα η πιο πολυάσχολη και κερδοφόρα περίοδός της. Η θεωρία της είναι ότι τα παντρεμένα ζευγάρια, που μπορεί να υποφέρουν για μήνες, χρόνια, ακόμη και δεκαετίες, υποκρινόμενα στους αποτυχημένους γάμους τους, βρίσκονται ξαφνικά και πάλι στην άβολη, κλειστοφοβική ευθυμία της αναγκαστικής οικογενειακής συνύπαρξης (συχνά για 10 έως 14 μέρες συνεχόμενα) και συνειδητοποιούν, πάνω από το δείπνο με τη γαλοπούλα, ότι στην πραγματικότητα δεν αντέχουν ο ένας τον άλλον ούτε στιγμή παραπάνω.
Η νομική μου επαφή μού εκμυστηρεύτηκε ότι συνήθως οι σύζυγοι ήταν εκείνες που πήγαιναν σε αυτήν (το 63,1% των διαζυγίων κατατίθεται από γυναίκες), σχεδόν σπάζοντας την πόρτα του γραφείου την επομένη της αργίας της Πρωτοχρονιάς, απαιτώντας να συνταχθούν τα έγγραφα και να γίνουν οι διευθετήσεις το συντομότερο δυνατό. Η βιομηχανία των διαζυγίων έχει μάλιστα ένα όνομα για αυτή τη σημαντική ημερομηνία – «Ημέρα Διαζυγίου» (Divorce Day), η πρώτη Δευτέρα μετά την 1η Ιανουαρίου. Η Ημέρα Διαζυγίου έπεσε λοιπόν την ακριβώς επόμενη μέρα αφότου τραβήχτηκε εκείνη η μοιραία φωτογραφία των έξι, φαινομενικά ευτυχισμένων ζευγαριών μας. Όχι ότι, όπως ήταν αναμενόμενο, κάποιος από εμάς τους άνδρες το είδε να έρχεται.
0 ΣΧΟΛΙΑ