Γιατί μια απλή παρατήρηση σε κάνει έξαλλο; Τι μπορεί να κρύβεται πίσω από την αντίδρασή σου

Μια απλή παρατήρηση από τον σύντροφό σου μπορεί κάποιες φορές να προκαλέσει μια δυσανάλογα έντονη αντίδραση. Μια φράση όπως «ίσως δεν θα έπρεπε να το βάλεις αυτό εκεί» μπορεί να μετατραπεί μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα σε αφορμή για ένταση, θυμό ή άμυνα. Το σώμα αντιδρά πριν προλάβει να επεξεργαστεί λογικά τα λόγια που ειπώθηκαν: το στήθος μπορεί να σφίξει, η ένταση να αυξηθεί και η ανάγκη για άμεση απάντηση να γίνει σχεδόν ακατανίκητη. Σε ορισμένες περιπτώσεις, πίσω από αυτή την αντίδραση μπορεί να βρίσκονται παλαιότερες εμπειρίες έντονης κριτικής. Δείτε αναλυτικά τους λόγους στο βίντεο του χρήστη
Λίνα Στ. Καροφυλλάκη στο Tik tok.

 Όταν η κριτική του παρελθόντος γίνεται φόβος στο παρόν

Ένα άτομο που έχει μεγαλώσει σε περιβάλλον όπου τα λάθη του αντιμετωπίζονταν με αυστηρότητα, επίπληξη ή συνεχή κριτική μπορεί να έχει μάθει να βρίσκεται διαρκώς σε επιφυλακή. Όταν για μεγάλο χρονικό διάστημα ένα παιδί αισθάνεται ότι κάθε λάθος του θα επισημανθεί ή ότι πρέπει συνεχώς να αποδεικνύει πως είναι αρκετά καλό, μπορεί να αναπτύξει αυξημένη ευαισθησία απέναντι στην αξιολόγηση των άλλων.

Έτσι, μια ουδέτερη παρατήρηση στο παρόν μπορεί να «ξυπνήσει» συναισθήματα που έχουν δημιουργηθεί στο παρελθόν. Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο άνθρωπος που μιλάει έχει κακή πρόθεση, αλλά ότι ο αποδέκτης της παρατήρησης την αντιλαμβάνεται μέσα από ένα ήδη φορτισμένο συναισθηματικό φίλτρο. Η αντίδραση μπορεί να πάρει τη μορφή άμυνας, επίθεσης, απομάκρυνσης ή έντονου εκνευρισμού.

VIRAL

Πρεμιέρα με «καρφιά» από Γιάμαλη – Μοσχολιού σε Μητσοτάκη: «Δεν θέλω να βλέπω το στήθος του πρωθυπουργού μου»

Ξεσπά η οικογένεια που έφυγε από τα Φουρνά: «Το παιδί μας δέχτηκε bullying, ζούσαμε με ποντίκια, “εδώ ούτε οι κότες δεν μένουν”»

Φρίκη: Αυτοί είναι οι γονείς που σκότωσαν την 5χρονη ανάπηρη κόρη τους και αυτοκτόνησαν – Το ανατριχιαστικό σημείωμα

Η ανάγκη να ξεχωρίσεις το τότε από το τώρα

Ένα σημαντικό βήμα είναι να δημιουργηθεί ένα μικρό χρονικό διάστημα ανάμεσα στο ερέθισμα και την αντίδραση. Μια βαθιά ανάσα, λίγα δευτερόλεπτα σιωπής ή ακόμη και η επιλογή να ζητήσεις λίγο χρόνο πριν απαντήσεις μπορούν να βοηθήσουν ώστε η αρχική ένταση να υποχωρήσει. Σε εκείνη τη στιγμή μπορεί να είναι χρήσιμο να αναρωτηθείς: «Με κρίνει πραγματικά αυτός ο άνθρωπος ή απλώς μου επισημαίνει κάτι που θα μπορούσα να κάνω διαφορετικά;»

Αυτή η διάκριση δεν είναι πάντα εύκολη, ιδιαίτερα όταν η κριτική έχει συνδεθεί στο παρελθόν με απόρριψη, ντροπή ή την αίσθηση ότι δεν είσαι αρκετός. Ωστόσο, η σημερινή σχέση δεν είναι απαραίτητα επανάληψη των προηγούμενων εμπειριών. Ο σύντροφος, ο φίλος ή ο συνάδελφος που κάνει μια παρατήρηση μπορεί να αναφέρεται σε μια συγκεκριμένη συμπεριφορά και όχι να απορρίπτει συνολικά την προσωπικότητά σου.

Πώς μπορεί να αλλάξει ο τρόπος αντίδρασης

Η προσπάθεια να ακούσεις μια παρατήρηση χωρίς να μπεις αμέσως σε «θέση μάχης» μπορεί να αποτελέσει μια σημαντική αλλαγή. Αντί για μια αυτόματη απάντηση όπως «γιατί, εσύ το κάνεις καλύτερα;» μπορείς να ζητήσεις διευκρίνιση ή να πεις ότι χρειάζεσαι λίγο χρόνο για να επεξεργαστείς αυτό που άκουσες. Με αυτόν τον τρόπο, δεν αγνοείς το συναίσθημά σου, αλλά δεν του επιτρέπεις απαραίτητα να καθορίσει τη συμπεριφορά σου.

Η έντονη ευαισθησία στην κριτική δεν σημαίνει ότι κάποιος είναι «κακός», υπερβολικός ή δύσκολος άνθρωπος. Μπορεί να αποτελεί έναν τρόπο προστασίας που δημιουργήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία η άμυνα ήταν απαραίτητη. Η κατανόηση αυτής της σύνδεσης μπορεί να βοηθήσει ένα άτομο να αναγνωρίζει πότε αντιδρά σε αυτό που συμβαίνει πραγματικά και πότε ενεργοποιούνται παλιότερες πληγές. Όταν οι αντιδράσεις προκαλούν σημαντική δυσκολία στις σχέσεις ή στην καθημερινότητα, η συζήτηση με έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας μπορεί επίσης να βοηθήσει στην επεξεργασία αυτών των εμπειριών και στην ανάπτυξη πιο λειτουργικών τρόπων διαχείρισης της κριτικής.